Ξεχαρµάνιασµα µε τον Παρθενώνα

Ο,τι λέγεται είναι µε τον όρο πως µόλις έγινε γνωστό ότι το απορριµµατοφόρο άλεσε στα σπλάχνα του τον δύστυχο άνθρωπο που κοιµόταν µέσα στον σκουπιδοτενεκέ, θα έπρεπε σε αστραπιαία µεταξύ τους συνεννόηση οι υποψήφιοι δηµοτικοί σύµβουλοι, δήµαρχοι και περιφερειάρχες, να ανακοινώσουν πως οι δηµοτικές εκλογές θα γίνουν µέσα σε σιωπή, εν κρυπτώ. Είναι αδιανόητο ένα γεγονός να µας καταξευτελίζει ως κοινωνία, στο σύνολό της, εµείς ωστόσο να επιµένουµε µε µεθόδους που αποδεικνύονται, χάρη σ’ ένα τραγικά κορυφαίο γεγονός, όχι µόνον αδιέξοδες, αλλά γελοίες και θρασύτατες. Κι αν αυτήν την απλούστατη λογική δεν την αντιλαµβάνονται οι πολιτικοί, οφείλουν να την εκφράζουν οι πνευµατικοί άνθρωποι.

Σε συνέντευξή του ο πολύ σηµαντικός ποιητής Νάνος Βαλαωρίτης λέει ανάµεσα σε άλλα: «Ο Παρθενώνας µας καταπιέζει». Το τεκµηριώνει βέβαια µε παραποµπή σε άλλους οµοτέχνους του, παλαιότερους και νεώτερους, που εξέφρασαν µιαν αντίστοιχη άποψη, επιµένουµε όµως πώς θα ακούγαµε την απόφανση αυτήν παράλληλα µε την είδηση για τον άνθρωπο που συνεθλίβη µέσα στο απορριµµατοφόρο. Με λίγα λόγια: Οταν δεν σε καταπιέζει το γεγονός αυτό ή τόσα άλλα που συµβαίνουν καθηµερινά και επικαλείσαι την εντελώς θεωρητική καταπίεση που µπορεί να ασκεί ο Παρθενώνας, σηµαίνει πως αισθάνεσαι πως είναι δυνατόν να σε προσέξουν µόνον όταν η καταγγελία σου είναι εκκωφαντική. Το να διαµαρτυρηθείς για ένα κοινωνικό και πολιτικό τέρας που έχει να αντιπαλέψει ο καθένας µας καθηµερινά δεν φαίνεται να σε συγκινεί αφού υπάρχουν χιλιάδες για να το κάνουν. Χωρίς κανείς τους να καταφέρνει να ξεχωρίσει µόνο και µόνο γιατί διαµαρτύρεται.

Το να στρέφεις όµως τον προβολέα της αγανάκτησης και της διαµαρτυρίας σου στον Παρθενώνα, κάτι κάνει. Είναι κάτι που δεν περνάει απαρατήρητο, όπως αν διαµαρτυρηθείς για την κρίση. Αλλά ο Νάνος Βαλαωρίτης δεν χρειάζεται να µετέλθει τον Παρθενώνα _ που άλλωστε δεν έχει ανάγκη ούτε την υπεράσπιση ούτε την απόρριψη οποιουδήποτε. Ξέρουµε όλοι πόσο καινοτόµος και ρηξικέλευθος υπήρξε και παραµένει ο Νάνος Βαλαωρίτης, ώστε η σύµπτωση να έχει πει πριν από χρόνια µια νεαρή ηθοποιός, που στο µεταξύ εξαφανίστηκε, ότι «στην Ελλάδα µας καταπιέζει ο Παρθενώνας», αντί να δίνει κύρος στην ηθοποιό, να προβληµατίζει για τον δηµιουργό της «Κεντρικής Στοάς».

Αλλωστε τα πράγµατα αλλάζουν ραγδαία, αλλά φαίνεται ότι είναι πολύ δύσκολο να το αντιληφθείς όσο τολµηρός κι αν υπήρξες στην έκφρασή σου, καθώς µεταφέρεις στον µικρόκοσµο της ιδεολογικής και αισθητικής σου απολογητικής έργα όπως ο Παρθενώνας, που µε το άκουσµά τους ο καθένας γνωρίζει για ποιο πράγµα συµβαίνει να µιλάµε. Η παγκόσµια κοινωνία δείχνει να χειραφετείται σε σχέση µε το τι είπε ο άλφα ή ο βήτα µεγάλος, αφού όσο θαυµαστές κι αν υπήρξαν οι ρήσεις τους τίποτα δεν εµπόδισε τη χρεοκοπία. Κάθε µέρα πια φαίνεται ότι µπορεί να κάνει τη δουλειά της χωρίς αναφορά σε θαυµαστές ανθρωπιστικές αποφάνσεις.

Κανείς δεν θα επαναλάβει στο µέλλον ότι είπε κάποτε ο Βαλαωρίτης ότι «µας καταπιέζει ο Παρθενώνας». Κάτι που δεν είναι βέβαια εις βάρος του Βαλαωρίτη ούτε και προς όφελος του Παρθενώνα. Αλλά πολύ απλά έτσι έχουν πλέον τα πράγµατα. Οσο πιο ηχηρό και εντυπωσιακό είναι κάτι που λέγεται, τόσο πιο πολύ φανερώνεται η γύµνια του, αφού δεν φαίνεται ικανό να ανατρέψει µια κατάσταση ή να δηµιουργήσει έστω µιαν επιφύλαξη. Χωρίς να παραθεωρεί κανείς τη σηµασία των καινοτοµιών µέσα στον κόσµο, δεν υπάρχει καµιά αµφιβολία, για όσες δεν υπήρξαν τουλάχιστον επιτακτική ανάγκη του δηµιουργού τους, πως τις ανακαλείς ως µια αδιευκρίνιστη οχλαγωγία. Οταν πια για να εκλεγεί κάποιος ως δηµοτικός σύµβουλος, δήµαρχος ή περιφερειάρχης, έχει νοµιµοποιηθεί µια φασαρία που σε παλαιότερους χρόνους γινόταν µόνον για έναν βασιλιά, τότε τα πράγµατα δεν είναι σκούρα, είναι κατάµαυρα. Και δεν ξανοίγει το χρώµα τους µε το να λέµε ότι µας καταπιέζει ο Παρθενώνας. Αντίθετα, η καταπίεση που θα έπρεπε να αισθάνεται κανείς χάρη στην πραγµατικότητα όπως έχει εξελιχθεί για την εκλογή δηµοτικής αρχής, µεταφέρεται σε κάτι αµελητέο, όπως µπορεί να είναι η σχέση µέσα στην καθηµερινότητα µε τον Παρθενώνα.

n Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».