Πραγματεία στον μεταέρωτα

Ερωτική οδύσσεια, βιβλίο γέλωτος και λήθης, περιπλάνηση και επιστροφή του Ασώτου, το «Παρελθόν» δεν στερείται ούτε υποδόριου χιούμορ, ούτε και μιας διακειμενικότητας που σε κάνει να σκέφτεσαι τον Κούντερα ή τον Ναμπόκοφ
Στις εξακόσιες σελίδες του, ο αναγνώστης περιπλανιέται στους ποικίλους μαιάνδρους της ερωτικής διαδικασίας, παρακολουθώντας το κεντρικό πρόσωπο, τον ευφυή, προικισμένο, γλωσσομαθή, νέο Ρίμινι. Ψυχή τε και σώματι. Ο Ρίμινι συνδυάζει έναν άκρατο αισθησιασμό, μιαν ερωτομανία, μαζί με συνεχείς νοητικές διεργασίες. Στοχάζεται, αναλύοντας ακατάπαυστα τα συμβάντα της ζωής του, αλλά αυτό δεν τον εμποδίζει να επιδίδεται με ζέση στη συνουσία και, εξίσου σταθερά, στον αυνανισμό.

Πορνό; Οχι δα- ακόμα και αν αναλογιστούμε ότι το πρώτο μυθιστόρημα του 50άρη Αργεντίνου συγγραφέα ακούει στο όνομα Η αιδώς του πορνογράφου. Η άκρως επεξεργασμένη γραφίδα του Πάουλς (εξαιρετική η ελληνική μετάφραση) λειτουργεί σαν νυστέρι ακριβείας. Οι προτάσεις του είναι καλοσμιλεμένες, και κυριολεκτικά απορροφούν, τον αναγνώστη.

Και η ιστορία; Σε πρώτο πλάνο είναι στοιχειώδης. Ο ταλαντούχος μεταφραστής Ρίμινι χωρίζει με τη Σοφία ύστερα από 12ετή δεσμό και συνάπτει σχέσεις με άλλες γυναίκες, κατά κανόνα νεώτερες, ενώ παράλληλα καταναλώνει σεβαστές ποσότητες κοκαΐνης και μεταφράζει μανιωδώς- κυρίως από τα γαλλικά. Αλλά η Σοφία, ως ζόμπι, συνεχίζει να είναι παρούσα άλλοτε σαν μνήμη, άλλοτε εισβάλλοντας δυναμικά στη νέα του ζωή με μια γενναία δόση κτητικότητας και ζηλοτυπίας. Ολα αυτά στο Μπουένος Αϊρες της δεκαετίας του 1980, αλλά με ολίγιστες και εντελώς υπαινικτικές αναφορές στο βαρύ πολιτικό κλίμα της εποχής που έχει προηγηθεί. Ας σημειωθεί εδώ ότι τα αργεντίνικα στερεότυπα του είδους μάτε, κοψίδια, πάμπας, τάνγκο, Περονισμός απουσιάζουν παντελώς από το κείμενο. Αντίθετα, αναδεικνύεται περίτρανα ότι ο τόπος αυτός είναι ένα κομμάτι Ευρώπης τοποθετημένο στο νότιο ημισφαίριο. Χρησιμοποιώντας ως βάση αυτόν τον καμβά, ο συγγραφέας κάνει δύο τινά. Πρώτον, εμβαθύνει ανηλεώς στις λεπτομέρειες όχι μόνο της ψυχοσύνθεσης και των μεταπτώσεων του Ρίμινι, αλλά και της καθημερινότητάς του: τι φοράει, τι τρώει, πώς σνιφάρει, πώς κοιμάται, πώς παίζει τένις κ.ο.κ. Δεύτερον, προβαίνει σε μεγάλες παρεκβάσεις: αφιερώνει λ.χ. σελίδες επί σελίδων σε έναν φανταστικό ξακουστό καλλιτέχνη ονόματι Ρίλτζε, το έργο του οποίου αγγίζει τα όρια της σεξομανίας κ.ά. Μέσα σε όλα αυτά, δεσπόζει, έρχεται και επανέρχεται σαν μουσικό μοτίβο, μια εκκρεμότητα: το ζήτημα των εκατοντάδων φωτογραφιών που αποτυπώνουν την κοινή ζωή Ρίμινι- Σοφίας. Αυτό το κειμήλιο του παρελθόντος αναγορεύεται σε μείζον διακύβευμα: εκείνη επιμένει να του της δώσει, εκείνος αρνείται πεισματικά να τις παραλάβει. Στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου, με την επανένωσή τους, θα τον βρούμε συμφιλιωμένο, ίσως και ευνουχισμένο, να τις περιεργάζεται μία μία. Και αυτό συμβαίνει (οποία τραγική ειρωνεία!) την ίδια στιγμή που, λόγω ενός αλλόκοτου γλωσσικού Αλτσχάιμερ, ο Ρίμινι έχει πλέον απολέσει όλη του τη γλωσσομάθεια και μεταφραστική δεινότητα…

«Πώς προχωράς δίχως να χάνεται αυτό που έχεις;». Γύρω από αυτό το καίριο ερώτημα, περιστρέφεται το βιβλίο και υπονομεύει το πολυτραγουδισμένο μυστήριο του έρωτα.