Το μέγεθος μετράει

Σε αντίθεση με τις αναζητήσεις της ανθρώπινης βιολογίας, το μέγεθος μετράει στη σύγχρονη τέχνη. Τελευταία απόδειξη, το γλυπτό ύψους 45 μέτρων που παρουσίασε πρόσφατα ο Ανίς Καπούρ στο Γκραν Παλέ του Παρισιού και άφησε τους επισκέπτες με κομμένη την ανάσα. Από τη στιγμή που πέρασαν τη σκοτεινή είσοδο του κτιρίου και περπάτησαν στο εσωτερικό του γιγαντιαίου «Λεβιάθαν», ένιωσαν το βάρος και το ύψος τους να εκμηδενίζεται. Αυτός, άλλωστε, ήταν εξαρχής ο στόχος του καλλιτέχνη: «η επιστροφή στον άχρονο εαυτό» μας. Κι αν η θεωρητική δικαιολογία έπεσε κομμάτι βαριά στους περαστικούς, το έργο μιλούσε από μόνο του. Το γλυπτό, κάτι ανάμεσα σε πελώριο Ζέπελιν και παιδικό μπαλόνι, μήκους 90 μέτρων και ύψους 45 μέτρων, απλώνεται σε τρεις μεγάλες κοκκινόχρωμες φούσκες από PVC.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο βρετανός γλύπτης, με καταγωγή από τη Βομβάη, αρέσκεται σε πειράματα χρησιμοποιώντας τον… μεγεθυντικό φακό. Αυτή την περίοδο βρίσκεται στο στάδιο της τελικής προετοιμασίας το δικής του έμπνευσης μνημείο (Mittal Tower) που θα τοποθετηθεί στο Ολυμπιακό Πάρκο του Λονδίνου το 2012. Με ύψος 115 μέτρα θα είναι δύο φορές μεγαλύτερο από το Αγαλμα της Ελευθερίας και θα προσφέρει στους επισκέπτες τη δυνατότητα να ανεβούν στην κορυφή του και να απολαύσουν τη θέα του Λονδίνου. Το 2002, εξάλλου, η Tate Modern είχε φιλοξενήσει τον «Μαρσύα», ένα από τα πιο εντυπωσιακά γλυπτά που έχουν τοποθετηθεί ποτέ σε εσωτερικό χώρο της. Το έργο, με πλάτος 23 μέτρα και ύψος 35 μέτρα, έμοιαζε με τεράστιο αυλό (ο Μαρσύας θεωρείται εφευρέτης του συγκεκριμένου μουσικού οργάνου στη μυθολογία) και εκτεινόταν σε όλο το μήκος της εισόδου.

Δικαίωμα στο σοκ και το δέος που προκαλούν τα έργα του Καπούρ είχε πρόσφατα και η διεθνής φουάρ Art Basel, όπου φιλοξενήθηκε αφιέρωμα στην εγκατάστασή του «Push Pull». Το ίδιο δικαίωμα επικαλούνται και οι Μιλανέζοι. Στη Ροτόντα της Βία Μπεζάνα του Μιλάνου η εγκατάσταση από ατσάλι και κερί «Η κόκκινη πατρίδα» κλέβει τις εντυπώσεις. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης, κάτοχος βραβείου Turner το 1991, ανέλαβε την «εικονοκλαστική» εξήγηση: «Το κόκκινο είναι το χρώμα του αίματος, του πάθους και των συναισθημάτων. Το χρώμα του κρέατος, που ειδικά για την περίσταση έγινε κερί και βαζελίνη: οργανικά συστατικά με μακρά διάρκεια». Αφού πάρουν την πρώτη γερή δόση, οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να περάσουν και από την έκθεση στο παλιό εργοστάσιο del Vapore, όπου φιλοξενείται μια άλλη δημιουργία του Καπούρ: ένα ατσάλινο τούνελ 60 μέτρων, που προσφέρεται για περίπατο.

Τελευταίοι και καταϊδρωμένοι – αλλά μόνο λόγω της αποπνικτικής ατμόσφαιρας – προσήλθαν στη βασιλική του Αγίου Γεωργίου οι επισκέπτες της Μπιενάλε Βενετίας. Εκεί αντίκρυσαν μια διαφορετική σύλληψη του ινδού καλλιτέχνη, που αμφιταλαντεύεται συχνά ανάμεσα στον γεωμετρικό μινιμαλισμό και τον βιομορφισμό. Η «Ανάληψη» δεν ήταν τίποτε άλλο από μια στήλη καπνού μέσα στην εκκλησία, που κανονικά θα έπρεπε να φτάνει μέχρι την οροφή. Οπως έγραψαν όμως οι «Los Angeles Times», το αρχικό σχέδιο δεν απέδωσε. «Εμοιαζε περισσότερο με τον ατμό που βγαίνει από ένα πιάτο με σπαγγέτι».