«Τα επικίνδυνα πράγματα είναι η μόνη διέξοδος»

Η Μαρίνα Αμπράμοβιτς νεκρή. Δίπλα της τρία σκυλιά τρώνε τα αιματοβαμμένα κόκαλά της. Μήπως δεν είναι δικά της, αλλά κατάλοιπα από εκείνη την ιστορική περφόρμανς του 1997 όπου επί ώρες καθόταν σε έναν σωρό από οστά και τα καθάριζε με υπομονή ως υπόμνηση της σφαγής στα Βαλκάνια;

Ο,τι κι αν σημαίνει είναι η πρώτη σκηνή από τη βιογραφία της «γιαγιάς της περφόρμανς» όπως αυτοαποκαλείται η Μαρίνα Αμπράμοβιτς, που φέρει τον τίτλο «Η ζωή και ο θάνατος της Μαρίνας Αμπράμοβιτς».

«Θέλω να δω τη ζωή μου επί σκηνής πριν πεθάνω ανακατεμένη, διότι μετά θάνατον θα την ανακατέψουν έτσι κι αλλιώς», έλεγε στα «ΝΕΑ» πριν από τέσσερα χρόνια. Μόνο που η ανιψιά του Πατριάρχη της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (ο οποίος ανακηρύχθηκε άγιος), η πάντα μαυροφορεμένη πρωτοπόρος της περφόρμανς, επέλεξε να «δει» τον θάνατό της μέσω μιας τέχνης που μισεί, του θεάτρου, και μέσω ενός σκηνοθέτη εξίσου «τρελού» με την ίδια, του Ρόμπερτ Ουίλσον.

«Το μισώ το θέατρο, διότι όλα του είναι ψεύτικα. Ο πάγος δεν είναι πάγος, το μαχαίρι δεν είναι μαχαίρι, το αίμα δεν είναι αίμα. Ολα είναι σαν μια μαύρη τρύπα», εξηγεί η καλλιτέχνις, η οποία τράβηξε και πάλι πάνω της τα φώτα της δημοσιότητας πριν προλάβει να κατακαθήσει ο κουρνιαχτός που ξεσήκωσε με τη μεγάλη αναδρομική της έκθεση στο MoMA της Νέας Υόρκης – την πρώτη μεγάλης κλίμακας που αφιερώνει το μουσείο σε καλλιτέχνη της περφόρμανς – και στο πλαίσιο της οποίας κάθησε για πάνω από 700 ώρες ακίνητη σε μια καρέκλα αντικρύζοντας στα μάτια όποιον καθόταν απέναντί της – ανάμεσά τους η Σάρον Στόουν, αλλά και η Lady Gaga.

Και με το δίκιο της. Διότι εκείνη έκοψε τα δάχτυλά της ενώπιον κοινού, ξάπλωσε γυμνή στον πάγο, περπάτησε επί 90 ημέρες κατά μήκος του Σινικού Τείχους για να συναντήσει τον εραστή της Ουλάι και να χωρίσουν. Ξέρει να χρησιμοποιεί το σώμα της ως εργαλείο δουλειάς, δεν φοβάται τον κίνδυνο, αντέχει και διακρίνεται από μια δόση μαζοχισμού.

Δεν μου αρέσει ο πόνος», σπεύδει να διευκρινίσει, ωστόσο, η 64χρονη Μαρίνα, αιρετική κόρη παρτιζάνων – εθνικών ηρώων στην πατρίδα τους – και μεγαλωμένη με στρατιωτική πειθαρχία. «Κάνω επικίνδυνα πράγματα διότι είναι η μόνη διέξοδος. Αν κάνεις μόνο πράγματα που σου αρέσουν, δεν πρόκειται να αλλάξεις ποτέ. Το ενδιαφέρον προκύπτει όταν αντιμετωπίζεις αυτά που φοβάσαι. Οπότε κι εμένα δεν μου αρέσει το θέατρο, οπότε κάνω θέατρο», εξηγεί.

Επί σκηνής λοιπόν ο σκηνοθέτης των 50 θεατρικών και οπερατικών παραστάσεων ανεβάζει τη Μαρίνα Αμπράμοβιτς στον ρόλο της μητέρας της – «τη μισούσα, ήταν ο πιο ψυχρός άνθρωπος που γνώρισα», λέει – 11 άνθρωποι που υποδύονται την ίδια και ο Γουίλεμ Νταφό που με εμφάνιση Τζόκερ διηγείται την ιστορία της Αμπράμοβιτς υπό τους ήχους των τραγουδιών που έγραψε ειδικά για την παράσταση ο Αντονι Χέγκαρτι των Antony and the Johnsons.

«Η Μαρίνα ήταν έτοιμη να κάνει τα πάντα επί σκηνής», παραδέχεται ο 70χρονος Ρόμπερτ Ουίλσον. «Πολλοί θα είναι επικριτικοί λέγοντας πως δεν πρόκειται για τη ζωή και τον θάνατο της Αμπράμοβιτς, αλλά μόνο για τον θάνατό της». «Μια ζωή με κριτικάρουν», σπεύδει να τον καθησυχάσει η καλλιτέχνις. «Είμαι τυχερή όμως διότι δεν αμφέβαλα ποτέ για τον εαυτό μου», καταλήγει.

Μ.Α.