Τι θα συμβεί αν τα σενάρια γίνουν πραγματικότητα

Για τους καταθέτες

Οι τράπεζες θα υποστούν αναμφίβολα ένα σοκ, αλλά θα σωθούν, αφού αυτή είναι η κεντρική ιδέα της οργανωμένης χρεοκοπίας. Θα στηριχθούν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τον EFSF, που θα μπορεί να αγοράζει ομόλογα και να χορηγεί δάνεια στα κράτη-μέλη όπως η Ελλάδα – και όχι μόνο – για την εξασφάλιση της κεφαλαιακής τους επάρκειας. Ετσι, οι καταθέτες θα είναι ασφαλείς. Οι καταθέσεις τους θα παραμείνουν διαθέσιμες, στο σύνολό τους, σε ευρώ. Κρίσιμος παράγοντας στην προκειμένη περίπτωση είναι η επικράτηση συνθηκών ψυχραιμίας στο κοινό. Αν αυτό δεν καταστεί δυνατό και εκδηλωθούν φαινόμενα πανικού και μαζικών υπεραναλήψεων, αναλυτές δεν αποκλείουν να τεθεί όριο υπεραναλήψεων. Αυτό όμως θα είναι προσωρινό και δεν θα συνεπάγεται «κούρεμα» στις καταθέσεις, υποστηρίζουν.

Για τους δανειολήπτες

Θεωρητικά δεν αλλάζει τίποτα σε πρώτη φάση. Βεβαίως, αν υποχωρήσουν οι μισθοί, θα καθίσταται όλο και πιο δύσκολο για ορισμένους να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους, αλλά είναι πιθανό σε μια τέτοια περίπτωση να υπάρξουν νέες ρυθμίσεις.

Για τις τραπεζες

Οι ελληνικές τράπεζες εκτιμάται ότι έχουν ελληνικά ομόλογα 50 δισ. ευρώ. Για να αντέξουν τη ζημιά ενός κουρέματος 50%, σύμφωνα με το γερμανικό «Plan B» (άλλα σενάρια, όπως της Citigroup, μιλούν για 60%-80%) θα χρειαστούν επανακεφαλαιοποίηση. Ανάλογα με τον τρόπο που θα γίνει αυτό, μπορεί να οδηγήσει κάποιες σε κρατικοποιήσεις και τους μετόχους τους σε περαιτέρω δραστική μείωση της περιουσίας τους.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, εξάλλου, εκτιμάται πλέον ότι οι ζημιές στις τράπεζες από την κρίση των ομολόγων είναι 400 δισ. ευρώ (σύμφωνα με τη Merrill Lynch). Είναι ένα ποσό που τρομάζει τους Ευρωπαίους, αφού κάποιος θα χρειαστεί να βάλει βαθιά το χέρι στην τσέπη. Και αυτός θα είναι κυρίως ο γερμανός πολίτης.

Για τους ασφαλισμένους

Ολα τα σενάρια που μιλούν για δίχτυ προστασίας των τραπεζών συμπληρώνουν ότι το ίδιο θα ισχύσει και για τα ασφαλιστικά ταμεία – και τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες που έχουν επενδύσει σε ομόλογα. Υπολογίζεται ότι τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία κατέχουν ομόλογα αξίας 30 δισ. ευρώ.

Ετσι, τα ασφαλιστικά ταμεία δεν θα κινδυνεύσουν με κατάρρευση και οι συντάξεις θα συνεχίσουν να καταβάλλονται κανονικά.

Ωστόσο, επειδή τα ασφαλιστικά ταμεία επιχορηγούνται από το κράτος και το κράτος θα συνεχίσει να εφαρμόζει πολιτική λιτότητας, περιορίζοντας τις δαπάνες του, δεν μπορεί φυσικά να αποκλειστεί ότι θα υπάρξει περαιτέρω μείωση των συντάξεων. Αλλά αυτό δεν θα είναι άμεση απόρροια της οργανωμένης χρεοκοπίας.

Για την ανάπτυξη

Από τη στιγμή που η Ελλάδα θα προχωρήσει σε δραστικό κούρεμα, η επιστροφή της στις αγορές για νέο δανεισμό καθίσταται απαγορευτική για μακρύ χρονικό διάστημα. Αυτό τουλάχιστον έχει δείξει η εμπειρία ώς τώρα. Ουσιαστικά θα είναι απόλυτα εξαρτημένη από τα δάνεια της τρόικας, τα οποία προφανώς θα δίνονται με το σταγονόμετρο και όχι για να καλύψουν πρωτογενή ελλείμματα. Κάτι που θα ελέγχεται με συνεχή παρουσία ευρωπαίων ελεγκτών στην Αθήνα, όπως όλα δείχνουν.

Αυτές οι συνθήκες ασφυκτικής λιτότητας δημιουργούν αβεβαιότητα για την ανάπτυξη.

Από την άλλη μεριά, η εξάλειψη των ελλειμμάτων και η υποχώρηση του χρέους σε βιώσιμα επίπεδα απελευθερώνουν πόρους υπέρ της ιδιωτικής οικονομίας και – θεωρητικά – λειτουργούν ευνοϊκά για την ανάπτυξη. Ακόμη περισσότερο ευνοϊκή – πάντα θεωρητικά – μπορεί να είναι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας που θα προκύψει από τη μείωση των μισθών και των τιμών. Αλλά αν οι επενδύσεις βασιστούν μόνο στο φθηνό εργατικό δυναμικό, τις χαμηλές τιμές των ακινήτων, της περιουσίας και των μετοχών, το αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι το επιθυμητό.

Για τους μισθούς

Δεδομένου ότι το κράτος θα κληθεί να συντηρείται με ασφυκτικές συνθήκες λιτότητας, ώστε να επιτυγχάνει σταθερά πρωτογενή πλεονάσματα, είναι προφανές ότι η συνταγή της λιτότητας θα συνεχιστεί. Αρα, θα υπάρχουν περικοπές μισθών και μειώσεις προσωπικού στο Δημόσιο.

Η κρίση θα αγγίξει αναπόφευκτα και τον ιδιωτικό τομέα, αφού οι πιστώσεις μοιραία θα είναι περιορισμένες, αλλά και οι κρατικές προμήθειες – που στηρίζουν ορισμένους κλάδους – μειωμένες. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι δεν μπορούν να προσβλέπουν – στο ορατό μέλλον – σε βελτίωση μισθών.