Η επέλαση των βαρβάρων

Το ανελέητο πλιάτσικο του Κολόµβου έγινε για το χρυσάφι. Η εισβολή των πολυεθνικών για το νερό. Αιφνιδιάστηκα. Το οµολογώ. Μια ιστορία κάτι λιγότερο από δύο ώρες διασχίζει µε δηµιουργικό οίστρο και άφθονη οργανωµένη φαντασία πέντε αιώνες Ιστορίας. Το λένε «Ακόµα και η βροχή» (Even the rain), είναι ισπανικό και όσοι το δουν θα βγουν ευλογηµένοι από έναν εξαιρετικό συνδυασµό απόλαυσης και αλήθειας!

Με το που έφυγαταραγµένος µετά το τέλοςτης προβολής έσπευσα να µάθω τι κρύβεται πίσω από το όνοµα Iciar Bollain, που έχει υπογράψει τη σκηνοθεσία. Ασε που δεν ήξερα να το προφέρω σωστά. Ετσι έπεσα πάνω στη Μαρία Ιθιάρ Μπολέν Περέζ Μινγκέζ. Μια σαρανταπεντάχρονη κούκλα. Που µέχρι τις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα είχε παίξει σε πολλές ταινίες. Ανάµεσά τους και η «Γη και Ελευθερία» του Κεν Λόουτς. Ετσι εξηγείται, είπαµέσα µου, ησυνεργασία της µε τον Βρετανό Πολ Λάβερτι, µόνιµο σεναριογράφο του Λόουτς. Και έτσι εξηγείται ο έντονος και λεπτεπίλεπτα επεξεργασµένος κοινωνικός προβληµατισµός της. Για να µην πολυλογώ, ένα το δεδοµένο τοµοναδικό. Αυτή η ιστορία, ανώτερη από το «Γη και Ελευθερία». Που σηµαίνει ότι ο µαθητής ξεπέρασε τον καθηγητή!

Το στόρι που έγραψε ο Πολ Λάβερτι είναι ο πλήρης ορισµός τηςµεγάλης τέχνης της κινηµατογραφικής παραµυθίας. Πώς να σας το πω. Το ζήλεψα γιατί κατά βάθος θα ήθελα να το είχα επινοήσει και να το είχα γράψει εγώ. Λοιπόν, έχουµε και λέµε. Ενα συνεργείο Ισπανών καταφθάνει σε µια φτωχική πόλη της Βολιβίας, υψόµετρο 2.120. Προορισµός τους να γυρίσουν µε ιστορική ακρίβεια την επέλαση του Χριστόφορου Κολόµβου στις χώρες της Νότιας Αµερικής. ∆ηλαδή, να τον αποκαθηλώσουν από το βάθρο του εξερευνητή. Ποιος;

Αυτός; Μα ήταν µακελάρης. Αφού πρώτα κορόιδεψε τους Ινδιάνους µε καθρεφτάκια και µπιχλιµπίδια, στη συνέχεια άρπαξε χρυσάφι και επιδόθηκε στο σπορ της γενοκτονίας. Ενα κτήνος σωστό. Σκηνοθέτης αυτής της ταινίας, ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ. Παραγωγός, ο ακόµα καλύτερος ως ηθοποιός Λούις Τόζαρ. Το πρώτο που κάνουν είναι να προσλάβουν µερικές εκατοντάδες κοµπάρσους από ρακένδυτους Ινδιάνους. Το δεύτερο, να αναθέσουν έναν από τους βασικούς ρόλους των «εσταυρωµένων» Ινδιάνων σε κάποιον ταραξία της περιοχής. Σαν να λέµεσε κάποιον «τροµοκράτη». Που η δυσµορφία του και τα έντοναχαρακτηριστικά του τον κάνουν να καρφώνεται στη µνήµη του θεατή. Εντάξει; Καθόλου. Γιατί αυτοί οι δήθεν προοδευτικοί τύποι φροντίζουν σαν τους νέους Κολόµβους να πληρώνουν τους ιθαγενείς µε δύο δολάρια την ηµέρα. Τσάµπα. Αυτό δεν είναι τίποτα µπροστά στη συνέχεια. Γιατί, παράλληλα µε τη µυθοπλασία, δηλαδή µε τα γυρίσµατα της ταινίας, αρχίζει να ξετυλίγεται µια σηµερινή αληθινή ιστορία. Ενα απότα κορυφαία γεγονότα της επέλασης των σύγχρονων βαρβάρων της παγκοσµιοποιηµένης οικονοµίας. Το οποίο συνέβη στην πόλη Κουτσάµπαµπα, όπου χιλιάδες πάµπτωχοι Ινδιάνοι ξεσηκώθηκαν για έναν και µοναδικό σκοπό. Να µπορούν τουλάχιστον να πίνουν βρόχινο νερό από τα πηγάδια τους. Καταλάβατε; Οχι;

