Εικαστικά

«Παράδεισοι» τέχνης σε αποκέντρωση
Της Εφης Φαλίδα

Μεγάλα έργα της νεώτερης και σύγχρονης ελληνικής εικαστικής δηµιουργίας ταξιδεύουν από την Εθνική Πινακοθήκη σε ολόκληρη την Ελλάδα
Μπορεί ένα µουσείο ιστορίας της τέχνης όπως η Εθνική Πινακοθήκη να εµπλουτίζει τις συλλογές της µε ευκολία, ειδικά τώρα που οι δηµοπρασίες έργων τέχνης έχουν εκτινάξει στα ύψη τις αξίες; Η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λαµπράκη – Πλάκα απαντά ότι δύσκολα γίνεται χωρίς ανθηρό προϋπολογισµό. Τονίζει όµως ότι παρ’ όλα αυτά ένα τέτοιο µουσείο έχει αποστολή να δείχνει τα εκθέµατά του σε όσο γίνεται περισσότερο κόσµο. Ακόµη κι αν χρειαστεί να ταξιδέψουν.

Ετσι, φωτογραφίες, πίνακες, χαρακτικά και µερικά από τα πρόσφατα αποκτήµατα της Πινακοθήκης µοιράζονται τους χώρους στα παραρτήµατά της στη νησιωτική και ηπειρωτική χώρα. Τρεις εκθέσεις ζωγραφικής και µία φωτογραφίας παρουσιάζονται στο Ναύπλιο, στη Σπάρτη, στη Σίφνο, στην Κρήτη µε στόχο τη γνωριµία της περιφέρειας µε τη νεοελληνική τέχνη µέσα από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης και από τα έργα που συγκεντρώθηκαν από το 1992 έως το 2010.

Ο Παναγιώτης Τέτσης και µε έργα από διαφορετικές θεµατικές ενότητες της δουλειάς του είναι ο φιλοξενούµενος στο παράρτηµα του Ναυπλίου. Για τη Δηµοτική Πινακοθήκη Βιάννου στον Κερατόκαµπο Κρήτης, η έκθεση µε τίτλο «Νέα αποκτήµατα- Ενας αιώνας νεοελληνικής και σύγχρονης τέχνης» παρουσιάζει 55 έργα δασκάλων και µαθητών από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Σύµφωνα µε την επιµελήτρια Λίνα Τσίκουτα – Δεϊµέζη, «η έκθεση στην Κρήτη προτείνει µία διερεύνηση µε νέα περάσµατα και όχι µόνο µε γνώµονα την κλασική διάταξη των έργων µε χρονολογική εξέλιξη. Το πέρασµα αυτό είναι µία περιήγηση στην πολυµορφία της ελληνικής τέχνης». Παρουσιάζονται οι αντιπροσωπευτικοί ζωγράφοι των αρχών του 20ού αιώνα Παύλος Μαθιόπουλος, Απόστολος Γεραλής, Ουµβέρτος Αργυρός, Θάλεια Φλωρά-Καραβία, η γενιά του ’30 µε τους Πολύκλειτο Ρέγκο, Σπύρο Βασιλείου, Νίκο Νικολάου και Γιώργο Σικελιώτη.

Στην έκθεση αναπτύσσονται και οι αισθητικές εκδοχές της παραστατικής ζωγραφικής µε το έργο «Κάποιος έρχεται» του Γιώργου Μαυροΐδη, αλλά και µε τη µεταξοτυπία «Εφυγαν» (2000) της χαράκτριας Τόνιας Νικολαΐδου. Επίσης από τη δωρεά του πρωτοποριακού καλλιτέχνη του Παρισιού Δανιήλ (Παναγόπουλου) παρουσιάζονται τρεις σπάνιες «Αυτοπροσωπογραφίες» του ’80 καθώς και δύο γεωµετρικά έργα του της δεκαετίας του ’70. Τα έργα «Καβαλάρηδες της φωτιάς» του Φασιανού και «Γυναίκα και σκύλος» του Δηµήτρη Μυταρά συνυπάρχουν µε έργα των Τέτση, Μπότσογλου, Τάσου Χριστάκη. Ενώ ο Σκουλάκης εισάγει στην έκθεση τον Γιάννη Μόραλη στο πορτρέτο του «Ο δάσκαλος».

Το τοπίο και η φύση αλλά και η ευρύτερη έννοια του χώρου απασχολούν τους σύγχρονους έλληνες εικαστικούς που παρουσιάζονται στην έκθεση, όπως η «Θηµωνιά» του Μιχάλη Μανουσάκη, το σκοτεινό «Τοπίο» της Μαριλίτσας Βλαχάκη, οι «Καλαµιές» της Χρύσας Βέργη.

Το δεύτερο µέρος της ενότητας «Νέα αποκτήµατα», µε τίτλο «Νέες τάσεις» παρουσιάζεται στη Σίφνο. Στο Παλιό Σχολείο του Κάστρου πολλοί και σηµαντικοί καλλιτέχνες συναπαρτίζουν το πανόραµα µε τις διαφορετικές εκδοχές της µινιµαλιστικής αντίληψης. Εγκαταστάσεις, κατασκευές, και επιτοίχια έργα, γλυπτά και ανάγλυφα παρουσιάζουν τις δηµιουργίες των καλλιτεχνών της γενιάς του ’60 αλλά και του ’80 όπως των Δανιήλ, Λογοθέτη, Κωνσταντίνου Ξενάκη, Ακριθάκη, Μιχάλη Κατζουράκη, Χριστάκη και Αγγελου Σκούρτη.

«Αφαίρεση και απεικόνιση συνυπάρχουν στη νεώτερη και σύγχρονη ελληνική ζωγραφική. Ποτέ ωστόσο τα αφαιρετικά ρεύµατα δεν κατάφεραν να εκτοπίσουν εντελώς την παραστατική ζωγραφική από τον τόπο µας», επισηµαίνει η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης Μαρίνα Λαµπράκη- Πλάκα. «Αυτό οφείλεται τόσο στον µεσογειακό µορφοτροπισµό που συνδέεται µε το κλίµα και την καθαρότητα του φωτός όσο και στην παράδοση, µε την οποία η νεώτερη γενιά καλλιτεχνών διατηρεί πικραγαπητικές σχέσεις, αλλά ποτέ δεν την απορρίπτει εντελώς».

ΙΝFΟ

Παναγιώτης Τέτσης, Ναύπλιο έως 15/11, Ευγενία Κουµάνταρου, Σπάρτη έως 30/9, «Νέα αποκτήµατα», Σίφνος έως 5/9, «Νέα αποκτήµατα», Κρήτη έως 26/9.

Ενα νησί στη Λακωνία

Το παράρτηµα της Εθνικής Πινακοθήκης στη Σπάρτη φιλοξενεί στους χώρους του το… νησί της Τήνου. Ετσι όπως το κράτησε ο φακός της Ευγενίας Κουµαντάρου. Είναι ο «Ταπεινός Παράδεισος». Μία σειρά από ασπρόµαυρες φωτογραφίες που καταγράφουν τη ζωή – ανθρώπους και ζώα – και τη φύση του νησιού. Το ξωκκλήσι, οι πεζούλες, το αλώνι, οι καρτερικές όψεις των ζώων, τα οποία µοχθούν µαζί µε τους ανθρώπους που κοπιάζουν, είναι οι πρωταγωνιστές.