Η Πόλη µέσα από τα µάτια ενός άγγλου κατασκόπου

Μια «άλλη» Κωνσταντινούπολη, σε σινεµασκόπ και µε έντονη την ελληνική παρουσία, που φωτογράφισε ένας περιηγητής το 1898, ξεδιπλώνεται σε µια έκδοση και µια έκθεση
Με πόσες «οπτικές» µπορεί να φωτογραφηθεί µια πόλη;

Εστω µια πόλη – σταρ που φωτογραφήθηκε ανά τους αιώνες όσο καµία άλλη από τους πάντες; Ντόπιους, περιηγητές _ σύγχρονους και προηγουµένων αιώνων _απλούς τουρίστες, εραστέςτης Ανατολής και του µυστηρίου της,κατασκόπους. Πόλη που έγινε το σκηνικό ταινιών, µυθιστορηµάτων, ακόµη και η έδρα «σχολών φωτογραφίας». Η Κωνσταντινούπολη. Η Ιστανµπούλ.

Μόλις έναν χρόνο µετά την κυκλοφορία και στην Ελλάδα του λευκώµατος του σύγχρονου θρύλου της φωτογραφίας ΑράΓκιουλέρ µε κείµενα του Ορχάν Παµούκ, ακόµηένα λεύκωµα µε φωτογραφίες, «ηλικίας» 110 ετών αυτήν τη φορά, κυκλοφορεί. Πρόκειται γιατηνελληνική έκδοση η οποία περιλαµβάνει φωτογραφίες που τράβηξε κάποιος άγγλος φωτογράφος _ περιηγητήςή έµπορος, ίσως εµπορικός κατάσκοπος της εποχής _ ο οποίος υπογράφει ως Τ. Wild και πιθανόν να είναι ψευδώνυµο. «Κωνσταντινούπολη 1900» τιτλοφορείται το λεύκωµα, καθώς και η πολύπτυχη έκθεση φωτογραφιών που παρουσιάζεται στο Πολιτιστικό Κέντρο του Μορφωτικού Ιδρύµατος της Εθνικής Τραπέζης, στη βίλα «Μεχµέτ Καπαντζή» της Θεσσαλονίκης, έδρα του ΜΙΕΤ _ κτίριο κτισµένοτην ίδια ακριβώς εποχή µετη… λήψη τωνφωτογραφιών, ιδιοκτησία του εξισλαµισµένου Εβραίου (Ντονµέ) Μεχµέτ Καπαντζή, ο ποίος έγινε στα 1908 δήµαρχος Θεσσαλονίκης.

Οι φωτογραφίες εντοπίστηκαν πρόσφατα από συλλέκτες στη Γαλλία. Ηταν τακτοποιηµένες στο εσωτερικόενός χαρτόδετου άλµπουµ, στο εξώφυλλο του οποίου αναγράφονταν: «1900, by T. Wild. Φωτογραφίες από ένα ταξίδι στην Ανατολή». Μέσα υπήρχαν φωτογραφίες από το οδοιπορικό του,από την αρχή του ταξιδιούστο λιµάνι του Ντόβερ, από το πλοίο, από το Παρίσι, τη Βιέννη, τη Βουλγαρία και πολλές _ όλες «σινεµασκόπ» _ από την Κωνσταντινούπολη. ∆εν φωτογραφίζει µνηµεία. Μόνο δρόµους, λιµάνια, καταστήµατα, πλοία, ανθρώπους.

Στην είσοδο του 20ού αιώνα, η Κωνσταντινούπολη _ και όχι Ιστανµπούλ όπως µετονοµάστηκε το 1930, επτά χρόνια µετά την ίδρυση του νέου τουρκικού κράτους _ των «∆ύο ηπείρων και των τριών θαλασσών», η ελληνική, η βυζαντινή, η βαλκάνια, η ασιατική, η πολυπολιτισµική, η «πολύχρωµη», η πολύβουη φωτογραφήθηκε από τον άγγλο «κατάσκοπο» στο πλαίσιο της επιχειρηµατικής του δράσης και των υπηρεσιών που προσέφερε στη βασίλισσα της Αγγλίας. Το λεύκωµα, 256 σελίδων, πρωτοκυκλοφόρησε στη Γαλλία πέρσι µε εισαγωγή του Ζαν Φρανσουά Περούζ, γάλλου µελετητή που ζει τα τελευταία 12 χρόνια στην Κωνσταντινούπολη και διδάσκει στο Πανεπιστήµιο του Γαλατασαράι, από τις Εκδόσεις Callimages. Τις φωτογραφίες και το κείµενο εξασφάλισε ο συλλέκτης Χρήστος Καλεµκερής (του οµώνυµου µουσείου φωτογραφίας του ∆ήµου Καλαµαριάς) και έτσι εκδόθηκε το φωτογραφικό λεύκωµα και διοργανώθηκε η οµότιτλη έκθεση.

INFO

«Κωνσταντινούπολη 1900», από 10 Φεβρουαρίου έως 13 Μαρτίου, «Βίλα Καπαντζή» Βασ.
Ολγας 108 (τηλ.
2310-295.170)