[Ανορθόδοξα] Μια γενιά και λίγη ιστορία

Επειδή η χούντα δεν έπεσε τον Νοέμβριο του 1973. Επειδή όσοι συμμετείχαν στην εξέγερση του Νοεμβρίου του 1973 καταχωρίζονται συλλήβδην στη γενιά του Πολυτεχνείου. Επειδή δε η περιώνυμη γενιά του Πολυτεχνείου αντιμετωπίζεται ως ο αποδιοπομπαίος τράγος τής εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσης μεταπολίτευσης είναι να αναρωτιέται κανείς τι ακριβώς γιορτάζεται κάθε χρόνο στην επέτειο.

Ποιο είναι το αποτύπωμα που άφησαν τα γεγονότα των ημερών εκείνων ώστε ακόμη και σήμερα η υπό κατάρρευση κοινωνία μας ή ένα τμήμα της να αντιμετωπίζει τον Νοέμβριο του 1973 ως σημείο αναφοράς; Ποιο «μήνυμα» μεταδίδει το 1973 στην Ελλάδα του 2011; Και αν θεωρήσουμε ότι οι αναφορές στο παρελθόν, οι επέτειοι, μας δίνουν την ευκαιρία να επεξεργαστούμε το δικό μας παρόν, με ποιον τρόπο μάς βοηθάει να αντιμετωπίσουμε αυτό που μας συμβαίνει σήμερα η απότιση φόρου τιμής σε όσα συνέβησαν τότε;

Η αλήθεια είναι ότι τα γεγονότα του Πολυτεχνείου επηρέασαν τα σαράντα χρόνια που μεσολάβησαν από τότε ώς σήμερα καταλυτικά. Και αν το ιστορικό τους βάρος δεν συγκρίνεται με τα όσα συνέβησαν στην Κύπρο το καλοκαίρι του ’74 ή με την ένταξη της χώρας μας στην ΕΟΚ το 1979, διαμόρφωσαν το ψυχολογικό κλίμα της μεταπολίτευσης γύρω από τη διχοτομία που επηρέασε την πολιτική και κοινωνική μας ζωή περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Το Πολυτεχνείο, ως κορυφαία στιγμή μιας μάλλον διακριτικής και αθόρυβης αντίστασης κατά της χούντας, ήταν η λυδία λίθος της διχοτομίας ανάμεσα στην Αριστερά και τη Δεξιά, ανάμεσα στην «πρόοδο» και την «αντίδραση».

Γύρω από το Πολυτεχνείο, και κυρίως τον εορτασμό του, οικοδομήθηκε το παράδοξο της μεταπολίτευσης: η απόλυτη ταύτιση του αριστερού με το προοδευτικό, η κυριαρχία ενός μαρξίζοντος κοινωνικού λόγου σε συνδυασμό με μια συμπεριφορά που βρισκόταν σε πλήρη αναντιστοιχία με τις λέξεις που χρησιμοποιούσε για να περιγράψει τον εαυτό της. Οπως ο πιστός φτάνει να κάνει τον σταυρό του, έτσι και ο προοδευτικός έφτανε να επικαλείται τα σύμβολα της αριστεροφροσύνης του και από εκεί και πέρα, άνθρωπος είναι κι αυτός, να χιμάει σαν λιμασμένος στο χρηματιστήριο του life style.

Κι αν σήμερα πολλοί αναρωτιούνται πού πήγε η διανόηση αυτής της χώρας, ας ψάξουν στις αγκυλώσεις που προκάλεσαν όσοι αυτοματισμοί γεννήθηκαν στα χρόνια εκείνα. Η πλουτοκώσταινα έζησε μέσα σε καθεστώς πνευματικής καχεξίας γιατί ο λεγόμενος πνευματικός της κόσμος αρκέστηκε στην επίδειξη των κοινωνικών φρονημάτων που του προσέφεραν όσοι συμβολισμοί ξεπήδησαν μέσα από το Πολυτεχνείο. Δεν του ζήτησε και κανείς τίποτε παραπάνω. Αν είχες βρεθεί στη σωστή πλευρά τις ημέρες εκείνες, τότε είχες τελειώσει με τις υποχρεώσεις σου. Το έργο έγινε πάρεργο μπροστά στην επιδειξιομανία των «προοδευτικών» ιδεών, πάντα διανθισμένων με τις κατάλληλες αναμνήσεις εννοείται.

Το σύνθημα «ψωμί, παιδεία, ελευθερία» ακούγεται σήμερα όχι σαν το απολίθωμα μιας ιστορικής στιγμής, του Νοεμβρίου του ’73, αλλά μιας ολόκληρης περιόδου, των χρόνων της μεταπολίτευσης. Μια απτή απόδειξη ότι σε όλη αυτήν την περίοδο η ελληνική κοινωνία μπορεί να κατανάλωσε πλούτο αλλά και προοδευτισμό, χωρίς όμως να μπορέσει να παραγάγει ούτε ένα καινούργιο σύνθημα ούτε μια καινούργια λέξη για να περιγράψει το πρωτόγνωρο σήμερα της κρίσης και το άγνωστο αύριο.

Σημάδι μεγάλης φτώχειας και αυτό.