Εχουµε ζήσει την ανεργία στο πετσί µας

Είχαν δώσει ραντεβού µε το παρελθόν τους. Πλάι στον µισογκρεµισµένο µαντρότοιχο, απέναντι από την καµινάδα των 170 µέτρων µε τις λευκές και κόκκινες ρίγες, µε θέα τρία γκρίζα κτίρια – όσα βαστούν ακόµα. Αναγνώρισαν τους «µπαγάσες», τρία αδέσποτα που τους συντρόφευαν στη δουλειά τους. Και θυµήθηκαν την περίοδο της ευηµερίας. Τότε που το εργοστάσιο είχε δική του οµάδα ποδοσφαίρου, όταν η γειτονιά µύριζε ρετσίνα και ψητά από τις ταβέρνες για τους νταλικέρηδες. Την εποχή που η «φάµπρικα ήταν γεµάτη φαµίλιες». Ζευγάρι και πεθερικά στην ίδια εργασιακή στέγη. ∆ώδεκα χρόνια µετά το λουκέτο στα Λιπάσµατα ∆ραπετσώνας βρίσκονταν και πάλι εκεί ένα Σάββατο του Φλεβάρη. Για µια βόλτα στις αναµνήσεις. Τρεις συνάδελφοι. Τρεις από τη γενιά των µαζικών απολύσεων του ‘90. Τρεις διαφορετικές ιστορίες.

Ο Γιάννης Νικολόπουλος έµοιαζε να κουβαλάει τις λιγότερες σκοτούρες. Κορµί στητό, χειραψία δυναµική, χαµόγελο. Μετά την απόλυση αξιοποίησε το πτυχίο του µαθηµατικού δουλεύοντας σε φροντιστήρια και τώρα παρακολουθεί σεµινάρια για παιδιά µε µαθησιακές δυσκολίες. Ο Απόστολος Παναγιωτίδης, ο χηµικός, ήταν ο πιο κουρασµένος. Κοφτό βήµα και κουβέντες µε παράπονο για πολιτικούς και συνδικαλιστές. Υστερα από απεργία πείνας 13 ηµερών το 2007 κατάφερε να µπει σε ειδική ρύθµιση µαζί µε άλλους 122 συναδέλφους του και σήµερα παίρνει σύνταξη (µετά τις τελευταίες περικοπές) 1.180 ευρώ. Ο Γιώργος Τριανταφύλλου, ο ηλεκτρολόγος, έδειχνε εγκλωβισµένος στις σκέψεις του. Χέρια στις τσέπες, λόγια λιτά. Εµεινε άνεργος για ενάµιση χρόνο µετά το κλείσιµο του εργοστασίου. Βρήκε µεροκάµατο στα ναυπηγεία και από το 2008 ψάχνει και πάλι για δουλειά.

Τα ονόµατά τους ακούστηκαν για πρώτη φορά όταν βρέθηκαν στους δρόµους. Προστέθηκαν και αυτά στη µακρά λίστα των απολυµένων του ’90. ∆εν ήταν µόνο οι εργαζόµενοι στις βιοµηχανίες του Πειραιά, ήταν και εκείνοι της Νάουσας και της Πάτρας. Απασχόλησαν την κοινή γνώµη την εποχή της επιδηµίας των λουκέτων στον παραγωγικό τοµέα. Ξεχάστηκαν µε το που σταµάτησαν τις πορείες και έκρυψαν τις µαύρες σηµαίες. Πέρα όµως από τις κινητοποιήσεις τους οι άνεργοι συνέχισαν τις ζωές τους. Κάποιοι πέτυχαν. Αλλοι όχι. Σήµερα, τη στιγµή που µέσα σε έναν χρόνο (2009-2010) οι νέοι άνεργοι ξεπέρασαν τους 160.000 σύµφωνα µε την Ελληνική Στατιστική Αρχή, οι παλιοί θυµούνται.

Τά ΚΛΩςΤΗΡΙΆ. Πριν από το λουκέτο στη ∆ραπετσώνα, είχε κλείσει στην Πάτρα µια άλλη µεγάλη επιχεί ρηση που στις δόξες της απασχολούσε 4.000 άτοµα. Η κλωστοϋφαντουργία Πειραϊκή Πατραϊκή, η µεγαλύτερη στην Ελλάδα, σφάλισε τις πόρτες της οριστικά το 1996. Ο Τριαντάφυλλος Μασµανίδης ήταν ένας από τους απολυµένους. Μαζί µε άλλα δώδεκα άτοµα έγινε φύλακας των εγκαταλελειµµένων εγκαταστάσεων. Σήµερα είναι 44 ετών. «Είµαι το φάντασµα του εργοστασίου. Το είδα να σκουριάζει, να σβήνει. Να το αδειάζουν από τον εξοπλισµό του και να µένουν µόνο τα ντουβάρια. Μέχρι και τον χαλκό ξήλωσαν από τους τοίχους», λέει.

