Τα εννιά πρόσωπα του δράκου

Ο Θωµάς Κοροβίνης επινοεί εννιά πρόσωπα που αφηγούνται – µε διαφορετικό αξιακό κώδικα – τη σχέση τους µε τον κατηγορούµενο και εκτελεσθέντα ως ∆ράκο του Σέιχ Σου
ΟΑριστείδης Παγκρατίδης συνελήφθη το 1963 ως ύποπτοςγια τα εγκλήµατα που είχε διαπράξει ο Δράκος του Σέιχ Σου στη Θεσσαλονίκη και το 1968εκτελέστηκε έπειτα απόµια παρωδία δίκης.

Φτωχοδιάβολος ο ίδιος (θυµίζει τον Πίνο Πελόζι, κατηγορούµενο δολοφόνο τουΠαζολίνι), θύµα δεκάδων βιασµών από παιδεραστές, ορφανός από βρέφος, πολυτεχνίτης, χρήστης χασίς και εραστής(επί πληρωµή) µε άνδρες καιγυναίκες, υπήρξε για πολλούς µιαβολική περίπτωση για να φορτωθούν τα αδικήµατα του δράκου που συγκλόνισε τη Θεσσαλονίκη. Η υπόθεσή του επίσης υπήρξε το καλύτερο αντίβαρο απέναντι στη δίκη των παρακρατικών δολοφόνων του Γρηγόρη Λαµπράκη καιτους τριγµούς που αυτήεπέφερεστον λεγόµενο εθνικό κορµό.

Ο συγγραφέας παραθέτειστην αρχή του µυθιστορήµατος αυτούσια ντοκουµέντα της εποχής, όπως µαρτυρίες των βιαστών του Παγκρατίδη στη δίκη, καταθέσεις, αποσπάσµατα του Τύπου, απολογία του κατηγορουµένου.

Στις επόµενες σελίδες παίρνει µία µία τις κλωστές από κάθε ρεπορτάζ και µε άξονα εννιά φανταστικά πρόσωπα εµβαθύνει στην πολύκροτη υπόθεση και ζωντανεύει την ατµόσφαιρα µετά τηνΚατοχή και τον Εµφύλιο.

Τον λόγο παίρνει πρώτα έναφιλαράκι του Αρίστου απ’ την Τούµπα – που στησυνέχεια πήγαν µαζί σε αναµορφωτήριο της Κέρκυρας – και µέσα απ’ την αφήγησή του ξεδιπλώνεται το παζλ των λαϊκών συνοικιών της Θεσσαλονίκης. «Αυτή η πόλη όλο “δράκους” και φαντάσµατα έβγαζε», διαπιστώνει, αποτυπώνοντας το ταραγµένο κλίµα της εποχής.

Κατόπιν µιλάει µια παραδουλεύτρα, ένας αχθοφόρος, ένας περιπτεράς-χαφιές, ενώ η αφήγηση ενός… δηµοκρατικού χωροφύλακα κάνει την ανατροπή. Το όργανο της τάξεως – ο µόνος µε κάποια ηθική – περιγράφει τα βασανιστήρια που υπέστη ο Αρίστος για κλοπή, ενώ εδώ ο συγγραφέας συµπυκνώνει τον ιστό του παρακράτους.

Η επόµενη αφήγηση ανήκει σ’ έναν αστό της Θεσσαλονίκης που διαµένει σε ρετιρέ επί της Λεωφόρου Νίκης, µισεί τα ρεµπέτικα, µιλάει άψογα στην καθαρεύουσα και πιάνει την υπηρέτριάτου µε τον Αρίστο στοπάρκο να ερωτοτροπούν.

Το αφεντικό του απ’ το ακροβατικό συγκρότηµα της εποχής, επίσης µιλώντας για τον ήρωα, σκιαγραφεί την κοινωνιολογία των λαϊκών αθληµάτων (παλαιστές, γύρος του θανάτου) και«φωτίζει» τα πανηγύρια της εποχής.

