Ραντεβού με την υστεροφημία

Το success story της Μicrosoft κρατάει σχεδόν τρεις δεκαετίες και έχει δύο πρωταγωνιστές. Ο ένας είναι ο Μπιλ Γκέιτς και τραβά σαν μαγνήτης τους προβολείς. Αλλά ο άλλος, ο Πολ Αλεν, μοιάζει να αγκομαχάει όλα αυτά τα χρόνια για εκείνα
τα καταραμένα 15 λεπτά δημοσιότητας. Χτυπημένος δύο φορές από τον καρκίνο και χωρίς κληρονόμους, ο Αλεν κέρδισε κι άλλο τέταρτο πριν από μερικές ημέρες, ανακοινώνοντας ότι διαθέτει μετά θάνατον τη μισή περιουσία του σε αγαθοεργίες.

Η φωτογραφία που τραβήχτηκε το 1978 στο Νέο Μεξικό θα μπορούσε να εικονογραφήσει το πρώτο κεφάλαιο της ιστορίας της εταιρείας που ίδρυσαν εκείνη τη χρονιά οι δυο παιδικοί φίλοι και έμελλε να γίνει ένας κολοσσός της Πληροφορικής. Στον φακό στήθηκαν έντεκα άνθρωποι, οι έντεκα «πιονιέροι» της Μicrosoft. Στο κάτω αριστερό άκρο εικονίζεται ο Μπιλ Γκέιτς. Ηταν 22 χρονών, αλλά δεν έμοιαζε ούτε για δεκαπέντε. Στο δεξί άκρο ποζάρει ο Πολ Αλεν. Είναι μόλις δύο χρόνια μεγαλύτερος από τον φίλο του, αλλά με τα μαλλιά να φτάνουν στους ώμους του και το μούσι να χαϊδεύει το στέρνο του μοιάζει σαν ξεχασμένος χίπη, ένα μεστωμένο «παιδί των λουλουδιών».

Η σύγκριση με τον Γκέιτς ακολουθεί τον Αλεν σαν σκιά από εκείνα τα χρόνια. Μπορεί οι υπάλληλοι που δεν τον γνώριζαν να νόμιζαν έκπληκτοι ότι «έχει μπει στο γραφείο του προέδρου ένα παιδί», αλλά ο Γκέιτς ήταν το αδιαμφισβήτητο «αφεντικό» της Μicrosoft. Ο Πολ Αλεν ήταν υποχρεωμένος να αρκείται στον τίτλο του «συνιδρυτή». Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι, το «αφεντικό» μεγάλωσε και ο «συνιδρυτής» έκοψε το μούσι. Και οι δυο τους φόρεσαν γυαλιά- ίδιος μεταλλικός σκελετός με στρογγυλούς φακούς. Και οι δυο τους έγιναν πλούσιοι, πολύ πλούσιοι. Και μπήκαν σε έναν κόσμο όπου η φιλανθρωπία προσφέρει το μόνο εγγυημένο ραντεβού με την υστεροφημία, ακόμη και σε μια χώρα που κανείς δεν διαμαρτύρεται για το τεράστιο χάσμα που χωρίζει τους φτωχούς από τους πλούσιους, το μεγαλύτερο στις δυτικές χώρες, και που ο πλούτος σημαίνει μόνο αγοραστική δύναμη και τίποτε περισσότερο. Εάν κάποιος έχει στο πορτοφόλι του 50 δισεκατομμύρια δολάρια, σημαίνει απλώς ότι μπορεί να αγοράσει 50 εκατομμύρια τηλεοράσεις με επίπεδη οθόνη ή ένα εκατομμύριο μοντέλα Μ-Class της Μercedes.