Η κυβέρνηση της Βολιβίας ξεπουλάει όλους τους υδάτινους πόρους σε µια πολυεθνική. Ετσι, ο λογαριασµός της εταιρείας υδάτων κοπανάει ταβάνι300%. Και έτσι, η Αστυνοµία σφραγίζει όλα τα πηγάδια. Σας το είπα. Ο Κολόµβος για το χρυσάφι, οι πολυεθνικές ακόµα και τη βροχή. Σε λίγο θα πληρώνουµεκαι τον αέρα που αναπνέουµε. Ετσι, από τη µια οι καλλιτέχνες µε τον Κολόµβο. Τον χαβά τους. Από την άλλη διαδηλώσεις, ταραχές, εξεγέρσεις και στρατιωτικός νόµος. Ο «εσταυρωµένος» Ινδιάνος φυλακίζεται και βασανίζεται.Ο παραγωγός τρέχει στον διοικητή και µε δυο χιλιάρικα αποφυλακίζειπροσωρινά τον «ηθοποιό» του.«Οταν τελειώσουντα γυρίσµατα θα τον µπαγλαρώσουµε», λέει ο µπάτσος. Τι να κάνει ο παραγωγός; Βάζει την ουρά κάτω από τα σκέλια και φεύγει. Οι παράπλευρες απώλειες της µεγάλης τέχνης. Το αποτέλεσµα συναρπαστικό. Από αυτό το χάος και το ανακάτεµα τέχνης και πραγµατικότητας προκύπτει αρµονία σαν την ενάτη συµφωνία του Μπετόβεν. Ετσι, η πραγµατικότητα επαναφέρει σε κυκλοφορία το φάντασµα του Κολόµβου.Το πλιάτσικο και η βία δεν τελείωσαν µε το κούρσεµα της Νότιας Αµερικής από τον Κολόµβο. Ετσι, η τέχνη και η µυθοπλασία λειτουργούν ως εργαλεία αποκωδικοποίησης της Ιστορίας. Ετσι, οι προοδευτικοί καλλιτέχνες αποκαλύπτονται ως φιλοτοµαριστές. Και έτσι, αυτό το αληθινό γεγονός λειτουργεί ταυτόχρονα και ως τεστ κρίσεως του καθενός αλλά και ως καθρέφτης της σηµερινής πραγµατικότητας του µεγάλου σοκ!

Η κλιµάκωση των ρυθµών. Η καθοδήγηση των ερµηνευτών. Το ξετύλιγµα των γεγονότων χωρίς ίχνος παρέµβασης και ρητορείας. Η υποδειγµατική αναπαράσταση τόσο των σκηνών µε τον Κολόµβο (µυθοπλασία) όσο και των ταραχών (πραγµατικότητα). Η δραµατουργία των χαρακτήρων του συνεργείου που στην αρχή, γύρω από το τραπέζι,εκτοξεύουν αριστερές παρόλες και στη συνέχεια, όταν η αντιπαράθεση κλιµακώνεται, τρέχουν να την κοπανήσουν αδιαφορώντας για τους ινδιάνους κοµπάρσους. Και, τέλος, η γεωγραφία του τοπίου και της πόλης, όλα µαόλα ενορχηστρωµένα µε µια ισορροπία που θα τη ζήλευε ακόµα και ο Φράνσις Φορντ Κόπολα. Με έναν λόγο, όταν η µεγάλη κινηµατογραφία συναντά τον Ανθρωπο και την Ιστορία. Ανάµεσα στις δέκα καλύτερες ταινίες του 2011!

