ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μεταβατική περίοδος

Μια ματιά στην οικογένεια Αλγκρεν, που ζει στη βιομηχανική πόλη Λαντσκρόνα, στη Σουηδία, μπορεί να ερμηνεύσει σε μεγάλο βαθμό την αυξανόμενη οργή και την άνοδο των αντιμεταναστευτικών κομμάτων στην Ευρώπη – συμπεριλαμβανομένων των σκανδιναβικών κρατών – ίσως και την προοπτική μιας βίαιης αντίδρασης.

Ο Μάικλ Αλγκρεν, ο οποίος έχασε τη δουλειά του πριν από τα Χριστούγεννα – εργαζόταν ως φρουρός ασφαλείας στον Ερυθρό Σταυρό – έχει στον ώμο του τατουάζ με τη σουηδική σημαία. Τον περασμένο Σεπτέμβριο ψήφισε τους Σουηδούς Δημοκράτες: το κόμμα των εθνικιστών, που όταν στις δημοτικές εκλογές του 2006 κέρδισε σχεδόν το 25% των ψήφων προκάλεσε σοκ στη χώρα. Και αυτός και η γυναίκα του εκφράζουν με παρρησία τη δυσαρέσκειά τους. Η κυβέρνηση δαπανά χρήματα για τους μετανάστες, υποστηρίζουν, όταν οι κόρες τους στο σχολικό γεύμα σπανίως τρώνε λαχανικά, ενώ τα χοιρινά λουκάνικα έχουν καταργηθεί τελείως, προς ένδειξη σεβασμού στις μουσουλμανικές πρακτικές. «Δείχνουν πολύ μεγαλύτερη προσοχή στους ξένους», τονίζει.

Παρ’ όλα αυτά, οι ψηφοφόροι σε αυτή την πόλη, η οποία έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου όσον αφορά την ενίσχυση του αντιμεταναστευτικού συναισθήματος, έχουν αρχίσει να απομακρύνονται από το συγκεκριμένο κόμμα – εν μέρει επειδή τα παραδοσιακά κόμματα ενέταξαν στην ατζέντα τους ορισμένα από τα θέματα που θίγουν οι Σουηδοί Δημοκράτες.

Επί μακρόν πεδίο μάχης μεταξύ της Σουηδίας και της γειτονικής Δανίας, η Λαντσκρόνα, η οποία σε δύο χρόνια θα γιορτάσει τα 600ά γενέθλιά της, βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην πρώτη γραμμή στη μάχη που δίνεται για το μέλλον της χώρας. Εδώ και πολλά χρόνια η πόλη «φιλοξενεί» όλες τις νέες τάσεις: τη γήρανση του πληθυσμού, την αύξηση των μεταναστών και των παιδιών τους και τον αφανισμό της βιομηχανικής βάσης. Καθώς όλα αυτά βρίσκονται σε εξέλιξη, το παγκοσμίου φήμης σουηδικό μοντέλο, ενός ανοιχτού και γενναιόδωρου κράτους πρόνοιας, αντιμετωπίζει τον άμεσο κίνδυνο αφανισμού.

Το περασμένο φθινόπωρο οι Σουηδοί Δημοκράτες κέρδισαν τις πρώτες 20 θέσεις τους στο σουηδικό Κοινοβούλιο, εκπροσωπώντας όχι μόνο την οργή για την ανεργία (τον Ιούνιο, άγγιξε το 10,9% στη Λαντσκρόνα, όταν ο εθνικός μέσος όρος ήταν 6%), αλλά και για την κατάλυση της έννοιας της κοινότητας. Εγιναν επίσης εκφραστές της έντονης δυσαρέσκειας για την αύξηση της εγκληματικότητας και του συναισθήματος ότι στο μεταναστευτικό ζήτημα η χώρα ξεπέρασε τα όρια: το ένα τρίτο του πληθυσμού της πόλης αποτελείται από μετανάστες και τα παιδιά τους. Οι ψηφοφόροι πιστεύουν ότι έστω και αν υπάρχουν πολλά ακόμη που πρέπει να γίνουν, τουλάχιστον τώρα η φωνή τους ακούγεται.

«Το πρόβλημα της μετάβασης από τη βιομηχανική στη μεταβιομηχανική εποχή, καθώς και το σύνολο των μεταβατικών ζητημάτων που αντιμετωπίζει ολόκληρη η Δυτική Ευρώπη, βρίσκονται σε πρώτο πλάνο», σχολιάζει ο Τάπιο Σάλονεν, καθηγητής Κοινωνικής Πρόνοιας στο Πανεπιστήμιο Linnaeus της Σουηδίας. «Αυτό είναι το μέλλον».