Βρείτε τις διαφορές

Ολοι εμείς που μεγαλώσαμε με περιοδικά τύπου Ποπάυ, Τιραμόλα, Μπλεκ κ.λπ. θυμόμαστε εκείνες τις σπαζοκεφαλιές με τα δύο πανομοιότυπα σκιτσάκια όπου έπρεπε να εντοπίσουμε της εννιά (συνήθως) διαφορές. Οι διαφορές αυτές ήταν κάτι παραπάνω από ανεπαίσθητες (εκτός φυσικά αν ήταν σκιτζής ο σκιτσογράφος) και μας έβγαινε η πίστη μέχρι να φέρουμε την αποστολή μας εις πέρας…

Ολα αυτά μου ήρθαν στο μυαλό μετά τις συγκρίσεις που επιχείρησαν κάποιοι ανάμεσα στα επεισόδια που συντάραξαν πριν από λίγες ημέρες την Αγγλία και τον ελληνικό «Δεκέμβρη» του 2008. Γιατί, αντίθετα με τις σπαζοκεφαλιές που ανέφερα, τα δυο αυτά συμβάντα δεν έχουν την παραμικρή ομοιότητα. Πρόκειται για τη νύχτα με τη μέρα!

Δυστυχώς, πολλοί συμπατριώτες μας εξακολουθούν να θεωρούν πως η Ελλάδα είναι το κέντρο του κόσμου. Ο,τι συμβαίνει στον κόσμο έχει ξεκινήσει από εδώ. Ή πάλι, ό,τι συμβαίνει στον κόσμο πρέπει να γίνει κι εδώ. Ετσι, κάθε φορά που κάπου (Αγγλία, Αίγυπτος, Συρία κ.ο.κ.) υπάρχει κάποια μορφή λαϊκού ξεσηκωμού (ο οποίος φυσικά από χώρα σε χώρα είναι παντελώς διαφορετικός) παρατηρούνται οι εξής αντιδράσεις: α. «Είδες, οι Αγγλοι / Αιγύπτιοι / Σύριοι αντιγράφουν τα “Δεκεμβριανά” και τους “Αγανακτισμένους”», και β. «Είδες, οι Αγγλοι / Αιγύπτιοι / Σύριοι ξυπνήσανε. Εδώ ακόμα κοιμόμαστε».

Κατ’ αρχήν, στο Λονδίνο και σε πολλές άλλες μεγάλες αγγλικές πόλεις είχαμε ουσιαστικά μόνο ταραχές. Εννοώ πως – με εξαίρεση μια αρχική ειρηνική κινητοποίηση για τον 29χρονο Μαρκ Ντάγκαν, η δολοφονία του οποίου από αστυνομικούς αποτέλεσε τη θρυαλλίδα των επεισοδίων – δεν υπήρξε καμία διαδήλωση ή εκδήλωση κάποιας οργανωμένης μορφής διαμαρτυρίας. Αντίθετα, στην Αθήνα υπήρξαν πολυάριθμες μαζικές διαδηλώσεις – άλλο αν από κάποιο σημείο και πέρα οι «γνωστοί – άγνωστοι» έπαιρναν τη σκυτάλη κι έκαναν τα πάντα λαμπόγυαλο.