Από τους συναδέλφους του πολλοί ακολούθησαν άλλους επαγγελµατικούς δρόµους. Ενας ηλεκτρολόγος άνοιξε µαγαζί µε τέντες, άλλος που είχε κτήµατα έγινε αγρότης και πουλάει µέλι και λαχανικά στη λαϊκή. Πολλοί δούλεψαν σε ταξί, ενώ οι δύο πιο πετυχηµένοι, που πλέον δεν βρίσκονται στη ζωή, άνοιξαν ένα µαγαζί µε κινητά τηλέφωνα και µια ψησταριά.

«Θυµάµαι τον έναν από αυτούς να γυρίζει στην πόλη µε Χάρλεϊ και να έχει εξοχικό», λέει ο κ. Μασµανίδης.

Η κρίση στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας χτύπησε περισσότερο από κάθε άλλη περιοχή τη Νάουσα Ηµαθίας. Σήµερα, σύµφωνα µε τον πρόεδρο του τοπικού Εργατικού Κέντρου Θωµά Τσίτση, η ανεργία φτάνει στην περιοχή το 50%. «Οι χιλιάδες θέσεις εργασίας που χάθηκαν στην περιοχή µας δεν µπόρεσαν να καλυφθούν. Ενώ είχαµε αυξηµένο πρόβληµα µε περιστατικά κατάθλιψης», λέει.

Ενα από τα πρώτα εργοστάσια που έκλεισανστη Νάουσαήταντης ΒΕΤΛΑΝΣ, τον ∆εκέµβριο του 1990.

«Ηταν µια επιχείρηση που µου θύµιζε τη σηµερινή παθογένεια της Ελλάδας», λέει ο Βασίλης Στόιος, ένας από τους περίπου 1.000 απολυµένους. «Εκανε προσλήψεις σε προσωπικό πέρα από τις πραγµατικές ανάγκες.

Εξυπηρετούσε τοπικά και συνδικαλιστικά συµφέροντα. Και ήµασταν σε µια εποχή που δεν είχαν εµφανιστεί τα κινέζικα. Οι κουβέρτες της ΒΕΤΛΑΝΣ πουλούσαν καλά».

Μετά το λουκέτο ο κ. Στόιος είδε συναδέλφους του να φεύγουν στο εξωτερικό ή να αναζητούν εργασία σε άλλα κλωστήρια. Ο ίδιος άνοιξε µαγαζί µε αλλαντικά και τυροκοµικά. Το δούλεψε δώδεκα χρόνια µε τη γυναίκα του, επίσης απολυµένη της ΒΕΤΛΑΝΣ. Σήµερα είναι συνταξιούχος. Από τις δύο κόρες του η µία είναι δασκάλα µπαλέτου και η άλλη διακοσµήτρια. «Αν έκλεινε σήµερα το εργοστάσιο µπορεί να είχαµε αυτοκτονίες. Ηταν δύσκολα και στα δικά µας χρόνια. Η Νάουσα ήταν µαθηµένη να ξοδεύει. Τότε όµως ο κόσµος είχε κάνει οικονοµίες. Σήµερα βλέπεις ότι δεν µένει νέος στην πόλη. Τότε όλοι γύριζαν µετά τις σπουδές», σχολιάζει.

ΟΟΑΕΔ. Γιατονκ.Στόιο, η ΒΕΤΛΑΝΣ ήταν οικογενειακή υπόθεση. Εκεί δούλευε καιο πατέρας του το 1928. Στις περισσότερες ελληνικές βιοµηχανίες επικρατούσε η οικογενειοκρατία. Ακόµα και µετά την απόλυση στόχος των περισσότερων ήταν να παραµείνουν εκεί, στην περιοχή που µεγάλωσαν.Η ανεργία σπάνια τους ανάγκαζενα µετακοµίσουν. Και τα προγράµµατα του ΟΑΕ∆ δύσκολα τους κατηύθυναν σε παραγωγικές επιλογές.

«Αρκετοί άνεργοι προσπαθούσαν να ανοίξουν µια επιχείρηση στο χώρο της εστίασης, ή κάποιον ξενώνα. Τα µέτρα και οι πολιτικές δεν προστάτευαν το επάγγελµα και την επιχείρηση που χάνεται. Ούτευπήρχε ο σχεδιασµός για µετεξέλιξησε ένα πράσινο επάγγελµα. Κύριος στόχος ήταν να βρει ο άνεργοςνα κάνει κάτι. Το να ανοίξεις όµως ένα καφενείο είναι η εύκολη λύση», παρατηρεί ο Κώστας Μπουρλετίδης, ειδικός επιστήµονας σε θέµατα ανάπτυξης της επιχειρηµατικότητας στο Πανεπιστήµιο Αθηνών.