{{{ video }}}

Λύκε, λύκε, είσαι εδώ;

«Η Κοκκινοσκουφίτσα» (Red Riding Hood)λοιπόν. Της Κάθριν Χάρντγουικ. Τηνξεχάσατε; Λάθος. Είναι το κορίτσιτων 58 ετών από το Τέξας που µε το «Λυκόφως» (Twilight) άλλαξε το περιεχόµενο των ταινιών µε βαµπίρ προς το ροµαντικό και αισθηµατικό, και έσκισε στα ταµεία.

Το ίδιο επιχειρείκι εδώ. Με τη µετάλλαξη του πασίγνωστου παιδικού παραµυθιού σε µια γκόθικιστορία. Οπου µια κάποια Βάλερι(Αµάντα Σέιφριντ), η Κοκκινοσκουφίτσα δηλαδή, είναι το µοναδικό πλάσµα απ’ όλους τους κατοίκους ενός χωριού µε το όνοµα Ντάγκοχορν, που ορέγεται να πάρειµαζί του ένας θηριώδης λυκάνθρωπος. Αν φύγει µαζί του σώζονται οι άλλοι.

Παραλλήλως δύο παιδαράδες διεκδικούν την καρδιά της και ταυτοχρόνως όλοι υποψιάζονται όλους. Ποιος ο λυκάνθρωποςπου καταβροχθίζει ανθρώπινο κρέας;Το αποτέλεσµα συντριπτικό. Μέχρι ν’ αποκαλυφθεί η αλήθεια θα «εξαφανιστούν» κάµποσοι αρσενικοί, χάριν Κοκκινοσκουφίτσας. Μεθερµηνευόµενο αυτό στην απλή Ψυχιατρική πάει να πει ότι όλοςαυτός ο πανικόςσυµβαίνει για το εργαλείο το αρσενικό. Οµως η Χάρντγουικ δεν τολµάει ευθέως να το πει κι έτσι η ταινία καταντάει χάρτινηκαι γραφική. Ακόµα µε Γκάρι Ολντµαν, Μπίλι Μπερκ και τη θρυλική Τζούλι Κρίστι. Παρεµπιπτόντως θυµήθηκα την υπόγεια πορνογραφία του Πολωνού Βαλέριαν Μπορόβτζικ στο «Κτήνος» (La Bete) του 1975. Οπου µια πάναγνη και στερηµένη αριστοκράτισσα ορέγεται να βλέπει ανθρωπόµορφο κτήνος µε εργαλείο µέχριτον ουρανό και νακάνει µαζί του έρωτατρελό.Οπως λέει καιτο σύνθηµα το γνωστό: αφήστε τα µίση και πιάστε το…

{{{ video }}}

Τρισδιάστατη λαµαρίνα

Τι να σας πω τώρα. Οτι θυµήθηκα τον Μασίστακαι τον Ηρακλή του εξήντα; Εκείνες τις χάρτινες µακακίες που κατά εκατοντάδες τις γύριζαν στην ιταλική Τσινετσιτά µε πρωταγωνιστές κάτι µποντιµπιλντεράδες µε ονόµατα όπως Στιβ Ριβς, Μαρκ Φόστερ και Γκόρντον Σκοτ.