Επίσης, τα γεγονότα στο Λονδίνο διέθεταν ξεκάθαρο κοινωνικό υπόβαθρο. Ο άνδρας που έχασε τη ζωή του ήταν μαύρος και ζούσε στο υποβαθμισμένο πλέον Τότεναμ. Τα επεισόδια έγιναν σχεδόν αποκλειστικά σε φτωχογειτονιές του Λονδίνου (βλέπε γκέτο) όπως π.χ. το Μπρίξτον και το Κλάπαμ. Το 2008 στη χώρα μας οι αντιδράσεις είχαν να κάνουν κατ’ αρχήν με το ίδιο το γεγονός (την εν ψυχρώ δολοφονία του 15χρονου – εύπορου αντίθετα από τον Ντάγκαν – Γρηγορόπουλου από τον αστυνόμο Κορκονέα) αλλά και με τη γενικότερη αστάθεια που επικρατούσε τη συγκεκριμένη εποχή, με τις μνήμες από τις φονικές πυρκαγιές του 2007 να είναι ακόμη νωπές αλλά και την οικονομική κρίση να πλησιάζει. Αποψή μου είναι πως εκείνη ακριβώς τη στιγμή, με φρίκη ο Ελληνας συνειδητοποιούσε για πρώτη φορά πως το «ένδοξο» 2004 ξεθώριαζε απειλητικά…

Η αγγλική αστυνομία αν και στην αρχή πιάστηκε στον ύπνο με αποτέλεσμα τα επεισόδια να πάρουν ανεξέλεγκτες διαστάσεις (υπήρξαν άλλοι τέσσερις νεκροί πολίτες και αρκετοί βαριά τραυματίες) έδειξε στη συνέχεια χαρακτήρα προβαίνοντας σε χιλιάδες συλλήψεις – ακόμη και μέσα στα σπίτια των υπόπτων! Στη φιλήσυχη χώρα μας, το κράτος προτίμησε να ποιήσει την νήσσαν συλλαμβάνοντας απλώς κάνα δυο Πακιστανούς που προσπάθησαν μάταια να βουτήξουν κανένα κινητό από τα μαγαζιά που είχαν νωρίτερα γκρεμίσει οι κουκουλοφόροι. Αποτέλεσμα φυσικά ήταν οι καταστροφές να κρατήσουν μήνες. Αν σταμάτησαν τελικά ποτέ…

Τέλος, τα επεισόδια στην Αγγλία καταδικάστηκαν ομόφωνα από επίσημα, ανεπίσημα, ανώνυμα και επώνυμα χείλη. Ακόμη και ο αδερφός του άτυχου Ντάγκαν βρήκε το κουράγιο να ζητήσει τον τερματισμό τους μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες. Εγινε φυσικά προσπάθεια ανάλυσης των συγκεκριμένων συμπεριφορών. Είναι ξεκάθαρο πως όλοι αυτοί οι άνθρωποι που ξεχύθηκαν στους δρόμους σε μια καταστροφική μανία δεν το έκαναν λόγω εγκληματικών γονιδίων. Ηταν η αντίδρασή τους σε ολόκληρες γενιές γκετοποίησης και ανέχειας. Δεν ήταν επαναστάτες και δεν έσπαγαν τα μαγαζιά για να γκρεμίσουν τον καπιταλισμό. Απλώς γούσταραν να αποκτήσουν τα iPhone των κατοίκων των κυριλέ περιοχών. Αλλο όμως η κατανόηση των αιτίων και η γενική κατανομή των ευθυνών και άλλο η επικρότηση των βανδαλισμών και του χουλιγκανισμού.

Στην Ελλαδάρα μας τα επεισόδια (επαναλαμβάνω: τα επεισόδια, όχι οι διαδηλώσεις) επικροτήθηκαν και αποθεώθηκαν από πολλούς. Δεν ήταν λίγοι αυτοί που ηδονίζονταν να βλέπουν τις σπασμένες βιτρίνες, φωνάζοντας «respect» στους νέους (εκείνοι τους έκοβαν για νέους, εγώ αναγνώριζα και πολλούς τριαντάρηδες και βάλε…) που «αντιστέκονται» και ξανακάνουν τη χώρα μας μεγάλη. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως η μόνη – απ’ όσο τουλάχιστον ξέρω – διαδήλωση συμπαράστασης στους ταραχοποιούς του Λονδίνου έλαβε χώρο μπροστά στη Βρετανική Πρεσβεία της Αθήνας…

Ο Θανάσης Χειμωνάς είναι συγγραφέας.