Η «Γκάρμπο» ξερνάει τη λογική

Από τον παρανοημένο βετεράνο στο «Ιδανική μέρα για μπανανόψαρα» ώς τον ανήλικο σοφό «Τέντι», ο Σάλιντζερ ακτινογραφεί τη μεταπολεμική Αμερική. Εξήντα δύο χρόνια μετά την πρώτη έκδοση, τα 9 διηγήματά του παραμένουν φρέσκα, ανίερα, ανελέητα.

Γυμνό εξώφυλλο, κενό οπισθόφυλλο, πάλλευκο αυτί. Καμιά φωτογραφία, κανένα βιογραφικό, ουδεμία σύνοψη. «Η Γκάρμπο της λογοτεχνίας», όπως ονόμασαν τον Σάλιντζερ (1909-2010) οι γραμματολόγοι, επιμένει στο ψαχνό κείμενο. Οτιδήποτε έξω από αυτό απαγορεύεται. Ο συγγραφέας του εμβληματικού «Φύλακα στη σίκαλη»,του μυθιστορήματος που έθρεψε πολλές επαναστατημένες γενιές, επέλεξε την αφάνεια. Εχτισε τον μύθο του με την πανταχού παρούσα απουσία και τις απαραβίαστες απαγορεύσεις. Ελάχιστες δημοσιεύσεις, φωτογραφίες πουθενά. Ο συγγραφέας που έβαλε μπουρλότο στην ευπρέπεια, τις ατσαλάκωτες λέξεις και την πολιτική ορθότητα απέδειξε πως η σιωπή είναι εκκωφαντική επιλογή.

Οι «Εννέα ιστορίες» δημοσιεύτηκαν το 1948. Ο Β΄ Παγκόσμιος είχε τελειώσει, τα κράτη μετρούσαν πληγές. Στα συγκεκριμένα διηγήματα εμφανίστηκε για πρώτη φορά η οικογένεια Γκλας με τα επτά παιδιά τους: Σέιμουρ, Μπάντι, Μπου Μπου, Γουόλτ, Γουόκερ, Ζούι και Φράνι, πρόσωπα που κυκλοφορούν στα μεταγενέστερα βιβλία του Σάλιντζερ. Η κριτική υποδοχή υπήρξε θριαμβευτική. Ακολούθησε ο Φύλακας στη σίκαλη.«Οταν ο Χάρι Πότερ θα βγαίνει στη σύνταξη, ο Χόλντεν Κόλφιλντ θα είναι ακόμα έφηβος», γράφει ένα σύνθημα. Μάλλον έχει δίκιο.

Η συλλογή ξεκινά με το διάσημο «Ιδανική μέρα για μπανανόψαρα». Ο πόλεμος έχει τελειώσει, ένας νιόπαντρος βετεράνος με την καλή του περνούν τις διακοπές τους σε ξενοδοχείο. Ο βετεράνος φέρεται παράξενα, λένε οι γονείς της κοπέλας και ανησυχούν που τη φωνάζει «Μις Πνευματική Τσούλα 1948». Πράγματι, θα κάνει το σάλτο. Ακολουθεί «Ο θείος Βίγλης στο Κονέκτικατ». Δύο παντρεμένες, πρώην συγκάτοικοι στο πανεπιστήμιο, πίνουν, συζητούν, βγάζουν σώψυχα. Ο μικροαστισμός σε όλο του το αλουστράριστο μεγαλείο. Το τρίτο διήγημα της συλλογής, «Ο Γελαστός», είναι γραμμένο με ανεξίτηλο κέφι, υπονομευτικό χιούμορ και αφηγηματικό μπρίο. Αφηγητής ένας πιτσιρίκοςστους ανήλικους αφηγητές ο Σάλιντζερ απογειώνεται – ο οποίος το 1928, όταν ήταν εννιά χρονών, ανήκε στη Λέσχη Κομάντσι. Ενα λεωφορείο με μαθητές του 165ου Δημοτικού Σχολείου, με οδηγό τον Αρχηγό μεταφέρει καθημερινά τα παιδιά στο Σέντραλ Παρκ ή σε επιλεγμένες επιμορφωτικές εκδρομές. Ο Αρχηγός διηγείται στα παιδιά σε συνέχειες την ιστορία του Γελαστού, έναν συνδυασμό πρώιμης σαπουνόπερας και άγουρου βιντεογκέιμ. Οι μαθητές κρέμονται απ΄ τα χείλη του, η πολιτική ορθότητα πάει περίπατο, το όπιο, οι φόνοι, το αίμα αετού κυριαρχούν. Στο τέλος, ο πιτσιρίκος αφηγητής επιστρέφει στο σπίτι του με τα δόντια του να κροταλίζουν, για να ακούσει την επιτακτική εντολή να πέσει για ύπνο.

Στο «Κάτω στη βάρκα», η Μπου Μπου Τάνενμπαουμ, η κυρία του σπιτιού, προσπαθεί να τα βγάλει πέρα με τον πεντάχρονο γιο της. Στο «Λίγο πριν από τον πόλεμο με τους Εσκιμώους», η Τζίνι και η Σελίνα, έφηβες συμμαθήτριες, τσουγκρίζουν η μια στον κόσμο της άλλης. Ο αδελφός της Σελίνας αναπτύσσει τις παλαβές θεωρίες του για τον επικείμενο πόλεμο με τους Εσκιμώους. Σιγά το πράγμα». Στο «Για την Εσμέ, με φρικωδία και αγάπη», μια μικρή Αγγλίδα, με ατσαλάκωτους τρόπους και επιδεικτικά μεγαλίστικο λεξιλόγιο, γνωρίζεται με έναν στρατιώτη. Αποφασίζει να αλληλογραφήσουν. Του ζητά να γράψει, κάποτε, ένα διήγημα: «Να έχει πάρα πολλή φρικωδία και πάρα πολλή συγκίνηση», εισηγείται.

Στο «Ομορφο στόμα, πράσινα τα μάτια μου», τα πάντα εκτυλίσσονται γύρω από ένα τηλεφώνημα και τα ξενοκοιτάγματα μιας όμορφης παντρεμένης. «Η μαντάμ Μποβαρύ στο νυχτερινό σχολείο του Κολούμπια» ακούει και σχολιάζει. Στο «Η γαλάζια περίοδος του Ντε Ντομιέ-Σμιθ» ένας δεκαεννιάχρονος υποβάλλει ψευδές βιογραφικό και αναλαμβάνει να διδάξει ζωγραφική διά αλληλογραφίας στον Καναδά. Στον «Τέντι», ομώνυμος ήρωας είναι ένα παιδί θαύμα, με ανελέητη ωριμότητα και εκφοβιστικές γνώσεις. Ο δεκάχρονος φαίνεται να αντιλαμβάνεται τη ζωή και τον θάνατο με τρόπο που τρομοκρατεί τους επαγγελματίες της φιλοσοφίας και της θεολογίας.