«Καταλάβαινα από νωρίς πως θα ‘µουνα απ’ τη µια µεριά εγώ κι απ’ την άλλη ο κόσµος», φιλοσοφεί η τραβεστί Λολό και µέσα απ’ τη χρήση της αργκό των οµοφυλόφιλων («καλιαρντά») ξεκλειδώνει τα µυστικά της πιάτσας και τη σχέση της µε τον Αρίστο. Τέλος,η λαϊκή τραγουδίστρια Σύλβα περιγράφει τον κώδικα και τον µικρόκοσµο των λαϊκών κέντρων και τον έρωτά της µε τον Παγκρατίδη.

Ο Θωµάς Κοροβίνης χρησιµοποιεί ως όχηµα την υπόθεση του δράκου του Σέιχ Σου γιανα µιλήσει για πράγµατα που έχει ερευνήσει µε αξιοσηµείωτο τρόπο σε προηγούµενες δουλειές του.

Θα µπορούσαµε να πούµεπως πιάνει τη σκυτάλητου Ηλία Πετρόπουλου, ασχολούµενος µε τη λαογραφία του περιθωρίου, µε µια διαφορά: την άνεση στηρέουσα αφήγηση, το τάλαντο στη µυθοπλασία καιτην καλή χρήση όλων των εκδοχών της γλώσσας, συµπεριλαµβανοµένης και της τουρκικής. Το λαϊκό τραγούδι επίσης – προσφιλές θέµα για τον Κοροβίνη – τέµνει οριζόντια το µυθιστόρηµα και το συναντάµε σε κάθε αφήγηση είτε ως soundtrack είτε ως αναφορά καισυστατικό της εποχής.


Στον κύκλο του βάρδου

Ταλαντούχος συγγραφέαςπερίφηµων βιογραφιών (Ελιοτ, Ντίκενς, Μπλέικ,Τόµας Μορ)

και ιστορικών µυθιστορηµάτων («Οι ιστορίες του Κλάρκενγουελ», «Καληνύχτα, κύριε Οσκαρ Ουάιλντ»), ο Ακρόυντ «βλέπει» τον Σαίξπηρ όπως θα τον έβλεπε ένας σύγχρονός του, ενταγµένο δηλαδή στον 16ο αιώνα και παίρνοντας αποστάσεις από τον µύθο του. Παρακολουθεί όχι µόνο τον θεατρικό συγγραφέα, ηθοποιό και ποιητή Σαίξπηρ (1564-1616) µε τα έργα του, αλλά και τον κύκλο του µε τους χορηγούς, τους θεατρικούς επιχειρηµατίες, τους συναδέλφους του,αναβιώνοντας µε µοναδικό τρόπο τόσο την ελισαβετιανή εποχή όσο και την καθηµερινότητα του πρωταγωνιστή του στις παραµικρές της λεπτοµέρειες.


Πίσω από τη µεγάλη µάχη

Η γνωστή ιστορικός αφηγείται σε οµοιοκατάληκτουςστίχους το µαραθώνιο κατόρθωµα, καυτηριάζοντας τη µυθοποίησή του στις διάφορες εποχές του ελληνικού γίγνεσθαι. Οπως σηµειώνει στην εισαγωγή της συλλογής, αυτή η µάχη είναι ίσως το πιο εύγλωττο παράδειγµα ωραιοποίησης ενός γεγονότος για λόγους πολιτικούς ή και απλώς οικογενειακούς (βλ. την προβολήτου Μιλτιάδη από τον γιο του Κίµωνα, ή τον ρόλο που έπαιξε στην ανάδειξη του µαραθώνιου άθλου η διάσταση συντηρητικών και δηµοκρατικών στην τότεΑθήνα). Σε ένα δεύτερο επίπεδο τα ποιήµατα λειτουργούν ως πολιτικά σχόλια για το σήµερα, που είναι κι αυτό παρόν µε τις αιχµές της συγγραφέως για τη νεοελληνική νοοτροπία.


