Κατάνυξη και αναισθησία

Ηταν µια µαγείατο βραδάκι τηςπερασµένης Μεγάλης Παρασκευής να περιπλανιέσαι στους ερηµικούς δρόµους του κέντρου τηςΑθήνας. Το περιστατικό που καταγράφουµε έχει συµβεί στη στάση των λεωφορείων που είναι µπροστά στο Πολεµικό Μουσείο, στην οδό Ριζάρη, γύρω στις 8 το βράδυ της ίδιας αυτής µέρας. Ενας άνδρας γύρω στα 60, µε τέσσερις τσάντες, ασθµαίνων προλαβαίνει το σταµατηµένο στο φανάρι της Ριζάρη µε την Βασ. Κωνσταντίνου αυτοκίνητο, ενώ δηλαδή έχει προχωρήσει λίγα µόνο µέτρα από τη στάση. Με το βλέµµα του, γιατί τα χέρια του είναι γεµάτα, παρακαλεί τον οδηγό, ενώ πλησιάζει το σταµατηµένο αυτοκίνητο, να του ανοίξει την πόρτα. Ο οδηγός µε τη σειρά του, αντί για ένα νεύµα ή µια κίνηση που να δηλώνει την αδυναµία να το κάνει, κοιτάζει τον παρ’ ολίγον επιβάτη του αυτοκινήτου µ’ ένα αίσθηµα περιφρόνησης, αλλά κι ενόχλησης ταυτόχρονα. Σάµπως να ήταν ο τελευταίος υπεύθυνος για το γεγονός ότι ο οδηγός δεν έδειχνε να έχει συµφιλιωθεί µε το επάγγελµά του.

Θα αντιτείνει κανείς πώς µπορεί να είναι τόσο σίγουρος οιοσδήποτε ότι ο οδηγός δεν κοίταξε µε µίσος, σχεδόν, τον ασθµαίνοντα µε τις σακούλες άνδρα γιατί απλά του ζήτησε να παρανοµήσει και δεν το έκανε αντίθετα γιατί ένιωσε ξαφνικά έναν άγνωστο να του φέρνει στην επιφάνεια προσωπικούς του λογαριασµούς. Είναι αδύνατο ακόµη και να φανταστεί κανείςπως υπήρξε αιφνίδια έναςοδηγός το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής που δεν είχε διαπράξει ο ίδιος ή δεν είχε πληροφορηθεί για παρανοµίες σοβαρές κι επικίνδυνες ώστε να αισθανθεί να εξανίσταται µε µια ασήµαντης σηµασίας παρανοµία που του προτάθηκε. Και δεν µπορεί να µη συλλογιστεί κανείς πως το ακόµη πιο σοβαρό και το πιο επικίνδυνο, σε σχέση µε µιας τέτοιας µορφής παρανοµία, είναι η άρνηση του ανθρώπου που θα τη διέπραττε ν’ ανακουφίσει έναν συνάνθρωπό του, χωρίς µάλιστα να στοιχίζει στον ίδιο κάτι το ελάχιστο η κίνηση αυτή.

Ωστε δικαιολογηµένα να συµπεραίνει κανείς πως αν η ανακούφιση του άλλου προϋπόθετε κι ένα προσωπικό κόστος για τον οδηγό, να γινόταν ικανός ο τελευταίος όχι µόνο ν’ αρνηθεί να παρανοµήσει, αλλά και να βλάψει τον ασθµαίνοντα χτυπώντας τον µε το αυτοκίνητο προκειµένου να µη ζηµιωθεί.

Η άρνηση του οδηγού να «παρανοµήσει» µετά δυσκολίας έκρυβε την απόλαυσή του για τον άνθρωπο µε τις σακούλες που θα συνέχιζε να ταλαιπωρείται, αφού θα καθυστερούσε ένα εικοσάλεπτο – το λιγότερο – ακόµη ώσπου να φτάσει σπίτι του. Η παλιά τροµερή και βάρβαρη ρήση «η δικιά µου µάνα πέθανε, καµία στον κόσµο να µη µείνει», ξαναγεννιόταν το βράδυ της περασµένης Μεγάλης Παρασκευής στο κέντρο της Αθήνας, έτσι όπως ο οδηγός µπορούσε να επιχαίρει, λέγοντας ασφαλώς µέσα του «αφού εγώ θέλω ακόµη κάποιες ώρες για να γυρίσω στο σπίτι µου, να καθυστερήσεις κι εσύ όσο γίνεται περισσότερο να φτάσεις στο δικό σου».

Γιατί αν τελικά ήταν η παρανοµία που ενοχλούσε τον οδηγό, θα επεφύλασσε προς τον ταλαιπωρηµένο ένα χαµόγελο συµπάθειας – έστω κι αν δεν του επέτρεπε να επιβιβαστεί στο αυτοκίνητο. Οπως επίσης τελικά κανέναν βλοσυρά άτεγκτο άνθρωπο δεν τον απασχόλησε ποτέ ουσιαστικά το θέµα της νοµιµότητας και της παρανοµίας. ∆ιαφορετικά θα µπορούσε να ξεχωρίσει σε τι αφάνταστα µεγάλο βαθµό η νοµιµότητα προϋποθέτει την παρανοµία ώστε η δεύτερη να είναι συχνά ένα φυσιολογικό της παιδί, η δε παρανοµία µπορεί συχνά να επιχειρηθεί µε τη βεβαιότητα πως είναι κυριολεκτικά µια θεάρεστη πράξη.