Πολιτικό βαρόμετρο η πρεμιέρα στη Σκάλα

Θα τολμήσει να εμφανιστεί ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι που έχει πάντα αγορασμένες συνδρομές για όλη την οικογένειά του; Θα δώσουν το «παρών» ο Μάριο Μόντι και η κυβέρνησή του; Θα αντιδράσουν οι παραδοσιακά «διαμαρτυρόμενοι» λοτζιονίστας, οι θεατές στους εξώστες της περίφημης Σκάλας του Μιλάνου; Θα υπάρξουν διαμαρτυρίες για τα μέτρα λιτότητας;

Μέρες τώρα αιωρούνταν τα παραπάνω ερωτήματα όχι μόνο στους κόλπους των οπερόφιλων Ιταλών στο Μιλάνο αλλά και στη Ρώμη. Διότι παρά την αποχώρηση Μπερλουσκόνι, τη νέα κυβέρνηση και τα δραματικά μέτρα λιτότητας δεν είχε ξεχαστεί το μεγάλο – κοσμικό, αλλά όχι μόνον – γεγονός της χρονιάς για την Ιταλία αλλά και για τον κόσμο της όπερας: η φετινή (χθεσινή) πρεμιέρα στη Σκάλα. Η οποία, αναγκαστικά, είχε και χρώμα πολιτικό, την ώρα που οι «μεγάλοι» ετοιμάζονται να αποφασίσουν για την τύχη της ευρωζώνης και η Ιταλία βουλιάζει στην ύφεση και τη λιτότητα.

Το κόκκινο χαλί της Σκάλας μπορεί να μην έχει τη λάμψη εκείνου της τελετής απονομής των Οσκαρ, όμως για τους Ιταλούς και την ευρωπαϊκή πολιτική είναι άκρως ενδεικτικό. Και το τίμησαν χτες – απαντώντας στα παραπάνω ερωτήματα – και ο Μάριο Μόντι με την σύζυγό του Ελσα (ντυμένη με Αρμάνι) και τέσσερις υπουργοί του και ο Πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας Τζόρτζιο Ναπολιτάνο. Και ο Μπερλουσκόνι; Μόνον την Μπάρμπαρα Μπερλουσκόνι «έπιασαν» τα φλας. Οπως και διαμαρτυρόμενους για τη λιτότητα φοιτητές στην πιάτσα της Σκάλας.

Δεν ήταν τυχαία, κατά τον γαλλικής καταγωγής διευθυντή του διάσημου λυρικού θεάτρου Στεπάν Λισνέ, η επιλογή του έργου για την πρεμιέρα: «Ντον Τζιοβάνι» του Μότσαρτ. Διότι, κατά τον καναδό σκηνοθέτη Ρόμπερτ Κάρσεν, «μας θυμίζει πόσο λογοδοτούμε για τις επιθυμίες μας» (ειδικά σε περίοδο κρίσης).

Πίσω και πέρα δε απ’ όλα αυτά, στο πόντιουμ θα ανεβεί για πρώτη φορά ως νέος μουσικός διευθυντής της Σκάλας ο Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ που πέρυσι από το ίδιο πόντιουμ είχε εκφωνήσει ένα λογύδριο υπέρ της οικονομικής στήριξης των τεχνών. Δεν ήξερε τότε – αν και ήδη υπήρχαν διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις έξω από τη λαμπρή αίθουσα – ότι μόλις και θα κατάφερνε φέτος να τα βγάλει πέρα οικονομικά (να «πατσίσει» έσοδα και έξοδα) η Σκάλα, χάρη και στις πρόσφατες περικοπές Μπερλουσκόνι, και πλέον μόλις σε ποσοστό 40% χρηματοδοτείται από το ιταλικό κράτος, σύμφωνα και με τα νέα μέτρα λιτότητας, ενώ ελπίζει κυρίως σε ιδιώτες χορηγούς που όλο και λιγοστεύουν.

Φέτος η Σκάλα ελπίζει σε πλέον του ενός εκατομμυρίου συνολικά εισιτήρια (όλες οι θέσεις για την πρεμιέρα – ακόμη και εκείνες των επισήμων – είχαν προπωληθεί βδομάδες πριν) για τη σεζόν 2011/2012, με 13 παραγωγές όπερας και έξι μπαλέτου. Τα 200.000 ευρώ των εισπράξεων από την πρεμιέρα πάντως δεν θα πάνε στο ταμείο της, αλλά θα δοθούν στους πλημμυροπαθείς του χωριού Βάρα και στους άπορους του Μιλάνου, όπως είχε προγραμματισθεί.

Φροντίζει βέβαια να ενισχύσει και την εγχώρια, κυρίως όμως τη διεθνή εικόνα της (που συνοδεύεται από τον ανάλογο μύθο), με την απευθείας μετάδοση και προβολή της αποψινής παράστασης μέσω δορυφόρων σε αίθουσες στην Ευρώπη, τη Ρωσία – από την οποία προέρχονται τα τελευταία χρόνια πολλοί πλούσιοι «πελάτες» της και χορηγοί – και τις Ηνωμένες Πολιτείες – άλλοι πλούσιοι «φίλοι» της που γοητεύονται περισσότερο απ’ όλους από τον μύθο.

Τις προάλλες, όταν ο Μάριο Μόντι ανακοίνωσε τα σκληρά μέτρα λιτότητας, ο γενικός διευθυντής της Σκάλας Στεπάν Λισνέ έκανε έκκληση για μεγαλύτερη επιχορήγηση, προειδοποιώντας ότι τα επόμενα δύο ή τρία χρόνια, αν συνεχιστεί η ύφεση, ο οπερατικός θεσμός με ιστορία 233 ετών, από τα μεγάλα πολιτιστικά ατού της Ιταλίας, θα κινδυνεύσει να μην μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις απέναντι στο απαιτητικό ιταλικό και διεθνές κοινό της.

Βέβαια, την ίδια ώρα είχε φροντίσει να κάνει διεθνή ντόρο, προσκαλώντας για πρώτη φορά στη Σκάλα για τον ρόλο της Ντόνα Αννα στον «Ντον Τζιοβάνι» τη ρωσικής καταγωγής σούπερ σταρ της όπερας Αννα Νετρέμπκο και τον «ειδικό» Πέτερ Ματέι ως Ντον Τζιοβάνι.