Τότε ντε, που την κοπανάγαµε από την εκκλησία και κατά τις δέκα το πρωί, µέρα Κυριακή, εκτοξεύαµε σαΐτες, χτυπούσαµε παλαµάκια, ροκανίζαµε πασατέµπο και εν χορώ φωνάζαµε «κι άλλο, κι άλλο». Κάπως έτσι καιη τρισδιάστατη πλαστικούρα µε το όνοµα «Thor». Με σκηνοθέτη, παρακαλώ,τον σαιξπηρικό ΚένεθΜπράνα καιπρωταγωνιστές απότην αφρόκρεµα των Οσκαρ.∆ηλαδή τονΑντονι Χόπκινς, ως µονόφθαλµο βασιλιά Οντίν, και τηΝάταλι Πόρτµαν να ανοιγοκλείνει τοστόµα της παριστάνοντας την Αστροφυσικό. Τέτοιο πράγµα ούτε που θα µπορούσε να επινοήσει ακόµα καιο πιο φτηνός εγκέφαλος του Χόλιγουντ! Πρώτο κρατούµενο,ο Κρις Χέµσγουορθ. Κυρίεςµου κρέας αρσενικό, τορνευτό καιλαχταριστό. Με κεφάλι Μπραντ Πιτ και κορµάρα από γραµµώσεις επιπέδου Αρνολντ Σβαρτσενέγκερ όταν ήταν τριάντα χρονών. Κάτι τέτοιο. Ιδού ο Θορ. ∆ιάδοχος τουβασιλείου του Ασγκαρντ, ένααπό τα εννέα βασίλεια του δικού µας Γαλαξία. Με αντίπαλη φυλή, τουςγίγαντες των πάγων. Ο Θορ λοιπόν του 945 µ.Χ. µε τέσσερις φιλάρες του µπαινοβγαίνουν στον χωροχρόνο, καθαρίζουν κάµποσους γίγαντες των πάγων που µοιάζουν µε οµοιώµατα εξωγήινων όντων και στη συνέχεια, επειδή ο βασιλιάς Οντίν είναι ειρηνικόςκαι τα παίρνει στο κρανίο µετον αλαζόνα Θορ, τον εξορίζει να βολοδέρνει στη Γη του 2011. Ετσι, ολοσούµπιτος καταλήγει σε κάποιο χωριό του New Mexico και στην αγκαλιά της Νάταλι Πόρτµαν. Μωρέ, τι είναι τούτος εδώ; Τι να κάνει και το παιδί. Αρχίζει να ψάχνει άλογο να βγει από το Pet Shop. Τέτοια πλάκα δηλαδή. Γιατί ο Θορ αναζητεί µια βαριοπούλα µε µαγικές ικανότητες (σαν το σπαθί τουΛάνσελοτ) που είναι καρφωµένη σεκάποιο βράχο. Η δε Πόρτµαν αναζητεί πύλες για να βολτάρει στον χωροχρόνο. Ταυτόχρονα, νασου και οιοµοσπονδιακοί πράκτορες. Πλακώνονται µε τον Θορ, εκείνος τους αρχίζει στις κατραπακιές, καταφθάνει από το Ασγκαρντ και ένα χαλύβδινο τέρας που βγάζει φωτιές και το χωριό καταλήγει σαν την καµένη Ζαχάρω της Ηλείας. Ο Θορ καταφέρνει να ξεκολλήσειτο Μίολνιρ (τη βαριοπούλα) και έτσι µετατρέπει το τέραςσε οδοντογλυφίδα. Και τότε λέει µε καµάρι στους οµοσπονδιακούς: Εσείς (δηλαδή η CIA) κι εµείς (δηλαδήτα κόµικς της Marvel) πολεµάµε για τον ίδιο καλό σκοπό. Αρπα την τώρα, χαϊβάνι ελληνικό!
Με τις καλύτερες προθέσεις πορευόµαστε προς τον γκρεµό

{{{ video }}}

 ∆εύτερη επιλογή της εβδοµάδας το «Never Let Me Go» (Μη µ’ αφήσεις ποτέ). Του Μαρκ Ρόµανεκ από το οµότιτλο συναρπαστικό µυθιστόρηµα του Κεζούο Ισιγκούρο. Του πασίγνωστου Ιάπωνα από το βοµβαρδισµένο Ναγκασάκι που µε το µυθιστόρηµά του «Τα αποµεινάρια µιας µέρας» (1993), ο Τζέιµς Αϊβορι κατάφερε να υπογράψει την κορυφαία του δηµιουργία.

