Το τέταρτο κουδούνι

∆ε µας είναι άγνωστος στην Ελλάδα. Ως συγγραφέας τουλάχιστον. Ο προελεύσεως Καζαχστάν αλλά ρωσικής ταυτότητας 54χρονος Νικολάι Κολιάντα (φωτογραφία) – σκηνοθέτης και ηθοποιός επίσης. Που µας έρχεται µε το προχωρηµένο και µε περγαµηνές Θέατρό του απ’ το Γιεκατερίνενµπουργκ στο Φεστιβάλ Αθηνών – «Πειραιώς 260» – για να παρουσιάσει τον δικό του αποδοµηµένο σαιξπηρικό «Αµλετ».

Παίζοντας κιόλας στην παράσταση.

Τη σεζόν 2005/2006 είδαµε απ’ το «Θέατρο Τέχνης» – στο Υπόγειο – και σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη το έργο του «Η Πολωνέζα του Ογκίνσκι». Με Κάτια Γέρου, Παναγιώτη Παναγόπουλο, Γιώργο Γλάστρα, Γιάννη Ροζάκη, Ολγα ∆αµάνη, ∆ηµήτρη Καραβιώτη. Ενώ στην Κύπρο, στο Θέατρο «Σκάλα» της Λάρνακας, πέρσι – σεζόν 2009/2010 – ανέβηκε, σε σκηνοθεσία του Γερµανού Μιχαήλ Λάινερτ και µε ερµηνεύτρια την Μόνικα Μελέκη, ο µονόλογός του «Η Αµερικάνα». Μαλακός κωµικός, χωρίς υπερβολές, χωρίς µούτες, χωρίς σφιξίµατα και υπερβολές, παίζει τόσο άµεσα, τόσο φυσικά…: ο Παύλος Χαϊκάλης στο ρόλο του Μανώλη Σκουντρή στο «Ενα βότσαλο στη λίµνη» των Σακελλάριου και Γιαννακόπουλου – παρουσιάστηκε στο «Γκλόρια«, από αύριο στο «Regency Casino» της Θεσσαλονίκης.

Η παράσταση µπορεί να µην είναι κι ό,τι το καλύτερο – ο Κώστας Τσιάνος την ξεκίνησε, µε την υπογραφή του Παύλου Χαϊκάλη στη σκηνοθεσία κατέληξε µετά την αποχώρηση του σκηνοθέτη. Αλλά το γεγονός είναι η ερµηνεία του Χαϊκάλη – σα να µην παίζει, σα να ’ναι ο ρόλος. Πολλούς καλούς κωµικούς έχουµε αλλά τόσο κουτί να του ’ρχονται αυτοί οι ρόλοι της παλιάς ελληνικής κωµωδίας δεν ξέρω αν έχουµε άλλον απ’ τον Χαϊκάλη. Κι ένα σας λέω: η σύγκριση µε τον Μεγάλο Βασίλη Λογοθετίδη, που η ερµηνεία του στο ρόλο αυτό έχει σωθεί µέσα απ’ την ταινία στην οποία µεταποιήθηκε το έργο, δεν αποβαίνει εις βάρος του Παύλου Χαϊκάλη.

Θα ’πρεπε να θεωρηθεί φέτος υποχρεωτικό – δυστυχώς η πρόταση έρχεται αργά, οι παραστάσεις τερµατίστηκαν την Κυριακή των Βαΐων – σ’ όλες τις δραµατικές σχολές του τόπου: οι σπουδαστές τους να πάνε στο θέατρο «Πόρτα» για να δούνε πώς έπαιζε, σκηνοθετηµένος απ’ τον Γιώργο Κιµούλη, ο πρωταγωνιστής της κωµωδίας «Μαίρη Μαίρη» Παναγιώτης Πετράκης. Και να τους γίνει µάθηµα – έστω κι αν τον βλέπουνε στην καθηµερινή σειρά «Τα µυστικά της Εδέµ» και κάτι έχουν καταλάβει… – πώς δεν πρέπει να παίζουν. Εννοώ µε τόση, µα µε ΤΟΣΗ ψευτιά.

