Η πολιτική της µικρής πράξης

Η έννοια της πολιτικής εκδήλωσης ταυτίστηκε στις πρώτες µεταπολιτευτικές γενιές µετα γήπεδατου Μίκη,τις πορείες προς την αµερικανική πρεσβεία, τις πλατείες που δονούσεο λόγος του αρχηγού.Τα χρόνια πέρασαν, τα γήπεδα, οι λεωφόροι κι οι πλατείες άδειασαν. Η πορεία αραίωσε ξέπνοη. «Τα καλύτερα παιδιά κουράστηκαν και γύρισαν στο σπίτι», προφήτευε ο Σαββόπουλος ήδη από το ‘69, όταν δεν φιλοδοξούσε ακόµα να γίνει ένας γλυκερός «εθνικός παππούς».

Η κρίση των µεταπολιτευτικών συλλογικοτήτων δε σήµανε και αντίστοιχη κρίση της πολιτικής πράξης. Νέα πολιτικά υποκείµενα εµφανίζονταν διαρκώς. Εκείνο που έµενε ίδιο ήταν το λεκτικό εκκρεµέςτης πολιτικήςδιαµαρτυρίας, συνήθως κινούµενο µεταξύ διακηρυγµένης εναντίωσης και αρθρωµένης διεκδίκησης. Παράλληλα και υπόγεια όµως προχωρούσε η διαµόρφωση µιας µορφής συλλογικότητας που κοίταζε όλο και περισσότερο στην πολιτική τηςµικρής πράξης.Μικρή πολιτικήπράξη από τους µικρούς ως απάντηση στη µικροπολιτική των µεγάλων. Πολιτικό «do it yourself» (κάν’ το µόνος σου) σε αντιδιαστολή µε τη λατρεία των συµπαγών µαζικών όγκωνπου σκίαζαν τιςδεκαετίες του ‘70 και του ‘80. Αφού οι όγκοι ζάρωσαν από τις διαψεύσεις, τα πελατειακά δίκτυα και τη µετεξέλιξη των ηγητόρων τους σε ιµάντες εκείνου του συστήµατοςπου πριν κατήγγελλαν, το πολιτικό do it yourself άρχισε να απενοχοποιείται. Η κολυµπήθρα της µαζικότητας και η ρητορική της διεκδίκησηςδεν αρκούσανκαι δεν χρειάζονταν πλέονγια να νοµιµοποιηθεί η καθηµερινή πολιτική πράξη.

Οι νέες συλλογικότητες της πόλης πολλαπλασιάστηκαν µετά τους Ολυµπιακούς. Κάποιες ριζοσπαστικοποιήθηκαν µετά τον ∆εκέµβριο ‘08. Είχαν εξαρχής οι περισσότερες ιδιαίτερη σχέση µε τον χώρο: την πλατεία, τη γειτονιά και την πόλη. Εφεραν στη γερασµένη σκηνή της Αθήνας τον φρέσκο αέρα και την αισθητική µιας πρωτοπορίας που παρέπεµπε στις µητροπόλεις της Ευρώπης. Τελευταία ξεχύνεται στην πόλη κι ένας ποπ εικονοπλαστικός ακτιβισµός µε κεράκια, µουσικές και δρώµενα. Τα µίντια τον λατρεύουν γιατί δεν έχει αιχµές. ∆έχτηκε αµέσως αφ’ υψηλού και τα πυράτης αριστερήςπουριτανικής αγωνιστικότητας. Στενόκαρδη η επίθεση, εύλογος από την άλλη κάποιος σκεπτικισµός: ο απολιτίκ lifestyle ακτιβισµός δεν µπορεί να υποκαταστήσει τη διεκδικητική πολιτική δράση.

Υπάρχει όµως χώρος για όλα τα λουλούδια που θέλουν να ανθίσουν. Εστω και αφελώς ελπίζουµε στο κοινό τους λίπασµα, την εξάπλωση µιας διεκδίκησης µε έργα που από τη ρηµατική διεκδίκηση του δηµόσιου χώρου περνά στην έµπρακτη και κυρίως υπεύθυνη επανάκτησή του. Οµάδες πολιτών παίρνουν το εγκαταλελειµµένο οικόπεδο και το κάνουν πάρκο. Παίρνουν τον σκουπιδότοπο καιτον κάνουν µικρή πλατεία.Παίρνουν τον δρόµο που λυµαίνονται οι µαφίες των παρκαδόρων και τον κάνουν χώρο συνεύρεσης. Αλλάζουν έτσι την ίδια την έννοια του δηµόσιου. ∆ηµόσιο ήταν αυτό που (υποτίθεται πως) ανήκε σε όλους, άρα δεν ανήκε σε κανέναν και κατέληγε στη δυσωδίαή στον καταπατητή. Οι οµάδες της πόλης θυµίζουν ότι δηµόσιο είναι µόνο εκεί όπου ζουνκαι κινούνται άνθρωποι. Αλλάζουν έτσι µαζί και την έννοια της πολιτικής δράσης χτίζοντας νέα «εµείς», καχεκτικά και ασαφή ακόµα, αλλά πάντως νέα.

Πρόκειται για ένα αύριο πουαχνοφέγγεικαι αναζητά τουςδρόµους µιαςνέας αλληλεγγύης. Η πόλη δοκιµάζεται σκληρά καιχρειάζεται αυτή την αλληλεγγύη της πράξης. Ας λειτουργήσει παράλληλα µε τις παραδοσιακές διαδροµές, µε τη µεγαλοσχηµοσύνη της θεσµικής φιλανθρωπίας, µε τη δυναµική της µαζικής διαµαρτυρίας. Αν πετύχει, θα είναιίσως το µόνοκέρδος από την κρίση και την επέλαση του ζόφου. Οι νέες οµάδες της πόλης ακροβατούνσήµερα ανάµεσα στις διαψεύσεις του ηρωικού χθες και τον παραιτηµένο αυτοοικτιρµό του αύριο. Μας λένε πως κάπου εκεί έξω η πόλη δονείται. n Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπήςγια τα Δικαιώµατα του Ανθρώπου