[Φαινόμενα] Οσο μένουμε ζωντανοί

Ο χρόνος, η νοσταλγία αλλά και η αισιοδοξία που γεννά ο σεβασμός στα ανθρώπινα συστατικά της ζωής μακριά από το άγχος της αγκίστρωσης σε μια ψευδαίσθηση νεότητας ήταν στοιχεία που ανακαλύψαμε αποσπασματικά στο τηλεοπτικό θέαμα της εβδομάδας.

Απολαυστική σε δυο διαφορετικές τηλεοπτικές εμφανίσεις της η Ζωζώ Σαπουντζάκη, σύμβολο μιας αλλοτινής Ελλάδας που αναζητούσε στο χλιδάτο κιτς της νυχτερινής πίστας τη φαντασίωση ενός πλούτου που τότε ακόμη δεν υπήρχε και σήμερα της αειθαλούς δύναμης που δίνει το πείσμα για ζωή. Στη μια, στο «Πρωινό μου» του Mega, η έμφαση ήταν στο σόου που παρουσιάζει, μια αφήγηση-σαν-παραμύθι της ζωής της, όπου θαυμάζεται για τη λάμψη τη δική της και των αφηγήσεών της για «μια άλλη εποχή».

Στην άλλη ήταν καλεσμένη στην εκπομπή του Μιχάλη Κεφαλογιάννη «Ολα για την υγεία», με θέμα της τις επιστημονικές ανακαλύψεις για «αιώνια νιότη». Η ίδια δεν μιλάει για «αιώνια νιότη», μιλάει για τον χρόνο που περνάει αλλά δεν τον σκέφτεται, επενδύει πάντα σε αυτό που έχει, τη ζωή.

Ιδανικά συντονίστηκε με το περιεχόμενο της κάθε εκπομπής, στο πρωινάδικο ήταν η αειθαλής σοουγούμαν, στην εκπομπή με τους επιστήμονες ήταν το παράδειγμα της συνείδησης ότι καμιά τεχνική δεν κρατάει τη νιότη όσο η ίδια η δύναμη της ψυχής. Το «μυστικό» της; Η αισιοδοξία.

Εμείς διαπιστώσαμε και στις δυο εμφανίσεις της και ένα ακόμη σπανιότερο «μυστικό», την απουσία ακόμη και υπόνοιας παραπόνου, εκείνου του υπόκωφου μουρμουρητού γκρίνιας το οποίο συνοδεύει συχνά τις αφηγήσεις παλαιοτέρων με ένα «τότε που…» και νεότερων με ένα «δεν αναγνωριζόμαστε, εμείς που…». Ισως γιατί πίσω από την εικόνα μιας κυρίας που δεχόταν με δικαιολογημένη αυταρέσκεια τα κοπλιμέντα για την αναλλοίωτη φιγούρα της, διακρινόταν με ευκρίνεια ο άνθρωπος ο οποίος απολαμβάνει την αμετακίνητη συνέπειά του στον στόχο, σε μία και μόνο επένδυση, έστω κι αν αυτή ήταν η «εικόνα» του.

Ενα παράδοξο «φαίνεσθαι» ωστόσο, για το οποίο τόσα έχουν ειπωθεί για τις σαθρές βάσεις του, κυρίως γιατί παραμένει ένα παιχνίδι με τη χαμένη αυτοπεποίθηση και παγιδεύει την ανθρώπινη προσωπικότητα στο άρμα ενός μάταιου κυνηγητού της χαμένης νιότης. Στην περίπτωση της Ζωζώς μοιάζει να βασίζεται ωστόσο ακριβώς σε αυτή. «Ποτέ δεν κάπνισα, ποτέ δεν ήπια, όχι για να είμαι ωραία, μόνο για τη δουλειά μου». Και οι αισθητικές επεμβάσεις; «Δεν σε κρατούν αυτές νέο».

Λένε πως τις εποχές των κρίσεων, όταν ο κόσμος μοιάζει να αποσυντίθεται, κυριαρχεί μια τάση επιστροφής στο παρελθόν για να αναζητηθούν εκεί, μέσα από την ωραιοποιημένη νοσταλγική μνήμη, οι ιστορίες που ανασυνθέτουν τη συναισθηματική έστω συνοχή των κοινωνιών. Ενίοτε με μια μανία στο γλυκερό ρετρό και μάλιστα το γκλάμουρ σαν μια στιγμή λαμπερής τελειότητας που αποστειρώθηκε στη λαϊκή μνήμη από το πέρασμα του χρόνου. Ενίοτε, σπανιότερα, με μια δημιουργική συνάντηση της λαμπερής μνήμης «των παλαιών» με τις σύγχρονες συνθήκες και ανάγκες.

Περισσότερο αφιερωμένη στο νοσταλγικό ρετρό, έστω και με τον θαυμασμό της αντοχής του στον χρόνο, η εμφάνιση της Ζωζώς Σαπουντζάκη στο πρωινάδικο του Mega. Ενας άνθρωπος που έχει φτιάξει στέρεες προσωπικές γέφυρες στον χρόνο και στις εποχές επενδύοντας όχι στην «αιώνια νιότη» αλλά στη διαρκή ζωντάνια στο «Ολα για την υγεία».

Η εκπομπή παρουσίασε όλες τις επιστημονικές μεθόδους – ακόμη και τις πειραματικές – να κρατηθεί η νιότη των κυττάρων, να σβήσουν τα σημάδια του χρόνου. Επιστημονικά είμαστε σε καλό δρόμο, οι επόμενες γενιές θα δείχνουν «νέες» μέχρι το βαθύ γήρας. Ωστόσο η καλύτερη στιγμή ήταν η επιμονή στο πραγματικό «μυστικό», που είναι να μείνουμε ζωντανοί. Οχι σαν ένα κυνήγι «εικόνας» πια, αλλά σαν μια εσωτερική κατάσταση που απαιτεί συνεχή διαπραγμάτευση με τη ζωή και διάλογο με τον χρόνο.