Η σωτηρία του Φρανσουά Τριφό

Μερικές φορές το σκέφτομαι και με πιάνουν τα γέλια. Ο Φρανσουά Τριφό μπορεί να κατέκρινε τον ρόλο του κριτικού ως φτασμένος πλέον σκηνοθέτης, όμως ο ίδιος υπήρξε ιδιαίτερα βιτριολικός πριν σταθεί πίσω από την κάμερα, ως θεωρητικός δηλαδή των περίφημων «Cahiers» – εκείνα τα χρόνια τον αποκαλούσαν «νεκροθάφτη του γαλλικού σινεμά»!

Οταν αποφάσισε να σκηνοθετήσει, όλοι οι κινηματογραφιστές που είχαν σφαχτεί από την πένα του περίμεναν πως και πώς να τον κατασπαράξουν. Και ο αθεόφοβος πάει και φιλμάρει τα «400 χτυπήματα»! Ενα από τα καλύτερα φιλμ-ντεμπούτο στην ιστορία ολάκερου του ευρωπαϊκού κινηματογράφου!

Δεν θα μπορούσε όμως να γινόταν διαφορετικά. Δεν θα μπορούσε δηλαδή το «400 Coups» να είναι λιγότερο συγκινητικό. Γιατί ό,τι βλέπαμε στην οθόνη ερχόταν κατευθείαν από τη ψυχή του κινηματογραφιστή του. Μεγαλωμένος σε ένα ραγισμένο σπιτικό και στιγματισμένος από την αδιαφορία των γονιών του (πατέρα δεν γνώρισε ποτέ και η μητέρα του τον αποδέχτηκε στο σπίτι της μόλις μετά τα δέκα του χρόνια), ο Τριφό βρήκε καταφύγιο στις σκοτεινές αίθουσες από πολύ νωρίς, κάνοντας κάθε είδους θελήματα – αλλά και μικροκλοπές – για να επιβιώσει, μα και να συντηρήσει το σινεφιλικό του πάθος.

Στα 18 του, και ενώ επρόκειτο να καταταγεί, θα λιποτακτήσει για να βρεθεί τελικά σε στρατιωτική φυλακή στη Γερμανία. Την τύχη του θα αλλάξει η γνωριμία του με τον Αντρέ Μπαζέν, αρχισυντάκτη τότε των «Cahiers» που, μετά την έντονη επιμονή του, θα ξεκινήσει, διστακτικά στην αρχή, να γράφει για το σινεμά.

Και με τα «400 χτυπήματα» θα κάνει σινεμά για να εκτεθεί και για να σωθεί. Προσέξτε μονάχα τις ομοιότητες. Ο ήρωας εδώ λέγεται Αντουάν Ντουανέλ, δεκατριών χρονών. Ζει στο Παρίσι και αντιμετωπίζει από τη μια την αδιαφορία των γονιών και από την άλλη την αυταρχική συμπεριφορά των καθηγητών. Κάθε μορφή εξουσίας παρουσιάζεται από τον Τριφό ως εχθρική και απάνθρωπη – το μόνο που τον γεμίζει με ελπίδα είναι η όψη της ανοιχτής, πάντα ελεύθερης θάλασσας. Και σ’ αυτήν θα οδηγηθεί σε ένα από τα πιο εμβληματικά φινάλε της έβδομης τέχνης, για το οποίο έχει χυθεί τόσο μελάνι που, ειλικρινά, ελάχιστα έχουμε να προσθέσουμε.

Γι’ αυτό ο Τριφό δήλωνε ξανά και ξανά πως «το σινεμά έσωσε τη ζωή μου». Και μάλιστα σώθηκε δύο φορές και ως θεατής και ως δημιουργός. Που αφού κρατήθηκε στη ζωή μέσω της μεγάλης οθόνης, βίωσε στη συνέχεια κάθε ανθρώπινο μυστήριο μέσω του βιζέρ της κάμερας. Πόσο ειρωνικό που αυτός ο άνθρωπος πέθανε τόσο νέος, μόλις στα 52 του, αφήνοντας πίσω του ένα πλούσιο έργο (21 ταινίες) γεμάτες πάθος για τη ζωή και το μεγάλο αίνιγμα του έρωτα.