Επνιξε τον ζεν πρεµιέ µε τον «Στραγγαλιστή»

Δύο λεπτά ενός χορού µε την Ιβόν Ντε Κάρλο στην ταινία «Criss Cross» (1949)
ήταν αρκετά για να χαρίσουν στον Τόνι Κέρτις το εισιτήριο για… µισόν αιώνα και 171 ταινίες στο Χόλιγουντ
Ο γιος του φτωχού εβραίου ράφτη από την Ουγγαρία λίγο έλειψε να καταλήξει σε ορφανοτροφείο µαζί µε τον αδελφό του, γιατί οι γονείς του δεν µπορούσαν να τους ζήσουν και πίστευαν ότι εκεί θα βρουν καλύτερη µοίρα. Οµως εκείνος κατάφερε να γυρίσουν στη φτωχογειτονιά του Μπρονξ όπου, όπως πιστεύει, έκανε τα πρώτα… µαθήµατα υποκριτικής. «Ηταν επικίνδυνο και µόνο να περπατάς σ’ αυτήν τη γειτονιά», θυµόταν. «Ηταν έτοιµοι για καβγά και έλεγαν “α, να ένας απ’ αυτούς”. Είτε ήσουν Εβραίος, οµοφυλόφιλος, Ιταλός, γι’ αυτούς ήταν ένα και το αυτό.

Ετσι έπρεπε να µάθω να περπατάω στην ιταλική περιοχή σαν Ιταλός, στη γερµανική σαν Γερµανός και πάει λέγοντας».

Το µελαχρινό αγόρι µε το «κοκοράκι» στο µαλλί και το παρουσιαστικό «που σε έκανε οπωσδήποτε να γυρίσεις και να το θαυµάσεις», όπως του είχε πει κάποτε µια σεναριογράφος, δεν πέρασε απαρατήρητο όταν γυρίζοντας από το Ναυτικό, όπου είχε καταταγεί σε υποβρύχιο (και αφού µετά έκανε µαθήµατα υποκριτικής µε συµµαθητή τον Γουόλτερ Ματάου) έπαιξε στην παράσταση «Golden Βoy» στο Γκρίνουιτς Βίλατζ. Τον πρόσεξε η γραµµατέας του νεοϋορκέζικου παρατήµατος ενός στούντιο και του εξασφάλισε ένα εισιτήριο για το Χόλιγουντ. Η µικρή εµφάνισή του στο «Criss Cross» δεν του έφερε επταετές συµβόλαιο.

«Δεν µπορεί να παίξει, δεν µπορεί να τραγουδήσει, δεν µπορεί να χορέψει», κατέληγαν οι περισσότεροι κριτικοί στις πρώτες του ταινίες. «Ναι, αλλά είναι νόστιµος» απαντούσαν τα στούντιο, που θέλησαν να τον πλασάρουν σαν σέξι ζεν πρεµιέ – στερεότυπο που εκείνος επέµενε να πολεµάει και το νίκησε χρόνια αργότερα, όταν κατάφερε να πάρει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο «Στραγγαλιστής της Βοστώνης».

Εκείνος, πότε στον «Χουντίνι», πότε στο «Τrapeze», εξακολουθούσε να παίζει, να χορεύει, να ξιφοµαχεί, να κάνει ο ίδιος ακροβατικά (αρνούνταν τους κασκαντέρ). Τι κι αν ο Τζιν Κέλι που τον είδε να χορεύει του είπε χαµογελώντας να συνεχίσει να ξιφοµαχεί καλύτερα; Εκείνος ένιωθε υπέροχα µέσα στα λευκά κολάν του ακροβάτη. Και ο κόσµος τον λάτρευε µέσα σε αυτά.

«Μου την έπεφταν σαν να ήµουν ο Σινάτρα ή ο Ελβις. Κι εγώ; Φοβόµουν απλώς µήπως ανακαλύψουν πως δεν υπάρχει τίποτα µέσα µου». Ηταν κι αυτό χαρακτηριστικό του:

Δεν έπαιρνε τον εαυτό του στα σοβαρά, τελικά. Κι όµως προσπαθούσε. Οσο κι αν έβαζε τα δυνατά του, το Οσκαρ δεν ήρθε για τον ρόλο του ρατσιστή δραπέτη στο «Οταν σπάσαµε τις αλυσίδες». Και οι ρόλοι σταµάτησαν να έρχονται. Και έπεσε στο αλκοόλ και τα χάπια.

