«Η ύφεση σήκωσε την κουρτίνα και έδειξε πώς πραγματικά είμαστε»

Το καφέ του «Ιανού» είναι γεμάτο μισή ώρα πριν ξεκινήσει η παρουσίαση του βιβλίου του Παύλου Τσίμα «Το ημερολόγιο της κρίσης. Νέα Υόρκη, Σεπτέμβριος 2008 – Αθήνα, Οκτώβριος 2011» από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο. Αφού όμως παρήλθε το ακαδημαϊκό τέταρτο καθυστέρησης, ο οικοδεσπότης του βιβλιοπωλείου κηρύσσει την έναρξη της συζήτησης. «Αναδεικνύεται κι η λογοτεχνική πένα του Παύλου Τσίμα», λέει μεταξύ άλλων. Ενας αυθόρμητος μορφασμός αυτοσαρκαστικής απορίας διαγράφεται στο πρόσωπο του συγγραφέα.

Το βιβλίο βασίζεται σε συνεντεύξεις της τελευταίας τριετίας με θέμα – τι άλλο; – την οικονομική κρίση, που είχε θαμμένες σε ένα συρτάρι (κάποιες λίγες είχαν προβληθεί στην εκπομπή «Ερευνα») και θεωρούσε αδιάφορες. Αλλά η εξέλιξη των πραγμάτων τον διέψευσε και εκ των υστέρων κατάλαβε πόσο προφητικές αποδείχθηκαν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Τσαρλς Γκραντ των «Τάιμς» του Λονδίνου που του είχε πει την Πρωταπριλιά του 2009 πως το ΔΝΤ θα έρθει στην Ελλάδα, και αφού προβλήθηκε η εκπομπή, ο τότε υπουργός Οικονομικών τού τηλεφώνησε για να τον «επιπλήξει» ρωτώντας «γιατί προπαγανδίζετε ανοησίες;». Το θέμα του πάντως δεν είναι πώς είδαν την κρίση οι ειδικοί αλλά πώς την έζησαν απλοί άνθρωποι. Σε Ελλάδα, Αργεντινή, Ντουμπάι, Ισλανδία κι αλλού.

Ο Τσίμας δεν θέλει να μιλήσουν για το βιβλίο του αλλά για το επόμενο κεφάλαιο της κρίσης. Οπερ και εγένετο. Συνομιλητές του ο συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης, η καθηγήτρια Οικονομικών του Παντείου Αντιγόνη Λυμπεράκη και ο δημοσιογράφος Σταύρος Θεοδωράκης. Για τη Λυμπεράκη, παρότι αλλάζουν οι τεκτονικές πλάκες της παγκόσμιας οικονομίας, «η πικρή αλήθεια για την Ελλάδα είναι πως η ύφεση απλά σήκωσε την κουρτίνα κι έδειξε πώς πραγματικά είμαστε. Αν θέλουμε να προβληματιστούμε, ας αφήσουμε το spread και το PSI κι ας αναλογιστούμε τις ευθύνες συγκεκριμένων ομάδων αλλά και την ατομική μας ευθύνη». Γι’ αυτήν, το επόμενο κεφάλαιο της κρίσης θα γραφτεί μόνο αν γίνει η μάχη των ιδεών «όχι στο Χάρβαρντ ή στο Υπουργικό Συμβούλιο αλλά μέσα στο δικό μας κεφάλι».

Ο Χρήστος Χωμενίδης συμφωνεί. «Θα επανεφεύρουμε την κοινωνία μας μόνο αν επανεφεύρουμε τον εαυτό μας», λέει, ενώ για τον Θεοδωράκη «μόνο αν εφεύρουμε νέο πολιτικό προσωπικό θα βγούμε από την κρίση». Ιδωμεν.