Αντιστασιακός και Θεσσαλονικιός

Ο Εντγκάρ Μορέν κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό στη Γαλλία το δοκίμιο «Ο δρόμος για το μέλλον της ανθρωπότητας». Είναι 90 χρονών αλλά εξακολουθεί να αγωνιά για τη σύγχρονη κοινωνία. Από σεφαραδίτικη οικογένεια της Θεσσαλονίκης (βλ. το αυτοβιογραφικό «Ο Βιντάλ και οι δικοί του, Εκδ. Επίκεντρο 2011), που μετανάστευσε στη Μασσαλία και έπειτα στο Παρίσι όπου γεννήθηκε, ο Εντγκάρ Ναούμ πήρε το ψευδώνυμο Μορέν όταν εντάχθηκε στη γαλλική αντίσταση μέσα από τις γραμμές του ΚΚΓ. Παρότι όμως διεγράφη ως αντισταλινικός το 1951, δεν έπαψε να πιστεύει στις βασικές αρχές του μαρξισμού και με αυτήν την αφετηρία να αναδεικνύει τη σύνθετη φύση των πολιτικών, κοινωνικών και πολιτισμικών φαινομένων, καταγγέλλοντας παράλληλα τον θρίαμβο του ψεύδους. Ξεκίνησε μελετώντας τη διαμόρφωση της λαϊκής μυθολογίας κι έφτασε σήμερα να αναστοχάζεται τη συμμετοχική δημοκρατία και τη χειραφέτηση της Αριστεράς. Δεν είναι τυχαίο ότι στους «Σταρ» αφιερώνει ένα ειδικό κεφάλαιο στον Τσάρλι Τσάπλιν, ως απόγονο του ντοστογιεφκικού «Ηλίθιου». Αυτός που «καταπατά τα μικροταμπού της κοινωνικής ζωής, παραβιάζει τα ταμπού της ιδιοκτησίας, αγνοεί την αυτολογοκρισία, δεν έχει ηθικές αναστολές, είναι σεξουαλικά αθώος» είναι απ΄ όλους πιο κοντά, λέει, στους βιοπαλαιστές και στους αδικημένους, στα εξιλαστήρια θύματα και στους αποδιοπομπαίους τράγους της εποχής μας.