Ιστορίες από µια Ελλάδα που κοιτάει µπροστά

Η µαστίχα, οι σπόροι, οι φυσικοί τρόποι δόµησης, η εναλλακτική κοινότητα Πελίτι, οι πρόσφυγες στο Λαύριο και τα όνειρά τους, η βιβλιοθήκη-κύτταρο πολιτισµού και ζωής, το πείσµα των ερασιτεχνών δροµέων. Εξι ντοκιµαντέρ που θα προβάλλονται από την 1η Απριλίου στις οθόνες µας
Δεν είναι µιασυνηθισµένη βιβλιοθήκη.

Εχει χιλιάδες µέλη, εκατοντάδες χιλιάδες τίτλους και υπηρεσίεςπου την κάνουν να ξεχωρίζει διεθνώς. Η δηµόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη της Βέροιας κατάφερε πρόσφατα να εντυπωσιάσει ακόµα και τοΙδρυµα Μ. & Μ. Γκέιτς, το οποίο την τίµησε µε ειδικό βραβείο για την πρόσβαση στη γνώση και µε ένα εκατοµµύριο δολάρια.

«Είχα δει ένα αφιέρωµα στον Τύπο, στην πραγµατικότητα φωτογραφίες µιας µητέρας µε το παιδί της να παίζει σ’ έναν υπέροχο χάι τεκ χώρο µε χρώµατα και βιβλία. Επειδή είµαι µητέρα, είπαµέσα µου πως εγώ δεν έχω κάτι αντίστοιχο στο Μαρούσι όπου ζω, έψαξα και έπεσα πάνω στην ιστορία της Βιβλιοθήκης της Βέροιας» λέει στα «ΝΕΑ» η σκηνοθέτις Κατερίνα Ευαγγελάκου που έκανε την ιστορία αυτής της τόσο ιδιαίτερηςβιβλιοθήκης ντοκιµαντέρ – επεισόδιο της σειράς «Κιβωτός» για την ΕΡΤ.

Το ταξίδι στη Βέροια και τα γυρίσµατα εκεί για τις ανάγκες του ντοκιµαντέρ επιβεβαίωσαν µια φωτεινή πραγµατικότητα.

«Ολα λειτουργούσαν µε ελβετική ακρίβεια και µε µεσογειακό ταµπεραµέντο, ένας µαγικός και όχι εύκολος συνδυασµός σε δηµόσιο χώρο» τονίζει. «Αυτό που είδα εκεί δεν ήταν µόνο ο προγραµµατισµός αλλά και πώς η “ψυχή” της Βιβλιοθήκης και διευθυντής της Γιάννης Τροχόπουλος έχει µυήσει ανθρώπους να απεκδυθούν την γκρίζα πραγµατικότητα».

Η σκηνοθέτις Κατερίνα Ευαγγελάκου περιγράφει µια πρωτόγνωρη εξωστρέφεια ή µάλλον οδηγίες χρήσεως για κάτι πετυχηµένο. Στη Βιβλιοθήκη της Βέροιας πηγαίνουν σήµερα ηλικιωµένοι και µυούνται στο Internet και τα συναφή. Ενας στους δύο ντόπιους είναι µέλος της, τα βραβεία πέφτουν βροχή, πάνω από 1.500 άτοµα την επισκέπτονται σε εβδοµαδιαία βάση.

Αυτές οι δραστηριότητες λειτουργούν ιαµατικά για όλες τις ηλικίες. «Είναι ένας χώρος όχι ταξικά, όχι ηλικιακά διαχωρισµένος, ένας χώρος που ανθεί και τον οποίο προτείνω να επισκεφθούν όλοι οι φίλοι και γνωστοί µου» λέει.

Στο ντοκιµαντέρ θα δείτε και τη Νατέλα, την τραγική µάνα του Αλεξ, από τα πρώτα µέλη και συνδροµήτρια της Βιβλιοθήκης. Εχει δηµιουργήσει µια χορωδία που ερµηνεύει µεσαιωνικά τραγούδια, την οποία διευθύνει η ίδιααφού είναι και δασκάλα του πιάνου – διοχέτευσε το φορτίο της πικρής της ιστορίας στη µικρή οµάδα.

