… και οι φονικές συνέπειες των αδιεξόδων

Οι ήρωες του Ρούλφο σκοτώνουν όποιον τους κρύβει τον ορίζοντα. Οχι μόνο τα αφεντικά ή τους πολιτικούς εχθρούς αλλά και τους φίλους, τους γιους, τους πατεράδες, τους αδελφούς. Γιατί δεν αντέχουν άλλο. Στο διήγημα που δίνει τον τίτλο του στη συλλογή, παρακολουθούμε λ.χ. το ανθρωποκυνηγητό και τις συγκρούσεις των κυβερνητικών με μια ομάδα ανταρτών που έχουν καταντήσει πλιατσικολόγοι, έχουν χάσει τα ιδανικά τους και φτάνουν να παίζουν «ταυρομαχίες» με τους αιχμαλώτους τους. Τους σκοτώνουν σε μια αρένα με ένα κοντάρι-λεπίδα όπως τους ταύρους, και στο τέλος αποδεκατίζονται και οι ίδιοι, και καταλήγουν κρεμασμένοι χωρίς να έχουν κερδίσει καμία από τις μεταρρυθμίσεις για τις οποίες κάποτε μπήκαν στη μάχη. Στο σπαρακτικό «Τάλπα» δυο παράνομοι εραστές πείθουν έναν άνδρα που το κορμί του έχει γεμίσει πληγές με πύον να προστρέξει στη θαυματουργή Παναγία της Τάλπα προκειμένου να τον οδηγήσουν σε έναν θάνατο από εξάντληση έπειτα από το πολυήμερο ταξίδι. Σύζυγος εκείνης και αδελφός εκείνου, ο άρρωστος λειώνει αλλά μαζί του σαπίζει και το πάθος τους. Στο «Δεν ακούς που γαβγίζουν τα σκυλιά», ένας γέρος πατέρας κουβαλάει στην πλάτη του τον λαβωμένο γιο του που είναι κάθαρμα, αναζητώντας απεγνωσμένα ένα χωριό για να τον γιατρέψουν και να γλιτώσει από αυτόν. Αλλά ο γιος ακόμα και σε αυτή την κατάσταση, τον αφήνει να βολοδέρνει, δεν τον κατευθύνει με πυξίδα τα γαβγίσματα των σκύλων και δεν τον βοηθά ούτε καν δίνοντάς του λίγη ελπίδα. Ο Ρούλφο δεν μιλάει άμεσα πολιτικά, αλλά συντάσσεται με τους κολασμένους φωτίζοντας τις βαθύτερες αιτίες του ανθρωποκυνηγητού που δηλητηριάζει τη ζωή τους, συλλογική και ατομική. Η δύναμη των ιστοριών του γίνεται καθηλωτική χάρη στη μοντέρνα δομή και τον αποστασιοποιημένο τόνο τους. Η εναλλαγή τριτοπρόσωπης και πρωτοπρόσωπης αφήγησης, η μετατόπιση της γωνίας θέασης των πραγμάτων, ο διάλογος των εσωτερικών μονολόγων κ.ο.κ. εμπλέκουν τον αναγνώστη στο δράμα. Οι ήρωες του Ρούλφο ξοδεύουν τα καλύτερα χρόνια της ζωής τους για να γλιτώσουν από τον φόβο, τον εκμηδενισμό και τον θάνατο, αλλά καταλήγουν να πεθάνουν τζάμπα. Και σε αυτό ο αναγνώστης δεν μπορεί να μείνει αδιάφορος.