Στον ίλιγγο του επικοινωνιακού μίξερ

Μια εβδομάδα ολόκληρη ο τόπος έμοιαζε να έχει μπει σε ένα τηλεοπτικό μίξερ στο οποίο αναδεύονταν με φρενιτιώδη ταχύτητα όλα τα ελαττώματα που έχει αναδείξει η κρίση σε όλους τους δημόσιους τομείς του, με επίκεντρο την πολιτική σκηνή.

Το πρωί της περασμένης Πέμπτης φιλοθέαμον και ενημερωτές εξοντωμένοι υποδέχονταν με πικρά χαμόγελα την απευθείας μετάδοση από το Προεδρικό Μέγαρο των πλάνων που συμβόλιζαν το πολυπόθητο φινάλε στην πρωτοφανή περιπέτεια που έζησε ο τόπος αναζητώντας Πρωθυπουργό. Προσεκτικά τα ρεπορτάζ. Ενδεικτικώς ο Αντώνης Φουρλής στο Mega – ο οποίος είχε προαναγγελθεί ως ο δημοσιογράφος που «άκουσε τους πρώτους διαλόγους» – σπεύδει να διευκρινίσει: «Οχι διάλογοι, κυρίως σιωπή, ζήτησα μόνον από τον κ. Αθανασάκη να μου επιβεβαιώσει το όνομα Παπαδήμου».

Οι ρεπόρτερ επικεντρώνονταν στον σχολιασμό του κλίματος και τόνιζαν ότι τις πληροφορίες «δεν μπορούν να τις χρεωθούν». Είχαν καεί στον χυλό. Μικροκομματικές τακτικές παρέλασαν με τους εκπροσώπους τους από τα τηλεοπτικά πάνελ. Ενδιαμέσως αγχωμένοι ρεπόρτερ έσπευδαν να αναμεταδώσουν όποιο όνομα κυκλοφορούσε από τις «πηγές», με τις οποίες είχαν αναπτύξει επί χρόνια σχέσεις «εμπιστοσύνης».

Το αποτέλεσμα πήρε πλείστους όσους χαρακτηρισμούς. Φαντασμαγορικό θρίλερ; Οπερα μπούφα; Ισως απλώς πολλή τηλεόραση. Γιατί, όπως και αν χαρακτηριστεί το θέαμα που παρήχθη τις προηγούμενες ημέρες, υπήρξε ένα από τα πιο φαντασμαγορικά δείγματα, σε παγκόσμιο επίπεδο, της «ανεξάρτητης λειτουργίας» των όρων της απευθείας τηλεοπτικής μετάδοσης.

Απλώς η έννοια του όρου «ανεξάρτητη» εν προκειμένω δεν είναι πολιτική με εκείνους τους ηρωικούς, «αντιστασιακούς» υπαινιγμούς, όπως της αποδίδεται από ναρκισσευόμενους επαγγελματίες της τηλεοπτικής ενημέρωσης. Είναι απολύτως τεχνική. Αλλο αν παράγει πολιτικά αποτελέσματα. Απλώς διαφορετικά από τις προθέσεις όσων θεωρούν ότι ελέγχουν το θέαμα.

Κάθε άλλο παρά αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο είναι, ούτε καν καινούργιο. Καταφεύγουμε σε ένα παλιό πλην χαρακτηριστικό παράδειγμα, τη μαρτυρία μιας ικανής ανταποκρίτριας του CBS News, της Λέσλι Σιάτλ, που κάλυπτε την εκστρατεία επανεκλογής του Ρίγκαν με πολύ επικριτικά σχόλια. Είχε αναμεταδώσει το κανάλι ένα ρεπορτάζ της διάρκειας 4 λεπτών, όταν δέχθηκε το τηλεφώνημα του υπευθύνου Επικοινωνίας του Λευκού Οίκου. Περίμενε να της ζητηθούν εξηγήσεις για την αρνητική κάλυψη – παγκόσμιο φαινόμενο να θεωρούν οι πολιτικοί ότι τα μέσα ενημέρωσης οφείλουν να τους υπηρετούν. Η Λέσλι εμβρόντητη άκουσε τον αξιωματούχο να την ευχαριστεί για τις ωραίες εικόνες του Ρίγκαν που μετάδωσε. «Ακουσες όσα είπα;» τον ρώτησε έκπληκτη. «Λέσλι, όταν για 4 λεπτά δείχνεις εικόνες του Ρίγκαν ουδείς ακούει τι λες. Οι εικόνες υπερισχύουν του μηνύματός σου και αυτές παρακολουθεί το κοινό, δεν ακούει τι λες». «Ενιωσα ηλίθια» θα πει η Λέσλι. Δεν είχε υπολογίσει ότι οι όροι του θεάματος υπερισχύουν της ψυχραιμίας.

«Μη μας θεωρείτε ηλίθιους» φώναζε ο Γιώργος Οικονομέας σε ένα ξέσπασμά του το πρωί της αναμονής για την ανακοίνωση του ονόματος του νέου πρωθυπουργού, συμμετέχοντας και αυτός στον μακρύ κατάλογο πανομοιότυπων δημοσιογραφικών ξεσπασμάτων σε όλον τον κόσμο ύστερα από την κάλυψη μεγάλων κρίσεων. Και όλες τις ακολουθούσε αυτοκριτική.

Το ίδιο είδαμε να συμβαίνει και στα εγχώρια μέσα. Στο δελτίο ειδήσεων του Mega το βράδυ της περασμένης Τετάρτης γίνεται λόγος για οργανωμένη παραπληροφόρηση των δημοσιογράφων. Πάντως στην εκπομπή του Παπαδάκη το ίδιο πρωί μόλις έχει κυκλοφορήσει το όνομα του Βασίλη Σκουρή, προέδρου του Δικαστηρίου Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, για τη θέση του πρωθυπουργού, έχουν απευθείας σύνδεση διαδοχικά με Χυτήρη και Τραγάκη οι οποίοι δεν διαψεύδουν την είδηση.

Στο μεταξύ πληροφορίες από την ΕΡΤ αποκαλύπτουν ότι η κρατική τηλεόραση έγινε ακόμη μία φορά θέατρο πλήθους παρεμβάσεων πολιτικών όλες αυτές τις ημέρες, που θεωρούσαν ότι δεν είχε υπηρετήσει την κομματική αντίληψή τους για την ενημέρωση.

Εξω από το Προεδρικό Μέγαρο το μεσημέρι της Πέμπτης κάμερες, γερανοί, φωτορεπόρτερ και ανταποκριτές από όλον τον κόσμο συνωστίζονταν σε ένα πανηγυρικό ταμπλό βιβάν που πάνω του προβαλλόταν πικρή η πραγματικότητα ενός ιστορικού τόπου ο οποίος συνέχιζε τη δύσκολη πορεία του προς ένα μέλλον, τις άγνωστες πτυχές του οποίου γνωρίζει πλέον καλά ότι οι τηλεοπτικοί προβολείς κάθε άλλο παρά μπορούν να φωτίσουν.