Μια άλλη, πολύτεκνη µητέρα µε οκτώ παιδιά – από 2 έως 19 ετών – και εργαζόµενη ταυτόχρονα στέλνει τα πέντε παιδιά της στη Βιβλιοθήκη και τα φροντίζουν οι εργαζόµενοι.

«Δεν είναι ένας απρόσωπος δηµόσιος θεσµός (καφκικού τύπου) αλλά ένα εντευκτήριο, ένας ζωντανός οργανισµός που έχει αλλάξει τη ζωή πολλών ανθρώπων. Οχι όλων. Αυτών που θέλουν» διευκρινίζει η κ. Ευαγγελάκου.

Θα το εξηγήσω µε ακόµη ένα παράδειγµα: «Ο Βασίλης, ένας νέος αγρότης από τον ΑγιοΓεώργιο Βέροιας, δουλεύει σε θερµοκήπιο. Αυτός ο άνθρωπος έχει ταλέντο στα µαθηµατικά, χωρίς να έχει σπουδάσει. Μέσω της Βιβλιοθήκης της Βέροιας, λοιπόν, προµηθεύτηκε βιβλία, φοίτησε στο Ανοιχτό Πανεπιστήµιο και πήρε πτυχίο. Μάλιστα έχει λύσει κι ένα από τα έξι άλυτα µαθηµατικά προβλήµατα του κόσµου! Τώρα πήρε και υποτροφία και µέσα από τη Βιβλιοθήκη µαθαίνει αγγλικά, ενώ προσφέρει τις υπηρεσίες του εθελοντικά στη Βιβλιοθήκη» προσθέτει.

Η Βιβλιοθήκη – στολίδι είναι και µια αφορµή για να δούµε πώς µπορεί να αξιοποιηθούντα ευρωπαϊκά προγράµµατα µε εµπνευσµένο τρόπο: «Το πρόγραµµα λέγεται “Ανείπωτες Ιστορίες” και στο πλαίσιό του είκοσι µετανάστες διηγήθηκαν το στόρι τους µε έντεχνο τρόπο (µε εικόνα και ήχο). Το φορτίο έγινε πιο ελαφρύ µόλιςτα είπαν, το πρόγραµµα έγινε ένα εργαλείο κοινωνικότητας, ψυχανάλυσης, αισθητικής» συµπληρώνει η Κατερίνα Ευαγγελάκου.

< INFO

«Από τη µαστίχα της Χίου στη Βιβλιοθήκη της Βέροιας.
Δηµιουργικότητα και καινοτοµία απέναντι στη σηµερινή κρίση – «Κιβωτός.
gr». Συζήτηση στον «Ιανό» (Σταδίου 24)
στις 30 Μαρτίου στις 12.00. Οµιλητές:
Γιάννης Τροχόπουλος, διευθυντής Κεντρικής Βιβλιοθήκης Βέροιας, Γιάννης Μανδάλας, διευθύνων σύµβουλος της Mediterra A.E., Μπέττυ Τσακαρέστου, επίκουρος καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήµιο.

Στον δρόµο που χάραξε το Πελίτι

Η κιβωτός» χωράει όµως και κοινότητες. Μιλάµε για τοΠελίτι στο Παρανέστι της Δράµας, που αποδεικνύει ότι οι εναλλακτικές κοινότητες και δηµιουργούνται και λειτουργούν.

«Στόχος της κοινότητας είναι η συλλογή, διατήρηση και διάδοση ντόπιων ποικιλιών φυτών που καλλιεργούσαν οι άνθρωποι τα τελευταία πενήντα χρόνια και πια δεν καλλιεργούνται αφού προωθούνται τα υβρίδια των εταιρειών. Χάθηκαν έτσι ντόπια φυτά και σπόροι που για χιλιάδες χρόνια είχαν προσαρµοστεί στο µικροκλίµα περιοχών και κρατούσαν τον σπόρο που πήγαινε από γενιά σε γενιά», αναφέρει η σκηνοθέτις Κατερίνα Πατρώνη που δούλεψε για το ντοκιµαντέρ.

