Ο κομφορμισμός της αδράνειας

Οταν το 1981 η εξουσία εκχωρήθηκε στον Λαό από τον τότε πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου ο εν λόγω περιούσιος, αγνώστων λοιπών στοιχείων, κατελήφθη από μια ακατάσχετη ανάγκη καλλιτεχνικής έκφρασης.

Η επικράτεια γέμισε φεστιβάλ, οι θίασοι εκατονταπλασιάστηκαν, τα καρναβάλια αναβαθμίστηκαν, τα λαϊκά έθιμα καταχωρίστηκαν στον Κανόνα παραπλεύρως του Λούβρου και του Ταζ Μαχάλ, τα βιβλιοπάζαρα έγιναν κομμάτι του εθιμικού δικαίου, οι συναυλίες αναπτύχθηκαν σαν την πόα την άνοιξη και οι κινηματογραφικές ταινίες που χτυπούσαν κατακούτελα όποιον τολμούσε να πάει να τις δει έγιναν η αιχμή του δόρατος της πολιτιστικής επανάστασης.

Οι παλιές συνήθειες εξοβελίστηκαν από το νέο πνεύμα και τις προοδευτικές, κατά ριπάς, πνοές του. Κανείς πια δεν είχε τη διάθεση να ακούσει μια φωνή αντίστοιχη της Κάλλας που δεν ζούσε πια στο Ηρώδειο, αφού και αυτή, και ο Μενουχίν και ο Οϊστραχ και οι λοιπές παλιές δόξες του Φεστιβάλ Αθηνών όχι μόνον κόστιζαν αλλά απέπνεαν και μιαν οσμή συντηρητισμού που η εποχή δυσκολευόταν να χωνέψει.

Το τότε υπουργείο Πολιτισμού, υπό την εμπνευσμένη μπαγκέτα της Μελίνας Μερκούρη, υπό το κράτος μιας άκρως δημοκρατικής λογιστικής δεν έκανε άλλη δουλειά από το να μοιράζει. Μοίραζε χρήματα, αρμοδιότητες, τίτλους και λοιπά αγαθά. Το μόνο που δεν μοίραζε, εννοείται, ήταν ταλέντα και ως εκ τούτου, επειδή ακριβώς ήταν εκτός των αρμοδιοτήτων του, αδιαφόρησε πλήρως για την ανάπτυξη του είδους.

Ηταν τότε η χαρά των επιτροπών, των δημάρχων, των αντιδημάρχων, των κοινοταρχών, των πολιτιστικών συλλόγων, των τοπικών αναπτυξιακών συλλόγων, των συνδέσμων εκδοτών, βιβλιοπωλών, τραγουδιστών, αρχαιοδιφών, ιστοριοδιφών, και των σουβλατζήδων που δεν ήταν δυνατόν να λείψουν από την πολιτιστική επανάσταση που μάστιζε το γούστο και το μορφωτικό επίπεδο του Λαού στην εξουσία.

Οφείλουμε να παραδεχθούμε πως το ρεύμα ανεκόπη για πρώτη φορά με την ίδρυση του Μεγάρου Μουσικής. Η δυσπιστία με την οποία αντιμετωπίστηκε τότε ήταν χαρακτηριστική: η ανάδειξη δραστηριοτήτων που είχαν ως μόνο χαρακτηριστικό την ποιότητα και, στο μέτρο του δυνατού, τη διεθνή εμβέλεια, δημιούργησε απαιτήσεις τις οποίες η πολιτιστική επανάσταση αντιμετώπισε με τις συνήθεις αλλεργικές αντιδράσεις. Ομως το Μέγαρο στάθηκε στα πόδια του και άρχισε να κερδίζει το κοινό του σε πείσμα μιας νοοτροπίας που αρνιόταν να αξιολογήσει, μη παραδεχόμενη ποτέ πως δεν είχε τα κριτήρια για να αξιολογήσει.

Το ρεύμα υπέστη ένα δεύτερο καίριο χτύπημα στην περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων. Ο Λεβιάθαν της οργάνωσης απαιτούσε τέτοια ενέργεια- οικονομική και κοινωνικήπου ελάχιστα απέμεναν πια από το ταμείο στις επιτροπές και στους συλλόγους ανακύκλωσης εκφραστικών ατάλαντων. Ο,τι υπήρχε, και ως απεδείχθη και ό,τι δεν υπήρχε, διετέθη για το δεκαπενθήμερο μασάζ του εθνικού μας φρονήματος, κυρίως δε εκείνης της αειμνήστου τελετής έναρξης με τα ταμπλό βιβάν των αιώνων του ελληνισμού.

Και ναι μεν ο ελληνισμός έχει αποδείξει πλειστάκις πως είναι αθάνατος, δεν ισχύει όμως το ίδιο ούτε για το φρόνημά του, το οποίο προέκυψε ντοπαρισμένο, ούτε και για τα χρήματά του. Η αθανασία ισχύει αντιθέτως για το δημόσιο του περιούσιου λαού, ιδιαιτέρως δε για τη νοοτροπία του της οποίας η αδράνεια είναι τόση ώστε να μην «κωλώνει» μπροστά σε καμία δυσκολία. Η κυριαρχία της δημοκρατίας των επιχορηγήσεων το μόνο που κατάφερε είναι να εγκαθιδρύσει μια τυραννία της μετριότητας, μια απέραντη έρημο όπου κανένα ίχνος δεν μπορεί να σταθεί πάνω από μια παροδική στιγμή.

Ναι μεν ο ελληνισμός έχει αποδείξει πλειστάκις πως είναι αθάνατος, δεν ισχύει όμως το ίδιο ούτε για το φρόνημά του, το οποίο προέκυψε ντοπαρισμένο, ούτε και για τα χρήματά του