Ενας σεµνός ήρωας
Γιώργος Λακόπουλος

Μερικοί άνθρωποι είναι πλασµένοι από το υλικό της Ιστορίας – τόσο στενά δεµένη είναι η προσωπικήδιαδροµή τους µε τα γεγονότα που διαδραµατίστηκαν σ’ έναν τόπο και όρισαν τη µοίρα του. Ενα παράδειγµα είναι ο Λάκης Σάντας. Ιστορική µορφή ισοδύναµη µε το άλλο µισό της, τον Μανόλη Γλέζο. Μαζί κατέβασαν τη σηµαία µε τη σβάστικα από την Ακρόπολη, το ξηµέρωµα της 31ης Μαΐου του 1941. Μαζί πριν, µαζί εκείνο το φοβερό βράδυ,µαζί και µετά – µέχρι σήµερα. Απλώς ο Σάντας δεν λούστηκε τους προβολείςτης δηµοσιότητας όσο ο Γλέζος. Απόιδιοσυγκρασία. Και χωρίς τη βοήθεια ενός πολύ δραστήριου φίλου του δεν θαείχαµε το υλικό για να αποκωδικοποιήσουµε αυτή την ιδιοσυγκρασία. Ο ΓιώργοςΜαστροδήµος, στέλεχος του υπουργείου Οικονοµικών και άνθρωπος µε ευαισθησίες για τη νεώτερη πολιτική ιστορία, τον συνέδραµε να γράψει για τη ζωή του. Ηζωή του Σάντα είναι µια προσωπική εποποιία µε αλλεπάλληλα επεισόδια µαχητικότητας καιακλόνητης πίστης στον σκοπό. Η σεµνότητα µε την όποια αφηγείται µεγάλα και σπουδαία γεγονότα, στα όποια πήρεµέρος µε αίσθηµα αποστολής και διάθεση προσφοράς, είναι σπάνια.

Το βιβλίο είναι γραµµένο µε γρήγορο αφηγηµατικό ρυθµό και ιστορική ακρίβεια,αλλά και µε προσωπικό ύφος που συγκινεί. Ο Λάκης Σάντας παραθέτει τη ζωή του σαν να τη ζει τώρα. Από τα πρώτα χρόνια του στην Αθήνα µέχρι τις εξορίες και την υπερορία στον Καναδά. Και κλείνει λέγοντας: «Τώρα εγώ µε τουςυπόλοιπους που ζουν ακόµη συναγωνιστές µου, απλά γερασµένα παλικάρια, φτάσαµε στο τέλος. Ζήσαµε όµως µεγάλες και ωραίες στιγµές – εσείς να δούµε…».


Δοκίµια λάτιν πολιτικής

Μαχητικός ουρουγουανόςδηµοσιογράφος και συγγραφέας, ο Ζιµπέκι συγκεντρώνει δοκίµιά του που χαρτογραφούν τους µη θεσµικούς τρόπους πολιτικής παρέµβασης στη νοτιοαµερικανική ήπειρο. Από τιςαρχές του ‘90 ώς το 2005 κυριάρχησαν στην πολιτική σκηνή πλήθος κοινωνικών κινηµάτων που προετοίµασαν τις αλλαγές,οι οποίες ήρθαν µε την επικράτηση των προοδευτικών και αριστερών δυνάµεων στη Βολιβία, στη Βραζιλία, στη Χιλή, στο Εκουαδόρ, στη Νικαράγουα και στη Βενεζουέλα. Εκείνα ήταν, λέει, πουαντιστάθηκαν σθεναρά σταπρογράµµατα λιτότητας,σήµερα όµως δυσκολεύονται να αποσαφηνίσουν τον ρόλο τους εκεί όπου υπάρχουν κυβερνήσεις µελαϊκό πρόσηµο.