Το ’πε φίλη µε χιούµορ, η οποία παρέστη στην «κανιβαλική» συναυλία του Εµίρ Κουστουρίτσα (φωτογραφία) στο Μέγαρο Μουσικής. Οπου ο ντυµένος Sπderman τραγουδιστής – περφόρµερ του συγκροτήµατος ροβόλησε απ’ τη σκηνή στην πλατεία πατώντας επί – όχι πτωµάτων αλλά – καθισµάτων και θεατών, όπως γλαφυρότατα µας περιέγραψε στο ρεπορτάζ του ο δικός µας ο ∆ηµήτρης Ν. Μανιάτης: «Είχαµε την Εµίλια Γκαλότι να µας πατάει (σ.σ.: όπου στο φινάλε της παράστασης του Γιάννη Χουβαρδά πάνω στο οµώνυµο έργο του Λέσινγκ, στο Εθνικό, η Αλκηστις Πουλοπούλου του επώνυµου ρόλου τον ίδιο «δρόµο» ακολουθούσε…), τώρα έχουµε και τον Κουστουρίτσα».

Απολύτως νόµιµο (1): να θες ν’ ανεβάσεις – υποθέτω µε αφορµή τη συµπλήρωση εβδοµήντα πέντε χρόνων απ’ την εκτέλεση του ποιητή… – «Το σπίτι της Μπερνάρντα Αλµπα» του Λόρκα µόνο µε άντρες ηθοποιούς στους µόνο γυναικείους του ρόλους και ως παρωδία – είδα την παράσταση σε µετάφραση και σκηνοθεσία Ζωής Ξανθοπούλου στο καινούργιο «Eliart» της οδού Κωνσταντινουπόλεως. Αλλά να χρησιµοποιείς απ’ τη µια στυλιζάρισµα, απ’ την άλλη λεκτικό «κωµωδίας» των Ρήγα – Αποστόλου – «στα παπάρια µου», «ρουφιάνα», «µανούλι»… – να το θεωρήσω πολύ προχώ; Ή σύγχυση εν κρανίω; Ή κακό γούστο;

Απολύτως νόµιµο (2): να ‘σαι νέος ηθοποιός και να θες ν’ ανεβάσεις «∆εσποινίς Julie» του Στρίντµπεργκ. Και να νοικιάζεις το θέατρο «Αλµα» – ως «∆εύτερη Σκηνή». Και να καλείς ως σκηνοθέτη τον Γιώργο Κιµούλη. Και να το ανεβάζεις. Ως «Julia». Από ’κεί και πέρα κρίνεσαι – µε πάσα κατανόηση ότι είσαι νέος κι άπειρος. Αν έχεις ή δεν έχεις την όποια ικανότητα. Να παίξεις την Τζούλια, τον Ζαν, την Κριστίν.

Αλλά ν’ ανεβάζεις το έργο σ’ ένα κείµενο που διατηρεί µεν ανέπαφους τους ρουµάνους κόµητες ανακατεύοντάς τους όµως µε εκφράσεις τύπου «δε µε χέζεις» – κι άλλες πολλές συναφείς – δεν το βρίσκω και πολύ νόµιµο. Ειδικά όταν δεν αναφέρεις όνοµα µεταφραστή ή διασκευαστή… Ολοι οι ηθοποιοί κι οι σκηνοθέτες, υποθέτω, φιλοδοξούν ν’ ανεβάσουν Τσέχοφ. Νόµιµο.

Αλλά ν’ ανεβάζεις Τσέχοφ σαν τον «Γλάρο» που είδα στο «∆ιάχρονο» της Μαίρης Βιδάλη σε σκηνοθεσία Γιάννη Μόρτζου δεν είναι µωροφιλοδοξία;

Εντόπισα καθυστερηµένα την πληροφορία στο πρόγραµµα της φετινής – εξαίρετης – παράστασης του έργου «Σόλο ντουέτο» του Τοµ Κεµπίνσκι που παίχτηκε στην Β’ Σκηνή του θεάτρου «Οδού Κεφαλληνίας» – σκηνοθεσία Ελένη Μποζά, µε έξοχη Μάνια Παπαδηµητρίου και Νίκο Αρβανίτη – σε σηµείωµα του επιµελητή του, θεατρολόγου Παναγιώτη Μιχαλόπουλου.