«Πήγαµε στη Δράµα για µία εβδοµάδα, ενώ πήγαµε και στο 9ο Δηµοτικό Σχολείο της Κοµοτηνής όπου χαρίζουν τα δικάτους φυτά σε πλατεία σε δική τουςγιορτή (τουςσπόρους αποστέλλει πάνταη πρότυπη κοινότητα της Δράµας).

Ανοίξαµε λοιπόν τοθέµα αφού πήγαµεκαι σε ανθρώπους που τουςεπηρέασε το Πελίτι. Μια τέτοια περίπτωση είναι η ΜονήΤιµίου Προδρόµου Ανατολής Κισσάβου όπου οι καλόγριες κάνουν καταπληκτική δουλειά και διακινούν 100 χιλιάδες φακελάκια σπόρων σε όλη την Ελλάδα.

Πήγαµε και στο κτήµα του κ. Δήµου έξω από τα Τρίκαλα, ο οποίος φροντίζει ζώαπου κινδύνευαν να εξαφανιστούν όπωςη αγελάδα Κατερίνης και τα θεσσαλικά άλογα, ενώ οκ. Μουρίκης από τη Λαµία µάς έφερεκαι είδαµε τα ζώα του, όπωςτον µολοσσό Ηπείρου, γενάρχη των µολοσσικών φυλών», λέει η Κατερίνα Πατρώνη, που συµπληρώνει πως «όλα όσα έζησα στα γυρίσµατα µε έκαναν να αισθάνοµαι ευθύνη, αγωνία για κάτι το εύθραυστο, η οµορφιά στον κόσµο να γίνει µεγαλύτερη».
Από το Αιγαίο στο Χρηµατιστήριο της Νέας Υόρκης

Μια περιπλάνηση στο νησί της µαστίχας, τη Χίο, και µία γνωριµία µε το ιδιαίτερο αυτό παραδοσιακό προϊόν που πέρασε τα σύνορα, βρέθηκε στο Χρηµατιστήριο της Νέας Υόρκης και στις προθήκες καταστηµάτων του κόσµου µε την πολλή δουλειά της Ενωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου – εν µέσω ∆ΝΤ όλα αυτά, για να µην ξεχνιόµαστε – καταγράφονται στο επόµενο ντοκιµαντέρ.

«Είναι πολύ κουραστική δουλειά, σκέτη τυραννία το µάζεµα, αλλά η µαστίχα είναι χρυσάφι» λέει µια γερόντισσα στο ντοκιµαντέρ για τη µαστίχα που επίσης έχει θέση στην κιβωτό της άλλης Ελλάδας. Και ένας άλλος ντόπιος συµπληρώνει: «Μεγαλώνουµε τα µαστιχόδεντρα σαν παιδιά µας, από µικρά». Η κάµερα του Νίκου Κρητικού έχει ως κυρίως θέµα την προοπτική της µαστίχας, την εξαγωγή της και το στόρι του Βασίλη Μπάλα που δούλευε µε τη γυναίκα του στην Αθήνα σε εταιρεία ώσπου τα παράτησε όλα και πήγαν στη Χίο ανοίγοντας το τουριστικό γραφείο «Το Μαστιχάκι» (όπου ο επισκέπτης µπορεί να δει όλη τη διαδικασία του µαστιχώνα).

Κάποιες όψεις έχουν και εµπορικό ενδιαφέρον όπως τα Mastixashop (12 στην Ελλάδα και 4 στο εξωτερικό) αλλά και το πρώτο διαδραστικό κατάστηµα όπου µπορεί να δει κάποιος µέχρι και ένα µηχάνηµα το οποίο φτιάχνει τσίχλα επιτόπου!