ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΚΟΥΔΟΥΝΙ

Τη μνήμη του Ιάκωβου Καμπανέλλη θα τιμήσει το «Θέατρο Τέχνης» που, με το ανέβασμα της «Αυλής των θαυμάτων» του απ’ τον Κάρολο Κουν το 1957 / ’58, τον εκτόξευσε στην πρώτη θέση των σύγχρονων ελλήνων θεατρικών συγγραφέων και που μαζί του ο Καμπανέλλης (φωτογραφία) συνδέονταν με δεσμούς άρρηκτους καθώς πολλά ακόμα έργα του παρουσιάστηκαν εκεί: ο Διαγόρας Χρονόπουλος θ’ ανεβάσει στο Υπόγειο, εναρκτήριο της σεζόν 2011 / 2012, ένα απ’ τα καλύτερα έργα του, το «Ο δρόμος περνά από μέσα». Στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Φάνη Ποριώτη, ο Αγγελος Αντωνόπουλος.

Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε τον χειμώνα του 1990 / ’91 – και δημιούργησε αίσθηση ως κάτι καινούργιο στην πορεία του Ιάκωβου Καμπανέλλη -, σε σκηνοθεσία του ίδιου του συγγραφέα, στο Πειραματικό Θέατρο της Πόλης της Μαριέττας Ριάλδη. Εκτοτε ανέβηκε πολλές φορές και σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας με πιο πρόσφατη το 2008 / 2009 απ’ το ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας σε σκηνοθεσία Γιάννη Διαμαντόπουλου.

Ε, δεν ήταν πρόγραμμα αυτό… Το πρόγραμμα των Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Εμένα, τουλάχιστον, φέτος, ακόμα λιγότερο μου άρεσε – όπως κι αυτά τα γυαλιστερά σαν παρκέ συνοπτικά προγράμματα, όπως κι οι αφίσες του. Υλη μίζερη, λάθη, ακατανόητης λογικής κατάταξη των εκδηλώσεων, η επιμονή σ’ αυτό το… ακόμα πιο ακατανόητης λογικής, ως επιλογή και κατάταξη, «λεξικό» βιογραφικών με πρόσωπα και συγκροτήματα ανάκατα – ποιοι περιλαμβάνονται και πώς τους βρίσκεις;

Μήπως απ’ του χρόνου θα πρέπει να ψαχτεί το πράγμα; Δε βλέπουν τα προγράμματα τόσων και τόσων πια θεάτρων; Δεν έχουν δει τα προγράμματα που ‘βγαζε η Λυρική – και που, δυστυχώς, για λόγους οικονομιών τα συρρίκνωσε;

Εχω γράψει τα κέρατά μου, κατά την καθομιλουμένη, για τις «Οπερες των Ζητιάνων» – τη νεανική μουσική ομάδα – και τον εναλλακτικό, έξοχο «Τροβατόρε» που ‘καναν – μουσική διεύθυνση Χαράλαμπος Γωγιός, σκηνοθεσία Εκτορας Λυγίζος – το 2008 στο «Bios». Και το άξιζαν.

Φέτος βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρουσα την ιδέα τους για… ολική επαναφορά στη σκηνή – «Πειραιώς 260», μέσω Φεστιβάλ Αθηνών – της ξεχασμένης, για να μην πω άγνωστης οπερέτας του Σακελλαρίδη «Η κόρη της καταιγίδος». Και βρήκα έξοχο το μουσικό μέρος – μουσική διεύθυνση και πάλι Χαράλαμπος Γωγιός (φωτογραφία στη διπλανή στήλη) – και τις φωνές. Αλλά η σκηνοθεσία (Αλέξανδρος Ευκλείδης) κι οι ερμηνείες…

