Η συγκίνηση της απενοχοποίησης

Και αίφνης ανακαλύψαμε τη λέπρα. Οχι πλέον σαν ασθένεια, αλλά σαν σύμβολο του ντροπιαστικού ρατσισμού μιας ελληνικής κοινωνίας κλειστοφοβικής, πρωτόγονης, ευτυχώς, του «παρελθόντος». Βουρκώνουμε με τα βάσανα των χανσενικών, θυμώνουμε και απορρίπτουμε μετά βδελυγμίας και διά της τηλεθέασης την εξορία
Oλα αυτά χάρη στη συγκίνηση για την οποία αφορμή έγινε η προβολή της σειράς το «Νησί». Πρόκειται για ένα μοναδικό τηλεοπτικό γεγονός, όχι μόνο για την πρωτοφανή τηλεθέαση κάθε επεισοδίου, αλλά και γιατί έγινε η αφορμή για ένα κύμα αφιερωμάτων, συζητήσεων, ντοκιμαντέρ που αίφνης ανέδειξαν το πρόβλημα του κοινωνικού ρατσισμού και της απάνθρωπης σκληρότητας, από το οποίο όμως, πλέον, μπορούμε να πάρουμε αποστάσεις. Λες και αποθεραπευόμαστε από τη «νόσο» του κοινωνικού ρατσισμού με την προβολή και μόνο κάθε επεισοδίου και με κάθε τηλεοπτικό αφιέρωμα στη Σπιναλόγκα και τους χανσενικούς.

Το απελευθερωτικό στοιχείο ωστόσο, για όλα αυτά, δεν είναι απλώς η συγκινητική ιστορία, αλλά η υψηλή ποιότητα της σειράς. Μοιάζει να δικαιώνει την ψυχική έξαρση, που όχι απλώς μας κάνει να αισθανόμαστε καλύτεροι άνθρωποι, αλλά και με υψηλό επίπεδο πολιτισμού. Αίφνης η Σπιναλόγκα από σύμβολο του ρατσισμού αναγορεύτηκε σε σύμβολο μιας τηλεόρασης-της-ποιότητας. Τα είπε όλα μέσα στον αυθορμητισμό της ελαφρότητάς της η μεσημεριανού Τσιμτσιλή, όταν υπερασπιζόμενη το «Μπλα, μπλα» της από άλλα μεσημεριανάδικα είπε απερίφραστα: «Εμείς έχουμε και μια σοβαρή ροή θεματολογίας, δείχνουμε και μια Σπιναλόγκα…». Βέβαια δεν ήταν το μόνο μεσημεριανάδικο που ασχολήθηκε, δεν έμεινε κανένα που να μην ασχοληθεί. Αληθινή μάχη αποκαλύψεων δόθηκε από όλες τις εκπομπές του είδους, για φανερούς ή μυστικούς τόπους εξορίας λεπρών, εντός και εκτός Ελλάδος, από την Αγία Βαρβάρα και τη Χίο, μέχρι την Αίγυπτο. Ολο αυτό ενταγμένο στο σύγχρονο μιντιακό τελετουργικό κοινωνικής αυτοκάθαρσης μέσω της συγκίνησης και του εύλογου αποτροπιασμού για μια καταδικαστέα κοινωνική συμπεριφορά που «ανήκει στο παρελθόν». Από τη στιγμή που μπορούμε να συγκινηθούμε για τα βάσανα όλων αυτών, αποποιούμαστε και το «στίγμα» του ρατσισμού ως κοινωνία. Αλλά δεν είναι μόνον αυτό. Η εξαιρετική ποιότητα της σειράς έχει όλα τα θέλγητρα της ουτοπίας, εγκαθιδρύει μια αλληλεγγύη που επικυρώνει μέσω της μαζικής τηλεθέασης την ενότητα του τόπου ως προς τις αξίες του.

Οσο πιο ανακουφισμένοι νιώθουμε τόσο απομακρύνεται και η ενοχή για τη δυσανεξία που εξακολουθούμε να νιώθουμε για τον διαφορετικό.

Οπως κι αν έχει, η προβολή του «Νησιού» είναι ένα γεγονόςαφορμή. Πρωτότυπο για τη χώρα μας. Γιατί δεν προσφέρει την ευκαιρία να ξορκίσουμε μόνο τον κακό εαυτό μας ως κοινωνικά όντα, ως μέλη μιας δημοκρατικής κοινωνίας, αλλά και τον κακό εαυτό μας ως τηλεθεατές. Η ευκαιρία αντίστασης για τον επαναστάτη του καναπέ, αλλά και για τον ρεπόρτερ, τον παρουσιαστή, τον δημοσιογράφο, στην κακογουστιά που «βρέθηκε» να υπηρετεί. Γιατί τη «Σπιναλόγκα» δεν τη συμβολοποίησαν τα κοινωνικά της μηνύματα, αλλά η υψηλή αισθητική της σειράς που μιλάει για τη Σπιναλόγκα.