Επανάσταση ταξική και σεξουαλική

Πενήντα χρόνια συµπληρώνονται σήµερα από την απόφαση του δικαστηρίου που επέτρεψε την κυκλοφορία του βιβλίου, το οποίο, µαζί µε το πρώτο LΡ των Μπιτλς, θεωρείται ότι άλλαξε τα σεξουαλικά ήθη της Βρετανίας
Εχει ειπωθεί για τη Βρετανία ότι η σεξουαλική της απελευθέρωση άρχισε γύρω στο 1963 ανάµεσα στην άρση λογοκρισίας για το µυθιστόρηµα του Ντ. Χ. Λόρενς «Ο εραστής της Λαίδης Τσάτερλι» και στο πρώτο LΡ των Μπιτλς. Οι επιπτώσεις αυτής της δίκης για το απαγορευµένο βιβλίο είχε ακόµα περισσότερες προεκτάσεις. Η ετυµηγορία του δικαστηρίου έγινε γνωστή σαν σήµερα πριν από πενήντα χρόνια. Το βιβλίο είχε απαγορευτεί ως άσεµνο – µε τολµηρές σκηνές περιέγραφε την ιστορία της λαίδης Κόνστανς, µιας αισθησιακής γυναίκας που ήταν δυστυχισµένη στον γάµο της και βρήκε καταφύγιο στην αγκαλιά ενός άλλου άντρα. Οι σχετικές δίκες κράτησαν χρόνια και στο µεταξύ το βιβλίο κυκλοφορούσε µόνο πειρατικά. Αλλά ένα µήνα µετά την απόφαση, κυκλοφόρησε η πρώτη µη λογοκριµένη έκδοση του βιβλίου από τις εκδόσεις Ρenguin. Την πρώτη µέρα εξαντλήθηκε όλη: 200.000 αντίτυπα! Ο συγγραφέας Πίτερ Στένσιλ, που τότε ήταν 17 ετών, λέει ότι περισσότερο από την απελευθέρωση των ηθών, το βιβλίο έφερε µια µεγάλη ταξική αλλαγή. Εκανε τους φτωχούς να βλέπουν τα αφεντικά τους µε άλλο µάτι. «Η «κλειδαρότρυπα» στο πώς συµπεριφέρονταν σώµατα αριστοκρατικά έδωσε µεγάλη ικανοποίηση, κατεδαφίζοντας µια για πάντα την παλαιά εξουσιαστική εικόνα των ανώτερων τάξεων». Για µια τέτοια ικανοποίηση, λέει ο Στένσιλ στον «Guardian», οι µεροκαµατιάρηδες και ιδίως οι γυναίκες τους δεν δίσταζαν να πληρώσουν για το βιβλίο όσα σελίνια έδιναν για τα ψώνια της εβδοµάδας. Ο εισαγγελέας, όµως, Μέρβιν ΓκρίφιθΤζόουνς είχε εντελώς άλλη άποψη. Στη διάρκεια της ακροαµατικής διαδικασίας ρώτησε τους ενόρκους αν το επίµαχο βιβλίο θα το έδιναν στους γιους, στις κόρες, στις συζύγους τους, ακόµα και στους υπηρέτες τους να το διαβάσουν. Για τον Πίτερ Στένσιλ το ερώτηµα θα έπρεπε να τεθεί διαφορετικά: «Ηταν αυτό ένα βιβλίο που θα ήθελα να διαβάσει η µητέρα µου;».

Ο Στένσιλ ήταν µοναχογιός και η οικογένειά του ζούσε σε µια στενά δεµένη κοινότητα οικογενειών µεταλλωρύχων στο Δυτικό Γιορκσάιρ. Τις µέρες που περίµεναν να βγει η απόφαση είχε προσέξει µια κρυφή ένταση ανάµεσα στις µανάδες της κοινότητας που κρέµονταν από τα πρωτοσέλιδα της «Daily Ηerald» και της «Daily Μirror». Ηταν οι µοναδικές αποδεκτές εφηµερίδες στη γειτονιά. Εδειχναν µεγάλο ενδιαφέρον για τα τεκταινόµενα και γελούσαν µε τρανταχτά γέλια µπροστά στις εφηµερίδες, σαν να διηγιόταν η µία στην άλλη κάποιο ακυκλοφόρητο ανέκδοτο. Ο Στένσιλ εκείνη την εποχή ήταν µαθητευόµενος σε τοπική εφηµερίδα. Ο πατέρας του αποκαλούσε τη δουλειά αυτή δουλειά «για κολάρο και γραβάτα», µε την ωµή ειρωνεία και την περηφάνια ανθρώπου που έσκαβε λαγούµια από τα δώδεκά του χρόνια.


Χαµόγελα και κουτσοµπολιό

«Γυρνώντας από τη δουλειά το απόγευµα που βγήκε η απόφαση, πρόσεξα µια εύγλωττη σιωπή και αναιδή χαµόγελα στα πρόσωπα των µανάδων µε τις οποίες µεγάλωσα», λέει ο Στένσιλ. «Ετσι όπως είχαν βγει για κουτσοµπολιό µετά το άπλωµα της µπουγάδας και το µαγείρεµα, χωρίς ακριβώς να σκουντάνε η µία την άλλη ή να κλείνουν το µάτι µε νόηµα, έµοιαζαν αναδροµικά µε µια πρόβα τζενεράλε σε παρωδία των Μόντι Πάιθον. Οταν παρατήρησα, στο δείπνο, ότι το βιβλίο είχε ξεπουλήσει και στην πόλη µας, σάστισα και ενοχλήθηκα µε την αντίδραση της µητέρας µου που, µε µεγάλη αυστηρότητα, µου είπε ότι το βιβλίο δεν ήταν βρώµικο. «Κι εσύ πού το ξέρεις;», ήταν η αναπόφευκτη απάντησή µου. «Το διάβασα», µου είπε. «Ολες το διαβάσαµε». Και µου ενεχείρισε την ταλαιπωρηµένη, πειρατική κόπια της Λαίδης Τσάτερλι, που δεν είχε παρά ένα λευκό, άγραφο εξώφυλλο και οπισθόφυλλο. Εκτοτε, έβαλα πολλές φορές µε τη φαντασία µου ένα σµήνος από µεταλλορύχους του Γιορκσάιρ να ακούν στο διάλειµµά τους τον καλύτερο, ανάµεσά τους, αναγνώστη να τους αφηγείται τα πιο πιπεράτα αποσπάσµατα αυτού του αντεργκράουντ κλασικού. Ο πιο ταιριαστός φόρος τιµής γι’ αυτόν τον γιο µεταλλωρύχου που έγραψε το βιβλίο, έστω και αν ήταν από το Νοτιγχαµσάιρ», καταλήγει ο Πίτερ Στένσιλ.