Προκλήσεις εθνικές και παγκόσμιες

Ησημερινή συζήτηση για το μέλλον της Κεντροαριστεράς πρέπει κινηθεί τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Οσον αφορά την Ελλάδα, το χρέος της Κεντροαριστεράς είναι πρωτίστως να εκσυγχρονίσει θεσμικά τη χώρα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελεί και αριστερή πολιτική αφού αποτελεί διακήρυξη του συνόλου του πολιτικού φάσματος. Αλλά δυστυχώς στην Ελλάδα απαραίτητη προϋπόθεση για να διακρίνουμε το «αριστερό» από το «δεξιό» είναι πρωτίστως να μπορούμε να διακρίνουμε το λογικό από το παράλογο.

Προτού συζητήσουμε για το μοντέλο και το μέγεθος του κοινωνικού κράτους οφείλουμε να εξασφαλίσουμε πόρους για να το χρηματοδοτήσουμε (πώς όμως μπορείς να χρηματοδοτήσεις κοινωνικό κράτος με προκλητικό ποσοστό παραοικονομίας και φοροδιαφυγής;). Προτού αποφασίσουμε για το εργασιακό καθεστώς των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, πρέπει να υπάρξουν στοιχειωδώς συνθήκες ικανές για να λειτουργήσουν οι επιχειρήσεις (σταθερό νομοθετικό πλαίσιο, υποδομές, ευέλικτη δημόσια διοίκηση, μη διαφθορά). Προτού αποφασίσουμε αν τομείς του δημόσιου τομέα θα παραμείνουν τέτοιοι ή θα περάσουν στα χέρια ιδιωτών, πρέπει να εξασφαλίσουμε την εύρυθμη λειτουργία τους και την ανταγωνιστικότητά τους (π.χ. προτού συζητήσουμε αν ο ΟΣΕ θα πουληθεί ή όχι σε ιδιώτες, πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι είναι μια εύρωστη επιχείρηση για την οποία υπάρχει και ενδιαφέρον ιδιωτών).

Ολες όμως οι προαναφερθείσες παρεμβάσεις απέναντι στις στρεβλώσεις της ελληνικής ιδιαιτερότητας δεν θα έχουν σημαντικό αποτέλεσμα αν η Κεντροαριστερά σε διεθνές επίπεδο δεν προσπαθήσει να τιθασεύσει την ανεξέλεγκτη κινητικότητα του κεφαλαίου παγκοσμίως. Δυστυχώς η δύναμη των αγορών είναι τέτοια ώστε κανένα εθνικό κράτος δεν μπορεί να αντεπεξέλθει από μόνο του στην ασυδοσία του σπεκουλαδόρικου κεφαλαίου, και άρα οποιοσδήποτε θεσμικός εκσυγχρονισμός της χώρας δεν θα έχει ιδιαίτερο αποτέλεσμα, αφού οι αγορές έχουν κλονίσει ακόμη και οικονομίες που διαθέτουν ισχυρούς και δοκιμασμένους στον χρόνο θεσμούς. Κατά συνέπεια, χρέος της Κεντροαριστεράς είναι να συγκροτήσει ένα μέτωπο των «προοδευτικών» δυνάμεων, στο οποίο θα συμμετάσχουν οι ΗΠΑ, η ΕΕ και άλλες ισχυρές χώρες, διά του οποίου θα επιχειρηθεί να ελεγχθεί η παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου και να τεθούν κανόνες ικανοί να διαφυλάξουν όλα όσα κατακτήθηκαν τα τελευταία 40-50 χρόνια. Απαραίτητη όμως προϋπόθεση για να ανατραπεί το δόγμα «TINA» («There Is No Alternative») είναι η ισχυρή πολιτική βούληση.

Τέλος, σε μια περίοδο ιδιαίτερα δύσκολη σαν τη σημερινή, όπου δεν είναι δύσκολο να βρουν πρόσφορο έδαφος ακραίες ιδεολογίες, η Κεντροαριστερά οφείλει να συμβάλει στην εύρυθμη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, η αξιοπιστία των οποίων ωστόσο προϋποθέτει και ενισχύεται και από την ύπαρξη ενός συνεκτικού κοινωνικού ιστού, τον οποίο όμως και πάλι η Κεντροαριστερά έχει ιστορικό χρέος να υπερασπιστεί.

Ο Ηλίας Μαδεμλής είναι διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών