Στην καρδιά της φωτογραφίας

Για τους λάτρεις της φωτογραφίας είναι το γεγονός του καλοκαιριού. Οι συγκινήσεις που προσφέρει το 41ο Φεστιβάλ της Αρλ συνεχίζονται μέχρι τις 19 Σεπτεμβρίου μέσα από 60 εκθέσεις, εκατοντάδες τίτλους άλμπουμ και έξι θεματικές ενότητες. Από το αφιέρωμα στον Μικ Τζάγκερ μέχρι την πανκ αισθητική, τα ονόματα- θρύλοι πέφτουν βροχή.
«Βαρύ και πιπεράτο»: ο υπότιτλος της φετινής διοργάνωσης εξηγεί ότι η βόλτα στον εκκλησιαστικό ναό του 11ου αιώνα, στα κτίρια γύρω από την Πλατεία της Δημοκρατίας, στα στενά απέναντι από το ρωμαϊκό αμφιθέατρο κρύβει εκπλήξεις και ξαφνιάσματα. Ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ πρώτος πήρε από την Αρλ το φως και τα ζωντανά χρώματα της Προβηγκίας για τα «Ηλιοτρόπιά» του και τα πρώτα του έργα. Αργότερα ο Κριστιάν Λακρουά, γέννημα της Αρλ, πήρε την παράδοση της χειροτεχνίας, την συνδύασε με στοιχεία από τα έθιμα των ταυρομαχιών και έγραψε ένα μεγάλο κεφάλαιο στην ιστορία της γαλλικής υψηλής ραπτικής με μαύρο, άλλα έντονα χρώματα, δαντέλες και πλούσια κεντήματα. Ομως η Αρλ δεν αφήνεται στον ιστορικό παρελθόν της που η Ουνέσκο έχει συμπεριλάβει στον κατάλογο των Μνημείων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Επιδιώκει να ζει στο παρόν μέσα από τις «Φωτογραφικές συναντήσεις» κάθε καλοκαίρι στις αρχές Ιουλίου. Και προσελκύουν τους οπαδούς του πολιτιστικού τουρισμού που κυκλοφορούν στις γειτονικές περιοχές της Εξ-Αν Προβάνς και Αβινιόν για τα τα φεστιβάλ όπερας και θεάτρου αντίστοιχα.

Εκδότες, ιδιοκτήτες γκαλερί τέχνης, φωτογράφοι, περαστικοί, φοιτητές και ταξιδιώτες δίνουν ραντεβού για τις έξι θεματικές ενότητες της φετινής διοργάνωσης. Πρωταγωνιστούν η Αργεντινή, η ροκ μουσική, η πανκ αισθητική, η παράδοση της κινηματογραφικής φωτογραφίας, το θέμα της αλλαγής αλλά και η αλήθεια για τις γαλλικές φυλακές. Ο σημαντικός καλλιτέχνης της Αργεντινής Λεόν Φεράρι, που τιμήθηκε το 2007 με τον Χρυσό Λέοντα στην Μπιενάλε Τέχνης της Βενετίας, είναι ο επίτιμος καλλιτέχνης του «Βαρύ και πιπεράτου» με εγκαταστάσεις, σχέδια, γλυπτά και φωτογραφικές συνθέσεις του που εκτίθενται στο παρεκκλήσι της Αγίας Αννας. «Η παρουσία σε μία εκκλησία του ενενηντάχρονου καλλιτέχνη ο οποίος με τη δουλειά του άσκησε κριτική στην Καθολική Εκκλησία αποτελεί ένα παράδοξο», σημειώνει η επιμελήτρια της έκθεσης. Ενώ ο ίδιος ο Φεράρι, που τα έργα του σχολιάζουν την κατάχρηση εξουσίας, τη σεξουαλική καταπίεση, τον ρατσισμό και τη βία που ασκούν διάφορες οργανώσεις της σύγχρονης κοινωνίας, εξηγεί: «Το μόνο πράγμα που ζητώ από την τέχνη είναι να με βοηθήσει να επινοήσω μία κριτική οπτική γλώσσα με την οποία θα καταδικάσω τη βαρβαρότητα της Δύσης. Αν υπάρχει κάποιος να μου αποδείξει ότι δεν κάνω τέχνη, δεν θα έχει σημασία. Δεν θα άλλαζα μονοπάτι, απλώς όνομα στην τέχνη μου. Τότε θα την αποκαλούσα πολιτική, οδυνηρή κριτική ή ό,τι άλλο θέλετε».

Το «Μονοπάτι της ροκ» είναι ο μεγάλος περίπατος στην 41η Συνάντηση στην Αρλ. Οι πρωταγωνιστές της μουσικής αφήνουν τα ίχνη τους στα μνημεία της παλιάς πόλης. Ο Μικ Τζάγκερ, ο πιο φωτογραφημένος σταρ, επέτρεψε στους διοργανωτές των Φωτογραφικών Συναντήσεων να οργανώσουν έκθεση με τα πορτρέτα από όλες τις δεκαετίες της καριέρας του. Ο Μικ των 60s, ο Τζάγκερ των 70s, ο αρχηγός των Rolling Stones των 80s, ο γερόλυκος της ροκ των 90s και η ιστορία του ροκ θρύλου ξετυλίγεται μέσα από τις διαφορετικές γωνίες διάσημων φωτογράφων που 50 χρόνια τώρα ασχολούνται με τις πόζες, τον χορό, τη ραθυμία και την αυτοπεποίθησή του. Είναι η πρώτη φορά που τα πορτρέτα μιας διασημότητας δημιουργούν ένα χρονολόγιο για την εξέλιξη του φωτογραφικού αυτού είδους από τα 60s ώς τις μέρες μας. Από κοντά ακολουθεί ο άλλος συνέταιρος στη δόξα, ο Κιθ Ρίτσαρντς, φωτογραφημένος από τον Ζαν Πιγκότζι. «Επειδή είμαι δυσλεκτικός, μου είναι δύσκολο να γράψω, να σχεδιάσω ή να φτιάξω ένα ημερολόγιο. Γι΄ αυτό φωτογραφίζω φίλους, πρόσωπα, κτίρια, τοπία, την τροφή που μου προκαλεί πείνα, τους ανθρώπους που θαυμάζω, τις γυναίκες που επιθυμώ. Φωτογραφίζω επίσης σκύλους, δέντρα, παγόβουνα. Μου αρέσει επίσης να φωτογραφίζομαι με τις διασημότητες αντί να τους ζητάω αυτόγραφο», λέει ο ίδιος ο φωτογράφος που τα πορτρέτα των μουσικών τού χάρισαν την ίδια φήμη με εκείνους.

Την άλλη πλευρά της μουσικής, χωρίς ήχο, με χαμηλωμένα τα φώτα, μετά το θέαμα, σε ένα άλλο περιβάλλον μακριά από τα παρασκήνια επεδίωξε να συλλάβει ο παριζιάνος Κλοντ Γκασιάν. Τα πορτρέτα του συγκεντρώθηκαν στο Ρarc des Αteliers, το παλιό αμαξοστάσιο τρένων, λίγα μέτρα εκτός του ιστορικού κέντρου της Αρλ. Εκεί το βιομηχανικό τοπίο δίνει ένταση στα πορτρέτα της Πάτι Σμιθ στο κοιμητήριο του Πιερ Λασέζ, του Κιθ Ρίτσαρντς και του Μικ Τζάγκερ που αστειεύονται σε ένα άδειο αεροπλάνο μαζί με στιγμιότυπα από τα ταξίδια του μεταξύ δωματίων ξενοδοχείων και αεροδρομίων.

info

«Les Rencontres Αrles Ρhotographie. Du Lourd et Du Ρiquant», έως τις 19/9, rencontres-arles. com