Είναι δυνατόν να θες να κομίσεις κάτι καινούργιο και να επιλέγεις – δε μιλώ για όλους φυσικά – τραγουδιστές που φυσιογνωμικά όχι μόνο ΚΑΜΙΑ σχέση με τους ρόλους δεν έχουν αλλά, με την εμφάνισή τους, τους γελοιοποιούν; Είναι δυνατόν ν’ ανεβάζεις – την τόσο κοντινή στην πρόζα – οπερέτα όταν οι καλλιτέχνες αυτοί δεν έχουν ιδέα από υποκριτική και επιπλέον δεν ξέρεις να τους διδάξεις; Είναι δυνατόν ν’ ανεβάζεις το έργο – μ’ αυτές τις κομμώσεις! – ως ταινία του Τζον Γουότερς, όπως εύστοχα παρατηρούσε ένας φίλος, ως προς την όψη και οι επί σκηνής να παίζουν και να κινούνται, πλην εξαιρέσεων επαναλαμβάνω, όπως στην Λυρική του ’50 και του ’60;

Γύρω στα 6.500 εισιτήρια έκαναν ο Σταμάτης Φασουλής κι οι «Σκηνοβάτες» του – γέλιο, και κωμικοί ηθοποιοί, και χοροί, και τραγούδια – το διήμερό τους στην Επίδαυρο. Γύρω στα 11.000 – σχεδόν τα διπλά – ο Μιχαήλ Μαρμαρινός κι ο «Ηρακλής» του, η δεύτερη φετινή φεστιβαλική πρόταση του Εθνικού – τραγωδία σε πολύ μοντέρνα ανάγνωση. Ποιος να το πίστευε πως θα συνέβαινε αυτό – οι «Σκηνοβάτες» δεν ήταν έργο «φίρμα», δικαιολογούνται.

Αμ’ ο Αρης Ρέτσος κι ο «Θρόνος Ατρειδών» του – αυτό ήταν έργο «φίρμα»; -, ότι θα ‘κοβε στο Ηρώδειο, στο Φεστιβάλ Αθηνών, κάπου 3.300 εισιτήρια – έξω οι προσκλήσεις – αυτό πια ούτε ως επιστημονική φαντασία θα μπορούσα να το αντιμετωπίσω, αν άκουγα, πριν απ’ την παράσταση, πως πρόκειται να συμβεί…

Μήπως στα θεατρικά μας πράγματα έχουν έρθει τα πάνω κάτω; Μήπως το κοινό αποδέχτηκε πια τους καινούργιους τρόπους έκφρασης; Που πριν από μερικά χρόνια γιουχάιζε; Μήπως οι καιροί αλλάζουν δίχως να κοιτάζουν τη δικιά μας μελαγχολία;…

Οσο για το ΚΘΒΕ και τα «Μικρά Διονύσιά» του έπιασαν – ταμειακά – τον πάτο των φετινών Επιδαυρίων: γύρω στα 2.000 εισιτήρια έκοψαν, μαθαίνω – ανεπίσημα -, το διήμερό τους. Κάπου 900 την Παρασκευή και 1.100 το Σάββατο. Σαν τα ζεστά καρβέλια έφευγαν οι προσκλήσεις στα πέριξ για να το γεμίσουν κάπως το θέατρο. Και διηγώντας τα να κλαις…

Αμόκ πάθαμε, στο μεταξύ, με τον Κέβιν Σπέισι και τον σαιξπηρικό «Ριχάρδο Γ’» του Σαμ Μέντες (φωτογραφία). Και να «27.000 εισιτήρια έκοψε στις τρεις παραστάσεις», και να «το αδιαχώρητο», και να «9.000 άτομα τη βραδιά», και να τα «άνευ προηγουμένου»… Ψάχνοντας, όμως, στο ηλεκτρονικό Ιστορικό Αρχείο του ΔΟΛ για το γειτονικό «Προ 50ετίας» διαβάζω – και το ‘γραφα την περασμένη Πέμπτη – πως 17.500 θεατές παρακολούθησαν τη δεύτερη ΜΟΝΟ απ’ τις δυο παραστάσεις της «Μήδειας» της Λυρικής με την Κάλλας στην Επίδαυρο το 1961 – πενήντα χρόνια πριν!

Δεν ξέρω πώς και πού χώρεσαν – το θέατρο, βέβαια, δεν είχε τότε αποκλεισμένες απ’ τους αρχαιολόγους, λόγω φθορών, ζώνες – αλλά ας μην εντυπωσιαζόμαστε τόσο εύκολα με τις τρέχουσες επιτυχίες. Απλώς τα κριτήρια έχουν αμβλυνθεί…