Ο έρωτας για την «τρελή Ζαν»

Ενα πορτρέτο της ήταν αρκετό για να καθιερωθεί ως μία από τις πρωταγωνίστριες της παρισινής νύχτας του 19ου αιώνα. Τα πορτοκαλοκόκκινα μακριά μαλλιά της και τα λεπτά της άκρα εξακολουθούν να κοσμούν τα εφηβικά δωμάτια κι εκείνη πλέον έχει αναδειχθεί σε μία από τις πιο διάσημες και αναγνωρίσιμες γυναίκες. Ποια ήταν όμως πραγματικά η Ζαν Αβρίλ, η χορεύτρια καν καν στα μεγάλα καμπαρέ του Παρισιού που μεθούσε με αψέντι; Και ποια ήταν η σχέση της με τον Ανρί Τουλούζ Λοτρέκ, τον καλλιτέχνη του οποίου τα έργα έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην καθιέρωσή της; Την απάντηση επιχειρεί να δώσει η έκθεση που φιλοξενεί η «Courtauld Gallery» στο Λονδίνο υπό τον τίτλο «Τουλούζ Λοτρέκ και Τζέιν Αβρίλ: πέρα από το «Μουλέν Ρουζ»». Μια έκθεση για έναν ιδιαιτέρως δημοφιλή καλλιτέχνη στη Βρετανία – ήδη από το 1894 οπότε έκανε την πρώτη του έκθεση στο Λονδίνο -, του οποίου όμως έργα έχουν να παρουσιαστούν εδώ και δυο δεκαετίες.

Εκείνος γόνος μιας από τις παλαιότερες και πιο αριστοκρατικές οικογένειες της Γαλλίας. Εκείνη κόρη αυλικού και μιας αλκοολικής πόρνης. Εκείνος δύσμορφος λόγω γενετικών ανωμαλιών (είχε κοντά πόδια, ενώ το υπόλοιπο σώμα του αναπτύχθηκε κανονικά, ανωμαλία που προκλήθηκε επειδή οι γονείς του ήταν πολύ στενοί συγγενείς). Εκείνη είχε περάσει από ψυχιατρική κλινική και στη νύχτα ήταν γνωστή ως η «Εκρηκτική» και η «Παράξενη» και η «Τρελή Ζαν».

Εκείνος αφιερώθηκε στη ζωγραφική καθώς η εικόνα του δεν του επέτρεπε να έχει μια καθ’ όλα συμβατική ζωή και καθιερώθηκε ως πρώτος επίσημος εικονογράφος της νυχτερινής ζωής της μπελ επόκ. Εκείνη μέσα στο ψυχιατρείο όπου βρέθηκε σε ηλικία 13 ετών κι αφού είχε περάσει από το πεζοδρόμιο ανακάλυψε την αγάπη της για τον χορό και όταν βγήκε αποφάσισε να αλλάξει το όνομα της από Ζαν Μποντόν σε Ζαν (ή Τζέιν) Αβρίλ. Οι ζωές τους θυμίζουν βίους παράλληλους. Και ενώ ζωγραφίζει μερικά από τα πιο όμορφα πορτρέτα της εποχής του, ενώ αναδεικνύεται σε έναν από τους πιο ευφυής σχεδιαστές αλλά και από τους πρωτοπόρους που συνειδητοποίησαν τους νόμους της διαφήμισης, δεν αντιμετωπίζει την Ζαν Αβρίλ σαν τα υπόλοιπα μοντέλα του. Την προσεγγίζει ως προσωπικότητα. Θέλει να αποτυπώσει τον εσωτερικό της κόσμο στο χαρτί. Θα μεθύσει μαζί της πίνοντας αψέντι. Θα αναπτύξει μαζί της μια ιδιότυπη σχέση. Θα την δει ως αντικείμενο πόθου. Θα την ζωγραφίσει όχι μόνο την ώρα που χορεύει καν καν, αλλά και στο τέλος της νύχτας, την ώρα που φεύγει από το καμπαρέ. Θα κοιμηθεί πιθανόν μαζί της. Η έκθεση, λένε οι κριτικοί που ήδη την επισκέφθηκαν, δεν είναι εξαιρετική μόνο επειδή διερευνά τη σχέση ανάμεσα στη μούσα και τον καλλιτέχνη, αλλά κι επειδή συγκεντρώνει μερικά από τα σημαντικότερα έργα του μετα-ιμπρεσιονιστή δημιουργού όπως το κορυφαίο εσωτερικό «Στο Μουλέν Ρουζ», όπου απεικονίζονται πέρα από διανοούμενους του Παρισιού και ο ίδιος ο Τουλούζ Λοτρέκ, αλλά και η πορφυρομάλλα Αβρίλ.