Σύµφωνα µε τονκ. Μπουρλετίδη, στη δεκαετία του‘90 είχαν εµφανιστεί οι επαγγελµατίες άνεργοι. Απολυµένοι, πουσυµµετείχαν σε προγράµµατα του ΟΑΕ∆ γιανα εισπράττουν την επιδότηση. Οταν τελείωνε το ένα πρόγραµµα, ξεκινούσαν το άλλο.

Θυµήθηκαν την περίοδο της ευηµερίας. Τότε που η γειτονιά µύριζε ρετσίνα και ψητά από τις ταβέρνες. Τότε που η «φάµπρικα ήταν γεµάτη φαµίλιες»

ΣΕ ΑΡΙθΜΟΥΣ

13,9%
το ποσοστό της ανεργίας τον Νοέµβριο 2010. Αυξήθηκε κατά 4% σε σχέση µε τον Οκτώβριο του ίδιου έτους 160.624

οι νέοι άνεργοι που προστέθηκαν στις λίστες του ΟΑΕΔ τον Νοέµβριο 2010 σε σχέση µε τον αντίστοιχο µήνα του 2009 16,2%
το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στην Ελλάδα στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης ΠΗΓΗ: Ελληνική Στατιστική Αρχή
Ο ΑΠΕΡΓΟΣ ΠΕΙΝΑΣ

Ο Απόστολος Παναγιωτίδης σπούδασε χηµικός και δούλεψε έπειτα στο εργοστάσιο λιπασµάτων της Δραπετσώνας. Εµεινε άνεργος το 1999, όταν έκλεισαν τα λιπάσµατα µε κυβερνητική απόφαση. Το 2007 πραγµατοποίησε απεργία πείνας για 13 ηµέρες και κατάφερε να µπει µαζί µε άλλους 122 συναδέλφους του σε ειδική ρύθµιση, λαµβάνοντας ενισχυµένο ταµείο ανεργίας και τα ένσηµα των λιπασµάτων. Σήµερα είναι συνταξιούχος.


«Τότε υπήρχαν ευκαιρίες»

Τα γραφεία ευρέσεως εργασίας του ΟΑΕΔ δεν αποτελούν πλέον πηγή πληροφοριών για τον Γιώργο Τριανταφύλλου. Είχε εργαστεί για 23 χρόνια στα Λιπάσµατα Δραπετσώνας πριν κλείσουν, το 1999, µε κυβερνητική απόφαση. Λόγω ηλικίας, δεν κατάφερε να ενταχθεί σε κάποια ειδική ρύθµιση για συνταξιοδότηση. Από τους 384 εργαζοµένους στα Λιπάσµατα, οι 106 έπειτα από κινητοποιήσεις εντάχθηκαν σε πρόγραµµα µε ενισχυµένο επίδοµα ανεργίας µέχρι να βγουν στη σύνταξη. Οι 102 µπήκαν σε αντίστοιχο πρόγραµµα το 2009. Από τους υπόλοιπους κάποιοι βρήκαν καλύτερες δουλειές, άλλοι είναι σήµερα άνεργοι. Οπως συµβαίνει µε τις περισσότερες περιπτώσεις απολύσεων της περιόδου του ‘90, οι πρώην εργαζόµενοι στα Λιπάσµατα Δραπετσώνας διατηρούν το σωµατείο τους. Εκτός από τις νοµικές διεκδικήσεις, το σωµατείο συντηρεί και τις µνήµες. Φέτος έκοψαν βασιλόπιτα και τα καλοκαίρια παραθερίζουν µε 20 ευρώ το δεκαπενθήµερο στο Πόρτο Χέλι, σε 18 διαµερίσµατα που έχουν αγοράσει από τις εισφορές εργαζοµένων όσα χρόνια λειτουργούσε το εργοστάσιο. Ο κ. Τριανταφύλλου δεν έχει κάνει διακοπές εκεί. «Είναι θέµα ψυχολογίας», λέει. Εχει τρία παιδιά στην εφηβεία και η µητέρα του βοηθάει µε τη σύνταξή της την οικογένεια. «Εχουµε ζήσει την κρίση στο πετσί µας», λέει. «Το ’99 όµως ήταν αλλιώς. Μπορεί να µην υπήρχε σταθερότητα, αλλά είχες ευκαιρίες. Σήµερα χρειάζεσαι µεγάλα ψυχικά αποθέµατα για να αντέξεις».