Μία η βασική, ανατριχιαστική οµοιότητα των δύο ιστοριών. Η υποταγή. Στην εξουσία, το πρωτόκολλο και την εκ του άνωθεν προσχεδιασµένη διαδροµή. Ο µπάτλερ (Αντονι Χόπκινς) υποταγµένος στις ναζιστικές φιλίες ενός άγγλου λόρδου της δεκαετίας του ‘30. Χαρακτηριστικό της βρετανικής ιδεολογίας. Να κάνουµε σωστά τη δουλειά µας. Ακόµα κι αν µε την τελειοµανία µας υπηρετούµε τον εχθρό. Οπου τρεις τρυφερές, ροµαντικές υπάρξεις εκπαιδεύονται σε ένα αυστηρών αρχών εκπαιδευτήριο της Αγγλίας του 1967. Ποιο το «θέµα»; Θα το αποκαλύψω επειδή από την πρώτη µισή ώρα το µαθαίνει και ο θεατής. Αυτά τα βλαστάρια προορίζονται για αναλώσιµα «υλικά». ∆ηλαδή θα µετατραπούν οικειοθελώς σε δω ρητές οργάνων. Ετσι ακριβώς. ∆ωρεάν η καρδιά, το νεφρό. Ακολουθούν τον δρόµο τους χωρίς κανένα βογγητό. Ετσι είναι, έτσι γεννηθήκαµε, αυτό θα κάνουµε! Ενα το µεγάλο ατού της σκηνοθεσίας.

Το πρώτο επίπεδο εντελώς ροµαντικό.

Κεντηµένο από τη διπλή σχέση του αγοριού (Αντριου Γκάρφιλντ) µε τα δύο κορίτσια (Κίρα Νάιτλι και Κάρεϊ Μάλιγκαν). Σαν να βλέπεις ροµάντζο εντελώς καρδιακό. Οµως το δεύτερο, το αόρατο και το κρυφό είναι εφιαλτικό. Αυτά τα δύσµοιρα πλάσµατα µε καρδιά µωρού, σαν τα πρόβατα στη σφαγή. Σας βεβαιώ. Οσο περνούσε η ώρα τόσο αυτή η ιστορία µ’ έκανε κοµµάτια. Ο συνδυασµός που σκοτώνει. Πορευόµαστε υποταγµένοι µε τις καλύτερες προθέσεις προς τον γκρεµό. Κουρδισµένοι, εκπαιδευµένοι, προσχεδιασµένοι. Η κραυγή της Κίρα Νάιτλι µε ακολουθεί: «Θέλω να ολοκληρωθώ. Να κάνω την τρίτη δωρεά και να πεθάνω».

Και είναι µόλις 27 ετών. Α ρε Ρουθ. Οπως εσύ, έτσι κι εµείς. ∆ωρητές οργάνων για µια ζωή που µοιάζει µε άδειο πουκάµισο. ∆ωρητές µυαλού, µόχθου, φαντασίας, στρατιωτικής υπηρεσίας και ακαταπόνητης εργασίας. Και κάτι ακόµα για να µην παρεξηγηθώ. Το βιβλίο _ µου λένε όσοι το διάβασαν _ αφήνει να εννοηθεί ότι τα παιδιά αυτά είναι ρεπλίκες. Μπορεί. Στην ταινία σαν κανονικοί άνθρωποι όπως εσύ κι εγώ. Προτιµώ αυτή την εκδοχή. Γιατί η αλληγορία είναι εντελώς ανατριχιαστική!
{{{ video }}}

Με ελλείψεις Ελλάδα και Τουρκία

Βαθµοί=6 «Τρίτη» του Νίκου Κορνήλιου µε πλήθος νεαρών, ταλαντούχων, ηθοποιών. Επίδειξη στυλ χωρίς ψαχνό. Κρίµα! {{{ video }}}
 

Βαθµοί=4 «Η πλειοψηφία της σιωπής» (Cogunluk) σε σκηνοθεσία Σερέν Γιτζε από Τουρκία. Εικοσάρης και γόνος µεγαλοεργολάβου απατεώνα πνίγει τον έρωτά του για µια Κούρδη από τηνΑνατολία. Σοβαρών προθέσεων, υποδειγµατικών ερµηνειών µε µεγάλες αλήθειες, αλλά σε στυλελληνικής ταινίας Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

{{{ video }}}