Διαφωνία με τον Κόνραντ

Το εργαστήριο της κοινωνικής συνείδησης του Κέισμεντ υπήρξε το Κονγκό, η πλουτοπαραγωγική αποικία του βασιλιά Λεοπόλδου του Βελγίου. Εκεί έφτασε στα είκοσί του, το 1884, πιστεύοντας ότι ο πολιτισμός, το εμπόριο και ο χριστιανισμός θα έσωζαν τους πρωτόγονους λαούς από τη δουλεία, τις αρρώστιες, τη βαρβαρότητα, φέρνοντάς τους την πρόοδο. Με αυτό το πνεύμα πήγε να εργαστεί στην αποστολή του ουαλού εξερευνητή Χένρι Μόρτον Στάνλεϊ, «ενός από τους πιο αδίστακτους απατεώνες», γράφει ο Λιόσα, «που είχε ξεράσει η Δύση στην αφρικανική ήπειρο». Δυο δεκαετίες, χιλιάδες μαύρα κορμιά σημαδεμένα με το μαστίγιο, και μια σιδηροδρομική γραμμή αργότερα, οι αυταπάτες του Κέισμεντ θα διαλύονταν οριστικά. Τα συμπεράσματά του αποτυπώθηκαν στη σχετική «Εκθεσή» του προς το Φόρεϊν Οφις και έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν διαβαστούν αντιστικτικά με τις απόψεις του συγγραφέα Τζόζεφ Κόνραντ στο περίφημο μυθιστόρημά του «Η καρδιά του σκότους». Αυτό κάνει χάριν του αναγνώστη ο Λιόσα, επισημαίνοντας ότι οι δύο άντρες είχαν συναντηθεί και συμπαθηθεί το 1890 στο Κονγκό. Σύμφωνα λοιπόν με τον Κόνραντ, η Αφρική μετατρέπει σε βαρβάρους τους πολιτισμένους Ευρωπαίους, ενώ σύμφωνα με την «Εκθεση Κέισμεντ», είναι οι Ευρωπαίοι που μετέφεραν εκεί τις χειρότερες βαρβαρότητες.