Ο Πολ Αλεν δεν έφτασε ποτέ σε τέτοια σημεία εκκεντρικότητας. Αλλά ο μέχρι πριν από πέντε χρόνια πέμπτος πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο θυμίζει σε ελάχιστα πράγματα εκείνο το παιδί του γυμνασίου με το αχαλίνωτο πάθος για τους υπολογιστές ή τον 20άρη με το μούσι που έπεισε τον φίλο του να εγκαταλείψει τις σπουδές του στο Χάρβαρντ για να κυνηγήσουν το κοινό τους όνειρο. Στο Σιατλ, όπου ζει σήμερα μαζί με την υπερήλικη μητέρα του και την ανύπανδρη αδελφή του, χαρακτηρίζεται ένας «εκκεντρικός Σκρουτζ». Η τοπική εφημερίδα «Seattle Ρost Ιntelligent» έγραψε ότι συμπεριφέρεται σαν ένα «πλουσιόπαιδο που δεν μεγάλωσε ποτέ» και ότι οι επενδύσεις του θυμίζουν έναν 15χρονο του οποίου το εβδομαδιαίο χαρτζιλίκι δεν τελειώνει ποτέ. Ακόμη και στην ανεκτική Αμερική, μια χώρα στην οποία ο πλούτος δεν προκαλεί τον φθόνο των υπολοίπων και το κυνήγι του χρήματος είναι ένας ευγενής σκοπός στη ζωή, ευλογημένος από τον Θεό και το δολάριο, ο Αλεν δίνει την εικόνα ενός τύπου που ξοδεύει τα χρήματά του μόνο για να ικανοποιήσει μικρά και μεγάλα βίτσια. Στη συλλογή των δικών του παιχνιδιών δεν έχει 50 εκατομμύρια τηλεοράσεις κι ένα εκατομμύριο Μερσεντές. Παίζει όμως με μια συλλογή από 32 αεροπλάνα, το ένατο μεγαλύτερο γιοτ του κόσμου με 60 ανθρώπους πλήρωμα, δύο ελικόπτερα, ένα υποβρύχιο και τρεις ομάδες- μία στο αμερικανικό φουτμπόλ, μία στο ποδόσφαιρο και μία στο μπάσκετ. Κάποιοι, πάντως, υποψιάζονται ότι απ΄ όλα τα «παιχνίδια» του εκείνο που του δίνει τη μεγαλύτερη χαρά και τον συγκινεί ιδιαιτέρως είναι το αυθεντικό σπαθί λέιζερ που χρησιμοποίησε ο Νταρθ Βέιντερ στον «Πόλεμο των Αστρων».

Για να δώσει το «παρών» στο απαραίτητο ραντεβού με την υστεροφημία, ο Αλεν ακολούθησε την προτροπή του Γκέιτς. Στην ουσία αντέγραψε κατά γράμμα τον φίλο του, γιατί το δικό του φλερτ με τις αγαθοεργίες ήταν μάλλον εκκεντρικό και ακανόνιστο. «Η φιλανθρωπία του Γκέιτς είναι οικουμενική, η δική του πολύ τοπική και προσωπική», έγραφαν οι εφημερίδες στο Σιατλ και δύσκολα θα μπορούσε να τις αδικήσει κανείς. Ο Αλεν έχει βάλει το χέρι στην τσέπη για την κατασκευή του πρώτου ιδιωτικού διαστημόπλοιου της Ιστορίας, για τη δημιουργία ενός μουσείου της ροκ που θα έχει το σχήμα της κιθάρας του Τζίμι Χέντριξ, για την αναζήτηση ζωής σε άλλους πλανήτες. Ενα δισεκατομμύριο δολάρια, για πολλούς πεταμένα στον αέρα, παρά τη φιλότιμη προσπάθεια που έκανε πρόσφατα να δείξει ότι αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο και ποιες είναι οι ανάγκες του, χρηματοδοτώντας ένα σχολείο θηλέων στο Αφγανιστάν.

Από αυτή την άποψη, η απόφασή του να προσφέρει τα μισά από τα 13,5 δισεκατομμύρια δολάρια στο ίδρυμα του Μπιλ και της Μελίντα Γκέιτς αιφνιδίασε αρκετούς. Οχι όμως και όσους βλέπουν πάντα με δυσπιστία τους εκκεντρικούς λεφτάδες που δείχνουν να μην ξέρουν τι να κάνουν τα χρήματά τους. Στον Αλεν διαγνώσθηκε λέμφωμα τον περασμένο χρόνο, για δεύτερη φορά μετά το 1983, και ολοκλήρωσε με επιτυχία τη χημειοθεραπεία πριν από δυο μήνες. Είναι, όμως, ένας άνθρωπος μόνος. Παρά τις σχέσεις του με διάφορες στάρλετ του Χόλιγουντ και την πρωταθλήτρια του τένις Μόνικα Σέλες, δεν παντρεύτηκε ποτέ και δεν απέκτησε παιδιά. Χωρίς κληρονόμους και με τη μητέρα του και την αδελφή του να κολυμπούν έτσι κι αλλιώς στα πλούτη, ο Αλεν έπρεπε να δώσει κάπου τα χρήματά του. Και, σε αυτές τις περιπτώσεις, ένας παιδικός φίλος είναι η καλύτερη λύση.

ΕΙΠΕ

Θέλω η φιλανθρωπική μου δράση να διαρκέσει στον χρόνο, ακόμη και όταν δεν θα υπάρχω

ΕΙΠΑΝ ΓΙ΄ ΑΥΤΟΝ

Ο Αλεν σπαταλάει τα λεφτά του σε άχρηστα παιχνίδια

Πίτερ Σίνγκερ, καθηγητής Βιοηθικής στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον