Οταν όλα καταρρέουν

Ο χειρότερος εφιάλτης εξελισσόταν σαν ένα μακάβριο «αστείο», με έναν θάνατο να σφραγίζει την κανιβαλική του αγριότητα: το παγκόσμιο κοινό μια κερκίδα – πιθανώς αποσβολωμένων θεατών – και η Ελλάδα αρένα, όπου αλληλοεξοντώνονται εξαγριωμένοι και θλιβεροί μονομάχοι με καδρόνια, πέτρες και σπρέι χημικών.

Στις εγχώριες τηλεοπτικές οθόνες που αποτυπώνουν κρίση και παροξυσμό ξεδιπλώνονται τα κυρίαρχα στοιχεία μιας κουλτούρας που μετέτρεψε σε θέαμα τη συστηματική συντριβή των αξιών της, πολιτικών και ηθικών. Στα πάνελα των ενημερωτικών εκπομπών το live τελετουργικό με τη διευκόλυνση της άμεσης τηλεφωνικής παρέμβασης προσφέρει το «συντακτικό» του για την ασυνταξία μιας βαθύτατης πολιτικοϊδεολογικής αντιπαράθεσης με προεκτάσεις ποινικές, αφού ΠΑΜΕ και ΚΚΕ καταγγέλλουν ανοιχτά τον ΛΑΟΣ ότι βρίσκεται πίσω από την επίθεση στα μέλη τους και το δεύτερο παρεμβαίνει με βουλευτές του ζητώντας ονόματα και διευθύνσεις.

Για ένα 48ωρο ξεδιπλώνεται το πιο σουρεάλ τοπίο τηλεόρασης που θα μπορούσε ο πιο σκληρός επικριτής της λειτουργίας και του ρόλου της να φανταστεί: από α) το σοβαροφανές μεσημεριανάδικο του Σκάι, με τη λαλίστατη παρουσιάστρια (που εσχάτως διεκδικεί την εκπροσώπηση του τηλεπολτού σαν διαφημίστρια-της-επιστήμης-πίσω-από-καλλυντικά-σωματικής-υγιεινής), όπου επιχειρείται ερμηνεία των εξελισσόμενων άγριων συγκρούσεων το μεσημέρι της Πέμπτης με live τηλεφωνική παρέμβαση του εκπροσώπου Τύπου του ΚΚΕ για διευκρινίσεις, μέχρι β) το απογευματινάδικο του Star που για να μην υστερήσει από τη μετάδοση του άγριου θεάματος, το υποβάλλει στον σχολιασμό των κυριών που τις απασχολούσε μέχρι χθες η θέση του σημείου G για καλύτερους οργασμούς, και από γ) τις πρωινές ενημερωτικές εκπομπές, μεταξύ των οποίων, ασθμαίνουσα μετά τη μακρά απεργία, η ΝΕΤ που παίρνει (πρωί Παρασκευής πλέον) με επαγγελματικό αυτοματισμό τη σκυτάλη για ό,τι προλάβει, μέχρι δ) τα βραδινά δελτία ειδήσεων, όπου επικρατεί η επισημότητα των καλεσμένων (Αλέκα Παπαρήγα στο Mega). Ολα μαζί συμπληρώνουν την πικρή εικόνα μιας τηλεόρασης σε πλήρη σύγχυση.

Καθρέφτης; Ενός τόπου που της έχει παραδοθεί και που επιχειρεί άναρχα να της αντισταθεί με συνθήματα του τύπου «κλείστε την» και βγείτε στους δρόμους;

Κι όμως, εκεί, μεταξύ της φρίκης για την εμφυλιοπολεμική βία και του ορυμαγδού live παρεμβάσεων και τηλεπαραθυράτων συγκρούσεων, τα πλάνα του σκληρού τέλους του Καντάφι με το πτώμα του να διαπομπεύεται κάνουν τη συνείδηση ενός παραγκωνισμένου – τηλεοπτικώς – πολιτισμού να αναδευτεί. Βαρβαρότητα, σχολιάζουν στον λίγο χρόνο που τους επιτρέπει η εγχώρια φρίκη, από τους Καμπουράκη – Οικονομέα μέχρι τον Αρβανίτη και την Κατσίμη.

Η φρίκη έξω-από-μας, η βαρβαρότητα-των-άλλων θυμίζουν τις υπέρτατες αξίες που σε αυτόν εδώ τον τόπο αποθεώθηκαν. Πάνω απ’ όλες τον σεβασμό στον νεκρό, όποιος κι αν ήταν, πυρήνας της ηθικής και του δικαίου. Το «κύτταρο» της Αντιγόνης; Η αδιάψευστη στους αιώνες ιερότητα του ανθρώπινου κανόνα της αρχαίας τραγωδίας; Η συναίσθηση ότι η εκδικητική βαρβαρότητα καταλύει το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης, αυτό που απομένει για να ξανασυνθέσει τη ζωή, όταν όλα τα άλλα, πολιτικά, ηθικά, οικονομικά, έχουν καταρρεύσει;

Το πρωί της Κυριακής ο Νάνος Βαλαωρίτης στο «Mega Σαββατοκύριακο» θυμίζει τον βαθύ πυρήνα αυτού του πολιτισμού της αντοχής των νοημάτων και δεν είναι άλλος από τον πολιτισμό της γλώσσας. Αυτός περικλείει όλα τα νοήματα, ακόμη και όταν μοιάζει να ‘χουν όλα αφανιστεί. «Βάλθηκαν να μας πείσουν ότι είμαστε μια χώρα-παράσιτο. Οχι, είμαστε μια πολύ σημαντική χώρα και δεν είναι μόνο η ιστορία των 2.000 χρόνων και πλέον – είναι η συνέχεια της γλώσσας… Μπορεί η Δύση, όταν ανακάλυψε τον ελληνικό πολιτισμό, να πίστεψε ότι αυτή είναι η κληρονόμος του και ότι εμείς οι Ελληνες είμαστε τίποτα επειδή βρισκόμαστε υπό τουρκική κατοχή… Εμείς όμως μιλούσαμε τη γλώσσα, δεν χάσαμε ποτέ το νήμα του πολιτισμού μέσα από τη γλώσσα μας… Γι’ αυτό και θα βρούμε την άκρη». Ισως βρίσκεται εκεί, στο αίσθημα αποστροφής μπροστά στα πλάνα της ανοίκειας εκδικητικής βαρβαρότητας που ξεσπούσε σε ένα πτώμα. Εστω και σαν σχολικός αυτοματισμός καθωσπρεπισμού.