ΔΡΟΜΟΙ

«Τα σπίτια µας…
… είναι χτισµένα πάνω σε άλλασπίτια, ευθύγραµµα, µαρµάρινα, κι εκείνα πάνωσε άλλα.Τα θεµέλιά τους κρατιούνται πάνω στα κεφάλια όρθιων αγαλµάτων, δίχως χέρια. Ετσι όσο χαµηλά, στον κάµπο, κάτω από τις ελιές, κι αν απαγκιάζουν τα καλύβια µας, µικρά, καπνισµένα, µε µια στάµνα µονάχα πλάι στην πόρτα, θαρρείς πως µένεις στα ψηλά, και σου φέγγει ολοτρόγυρα ο αγέρας».

Μια µέρα…
… που η φιλόλογος Ροζέτ Λαµόντ έτυχε να συναντηθεί µε τον Ιονέσκο, έπιασανκουβέντα για τον «Ρινόκερό» του.Κι εκείνοςτης είπε:«Ο ήρωάς µου, αν θες να τον πούµε έτσι, δεν είναι τόσο ένας αντιήρωας όσο ένας ήρωας µε το στανιό».Κι αφού κόµπιασε για λίγο, συνέχισε: «Οτανβρέθηκα κάποτενέος στη Ρουµανία – αφού είχα φύγειστη Γαλλία για ναζήσω µερικά χρόνια κοντά στον πατέρα µου –, θυµάµαι πώς όλοι γύρω µου είχαν αποδεχτεί τον φασισµό, τόσο πολύ που έφτασα να πιστεύω πως είχα αποµείνει µόνος µου στον κόσµο.Και σκέφτηκατότε πως, µολονότι ήµουν τοπιο ασήµαντο πλάσµα σε αυτόν τον κόσµο, µιατροµερή ευθύνη είχεπέσει πάνωστους ώµους µου, µε κάποιο τρόπο, να κάνω κάτι ή µάλλον να κάνω τα πάντα». Αν ρίξουµε µια µατιά στα έργα των σύγχρονων συγγραφέων, θα δούµε πως η εικόνα του ήρωα έχει σήµερααλλάξει ριζικά. ∆εν βολεύεται πια στον καιρό µας. Στο παρελθόν, είτε ήταν ένας µύθος που είχε µεταµορφωθεί σεπραγµατικότηταείτε µια πραγµατικότηταπου είχε µεταµορφωθεί σε µύθο, ο ήρωας ήταν ένας άνθρωπος που κατόρθωνε να ξεπεράσει τα προσωπικά του και τα ιστορικά του όρια. Ως πνευµατικός ηγέτης, πολεµιστής, άγιος,διανοούµενος που αναζητούσε την αλήθεια, καθοδηγούσε την κοινωνία στον δρόµο κοινών αξιών, που δεν µπορούσε να τις εκφράσει παρά µονάχα ένας. «Σε µια εποχή όµως που η ίδια ηύπαρξη τηςανθρωπότηταςαπειλείται µε όλεθρο,ο ήρωας δεν µπορεί, δεν επιτρέπεται να εκφράσει τηνκοινωνία του», έγραφε η Ροζέτ Λαµόντ. «Ενας ασυνήθιστος άνδρας, µια ασυνήθιστη γυναίκα, ένας άνθρωποςµε ασυνήθιστη διορατικότητα και ζωτική δύναµη, γίνεται ένας ταραξίας». Σαν κι αυτούς που µας παρέδωσαν ο Μπρεχτ και ο Καµύ, ο Σαρτρ και ο Ντίρενµατ.

Σε τούτο…
… το µικρό κοµµατάκιγης, ευτυχώς,που µάθαµενα το λέµε πατρίδα και που της έχουν αποµείνει πια τόσα λίγα που φτάνει «µια ελιά, ένα αµπέλι κι ένα καράβι για να τηνξαναφτιάξουµε»,δεν µας έλειψαν ποτέ άνθρωποι πουτάραξαν τα νερά, άλλοι µε το θάρρος τους κι άλλοι µε την τέχνη τους. Μπορεί να φεύγουν ένας ένας για το µεγάλοταξίδι, αλλάαφήνουν πίσω τους τα καλούπια τους σαν κρατήµατα.

«Ή κάποτε…
… θαρρείς πως είσαι έξω από τα σπίτια, πως δεν έχεις κανένα σπίτι, και πορεύεσαι ολόγυµνος, µονάχος κάτω από ‘ναν ουρανό τροµαχτικά γαλάζιο ή άσπρο, κι ένα άγαλµα καµιά φορά ακουµπά ελαφρά το χέρι στον ώµο σου» (ΓιάννηςΡίτσος).