Η δεκαετία του ‘70 τον βρήκε απέναντι στον… «άγιο» Ρότζερ Μουρ στην τηλεοπτική σειρά «Οι αντίζηλοι» και οι επόµενες δεκαετίες, ύστερα από µια βουτιά στην κοκαΐνη και τις παρενέργειές της (έχασε και τον γιο του Νίκολας από υπερβολική δόση ηρωίνης το 1994), τον βρήκαν να αναδύεται µέσα από τη ζωγραφική του – για να φτάσει σε λίγα χρόνια τα έργα του να πωλούνται από 6.000 έως 30.000 ευρώ και ένα από αυτά να βρίσκεται στη συλλογή του ΜοΜΑ. Εκείνος πάλι έλεγε πως το κάνει «για να πληρώνει τους λογαριασµούς». Οπως το ίδιο, είπε, έκανε και η «Αυτοβιογραφία» του…

Πριν από δύο χρόνια κέρδισε και το αστέρι του στη Λεωφόρο της Δόξας του Χόλιγουντ, την ώρα που άνοιγε και το Ιδρυµα «Εµάνουελ» για τον Ουγγρικό Πολιτισµό, το οποίο ανέλαβε να αναστηλώσει δύο Συναγωγές και 1.300 εβραϊκά κοιµητήρια στην Ουγγαρία.

Η πνευµονία στο µεταξύ, το 2006, του είχε στερήσει την κίνηση στα κάτω άκρα. Οµως αυτό δεν τον έκανε να χάνει ούτε το χιούµορ ούτε την όρεξή του για ζωή. Ετσι, δήλωνε βγαίνοντας από το νοσοκοµείο:

«Μπορεί η Τζιλ (σ.σ.: η τελευταία σύζυγός του, η Τζιλ Αν Βάντενµπεργκ) να είναι 45 χρόνια νεώτερή µου, όµως κι εγώ την κρατάω νέα»…

Εβλεπε το σταριλίκι απλώς σαν έναν τρόπο «για να βρίσκεις καλά τραπέζια στα ρεστοράν, να οδηγείς καλά αυτοκίνητα και να σ’ αγαπούν πολλοί»

«Με τη Μέριλιν; Είναι σαν να φιλάς τον Χίτλερ!»

Μπορεί να απασχόλησε τον Τύπο της εποχής µε πολλές θυελλώδεις σχέσεις του (σχεδόν µε όλες τις συµπρωταγωνίστριές του και µε τη Νάταλι Γουντ), γάµους και τα πέντε διαζύγιά του (κυρίως εκείνο µε την Τζάνετ Λι του «Ψυχώ»), αλλά συζητήθηκε περισσότερο και, όπως φαίνεται, τον σηµάδεψε βαθύτερα η σχέση του µε τη Μέριλιν Μονρόε.

Τη γνώριζε από παλιά, όταν και οι δύο ήταν ακόµη άσηµοι. Οµως όταν την ξανασυνάντησε για το «Μερικοί το προτιµούν καυτό», η Μέριλιν _ όπως αναφέρει στο βιβλίο του για την ταινία «Οι αναµνήσεις µου από τη Μονρόε και τα γυρίσµατα της κλασικής ταινίας»_ είχε µεταβληθεί σε «τέρας» µε την κατάχρηση χαπιών και αλκοόλ. Ετσι, όταν ένας δηµοσιογράφος τον ρώτησε πώς είναι να γυρίζει ταινία µαζί της, απάντησε απλά: «Είναι σαν να φιλάς τον Χίτλερ».

Πολλά από τα ζωγραφικά έργα του αφορούσαν τη Μέριλιν. Ελεγε µάλιστα πως είχε ένα γυµνό της που ακόµη και µετά το ‘70 το έβλεπε και αναστατωνόταν. «Εκτιµούσε τα έργα µου», είχε πει. «Προσπάθησε κι εκείνη να ζωγραφίσει, αλλά δεν τα κατάφερνε».