Να διορθώσω / συµπληρώσω, λοιπόν, στο «Τέταρτο Κουδούνι» της 24 του περασµένου Ιουνίου, όπου σας ανάγγελλα το ανέβασµα του έργου, πως στην Ελλάδα δεν πρωτοπαρουσιάστηκε τη σεζόν 1999/2000 στο «Ιλίσια Στούντιο» µε τον τίτλο «Ντουέτο για έναν» σε σκηνοθεσία Νίκου Σακαλίδη µε Αννέτα Παπαθανασίου και Περικλή Μουστάκη. Αλλά ήδη απ’ τη σεζόν 1982/1983 και µε τον ίδιο τίτλο απ’ το θίασο ∆ηµήτρη Μυράτ (φωτογραφία) – Βούλας Ζουµπουλάκη στο θέατρο «Αθηνών», µε τους δυο τους στους δυο ρόλους του έργου και σε σκηνοθεσία του πρώτου.

Οταν κάνουν αίτηση και, κατόπιν, δεν περιλαµβάνονται στο πρόγραµµα του Φεστιβάλ – Αθηνών ή Επιδαύρου – βρίζουν, ειρωνεύονται, καταγγέλλουν – έως και για «διευθυντίσκο» διάβασα και πως… «εµφανίζεται πως είναι καλλιτεχνικός διευθυντής της Οπερας της Λυών ενώ είναι µόνο του Μπαλέτου της» (!) –, θάβουν, πίσω απ’ την πλάτη του τον Γιώργο Λούκο (φωτογραφία), τον πρόεδρό του. Οταν τους περιλάβουν, µέλι στάζει το στόµα τους – «Γιώργο µου» και «Γιώργο µου» και να τα φιλιά και να οι αγκαλιές. Ε, ναι, έχει µια ποιότητα το ελληνικό θέατρο…
προ 50ετίας

Εγνώσθη ότι ο Πέτρος Φυσσούν αποχωρεί από το «Νέο Θέατρο» και δεν θα µετάσχη στην περιοδεία του θιάσου στην επαρχία.

Η σύµβασίς του, µε τον Βασίλη ∆ιαµαντόπουλο και την Μαρία Αλκαίου, που ήταν για έναν ακόµη χρόνο, ελύθη φιλικώς. Εν τω µεταξύ, προχθές Κυριακή, στην ερµηνεία του έργου «Τα δέντρα πεθαίνουν όρθια» στο «∆ηµοτικό», έλαβε µέρος ο Νίκος Χατζίσκος, στον ρόλο του αποχωρήσαντος Πέτρου Φυσσούν.

2 Μαΐου 1961.

 Ο Τεννεσσή Ουίλλιαµς (φωτογραφία) βρίσκεται από χθες το απόγευµα στην Αθήνα. Εφθασε εντελώς ξαφνικά, µε αυστηρό ινκόγνιτο και κατέλυσε στο ξενοδοχείο της «Μεγάλης Βρεταννίας» όπου είχε µείνει και πρόπερσι το καλοκαίρι όταν ξαναβρισκόταν στην ελληνική πρωτεύουσα. Την φορά αυτή, ο διασηµότερος αµερικανός συγγραφεύς, συνοδεύεται από µια περίεργη ηλικιωµένη κυρία που τα χαρακτηριστικά της συµπίπτουν τόσο πολύ µ’ εκείνα της κεντρικής ηρωίδας του µυθιστορήµατός του «Η Ρωµαϊκή άνοιξις της Κυρίας Στόουν». Είχα την τύχη να συναντήσω τον δηµιουργό του «Γυάλινου Κόσµου», του «Λεωφορείου ο Πόθος», της «Λυσσασµένης γάτας», του «Ξαφνικά πέρυσι το καλοκαίρι» και τόσων άλλων πασίγνωστων έργων λίγες ώρες µετά την άφιξί του και µου έκανε εντύπωσι το γεγονός ότι ο µεγάλος Αµερικανός συγγραφέας θυµήθηκε την περσινή πρώτη µας γνωριµία (από ρεπορτάζ του Γ. Κ. Πηλιχού).

3 Μαΐου 1961.