Φαινόμενα

Απέναντι σε ένα κοινό θυµωµένο
, Της Πόπης Διαµαντάκου , diaman@dolnet.gr

Είναι η πρώτη φορά που το φινάλε µιας τηλεοπτικής σεζόν δεν αφήνει στον λογαριασµό υπόλοιπα για την επόµενη και όποιος το πιστέψει θα βρεθεί πίσω από τις εξελίξεις
Το µόνο βέβαιο είναι ότι αλλάζει το κοινό, οι ανάγκες του, οι επιθυµίες του και, εποµένως, οφείλει να αλλάξει και η τηλεόραση. Η παλιά, που διαµορφώθηκε για να στηρίξει µια οικονοµία σε ξέφρενη διόγκωση, µια κατανάλωση σε βαθµό υστερίας, δεν έχει λόγο ύπαρξης. Είναι η τηλεόραση των κακοµαθηµένων τηλεστάρ, µε τους χλιδάτους γάµους και τα βασιλικά βαφτίσια, εκείνη που στήριξε µια σοουµπίζνες της πανηγυρτζίδικης αισθητικής, όπου το έλλειµµα ταλέντου και µόρφωσης διασκεδαζόταν από πληθωρικά µπούστα που γέµιζαν την τηλεοπτική οθόνη, όπου οι παρουσιάστριες είχαν προτεραιότητα τη βλεφαρίδα – κάγκελο και ουδεµία έγνοια για το αν γνωρίζουν στοιχειωδώς την ελληνική – ας αφήσουµε την ιστορία ή τη γεωγραφία.

Και µπορεί η Μαρία Μπεκατώρου να αναδείχθηκε σε σταρ της τηλεοπτικής αφασίας εξωθώντας στα άκρα µέχρις εξαντλήσεώς του το µοντέλο της χαζής παρουσιάστριας, αλλά ακριβώς γι’ αυτό γελοιοποίησε οποιαδήποτε άλλη από τις ακριβοπληρωµένες των µεγάλων καναλιών, δείχνοντας την πραγµατική, περιθωριακή θέση που πρέπει να έχουν.

Απέναντί τους οι επαγγελµατίες της τηλεόρασης έχουν πλέον όχι ένα κοινό µαγεµένο αλλά ένα κοινό θυµωµένο από τη διάψευση των υποσχέσεων που του δόθηκαν όχι µόνο από την πολιτική, αλλά και από µια τηλεόραση που πρoέβαλλε επίµονα και καθιέρωνε τις «νέες αξίες» του εύκολου σουξέ και της γυαλιστερής επιφάνειας.

Η παταγώδης κατάρρευση όλων αυτών αφήνει στην αγορά πλήθος νέους άνεργους ή πενιχρά αµειβόµενους παρά τα πάµπολλα προσόντα τους, εποµένως θέτει σε αµφισβήτηση και τις µέχρι σήµερα µεθόδους της τηλεοπτικής ψυχαγωγίας.

Για παράδειγµα, ο ηµιµαθής παρουσιαστής ή η ξανθιά, αδαής παρουσιάστρια αποτέλεσαν τα πρότυπα µιας τηλεόρασης που έστελνε µήνυµα στο κοινό της ότι οι σταρ δεν είναι καλύτεροι από αυτό και ότι µπορεί να έχει σουξέ, όπως κι εκείνοι, χωρίς ούτε ιδιαίτερη µόρφωση ούτε ιδιαίτερα ταλέντα.


Τέρµα η πλάκα

Τράβηξε πολύ το αστείο όµως. Με έναν κόσµο σε σπασµούς αγωνίας από τη σπατάλη του χρήµατος, η έλλειψη του οποίου σήµερα κάνει το µέλλον σκοτεινό και το παρόν αβέβαιο εργασιακά, ιδίως για τις γυναίκες εργαζόµενες, η άγνοια των «ξανθών ζουζούδων» δεν διασκεδάζει, προκαλεί. Ως εκ τούτου το δίδυµο Λιάγκας – Σκορδά έχει δρόµο δύσκολο.

Η τάση που αναδείχθηκε µε τη διόλου τυχαία επιτυχία των Καραµεροχαριτάτων αλλάζει το πρωινάδικο τοπίο. Αλλά και αυτοί θα πρέπει να είναι ακόµη πιο προσεκτικοί την καινούργια χρονιά.

Με άλλα λόγια, αλλάζουν συθέµελα οι «συνταγές της ευτυχίας» γιατί τέτοιες πρότεινε µε τον έναν ή τον άλλον τρόπο η τηλεόραση. Ακόµη και µε τα ριάλιτι όπου παρουσιάστριες οι οποίες δήθεν ασχολούνταν µε κοινωνικά θέµατα πουλούσαν ανθρώπινο πόνο µε τη βλεφαρίδα – κάγκελο ντυµένες µε ακριβά συνολάκια, ενώ στο πλάνο φιγουράριζε η γόβα του ενός µισθού και πλέον. Η αντίθεση πόνου – χλιδής ήταν το ιδανικό αγκίστρι της τυφλής κατανάλωσης.

Είδαµε την πρωτοπόρο στο είδος Τατιάνα Στεφανίδου να αναδιπλώνεται βιαστικά στο τέλος της χρονιάς, να αφιερώνει εκποµπές σε φτηνές λύσεις ένδυσης ή να κάνει µαθήµατα µακιγιάζ στις πιτσιρίκες, σε µια σπασµωδική προσπάθεια να γεφυρώσει τις εποχές της αλαζονείας του ριαλιτζίδικου σουξέ της µε τις εποχές που επιβάλλουν σεµνότητα και ταπεινότητα. Καλώς διέκρινε την ανάγκη αλλαγής, δύσκολο να πείσει, καθώς εκείνοι που απευθύνονται στο λαϊκό κοινό πρέπει να αντιληφθούν τις πραγµατικές ανάγκες του, βαθύτερες πλέον από ένα ζευγάρι φτηνά πέδιλα και δυο στρώσεις διακριτικής σκιάς στα βλέφαρα.


Πιο φτωχοί, αλλά πιο µορφωµένοι

Επειδή διάφοροι εσχάτως ανασύρουν παραδείγµατα εκ του εξωτερικού για να υπερασπιστούν εγχώριες, αρπακολιτζίδικες καριέρες, η Οπρα δεν έµεινε τριάντα χρόνια στην αµερικανική τηλεόραση βγαίνοντας ντυµένη και βαµµένη σαν µοντέλα στην πασαρέλα. Με τον ενδυµατολογικό κώδικα της µέσης αµερικανίδας, αλλά κυρίως και πάνω απ’ όλα µε έξοχη γνώση των αγγλικών, πλούσιο λεξιλόγιο, εξαιρετική εξυπνάδα και ικανότητα να εκλαϊκεύσει και να διαχειριστεί από τις δυσκολότερες έννοιες της οικονοµίας µέχρι της ψυχολογίας και της φιλοσοφίας έγραψε ιστορία. Και επειδή µπορεί εύκολα να πει κάποιος ότι άλλο Αµερική και άλλο η µικρή Ελλάδα, ο αναλφαβητισµός στις ΗΠΑ αναλογικά είναι υψηλότερος απ’ ό,τι στη χώρα µας. Ο Ελληνας έγινε πιο φτωχός αλλά είναι και πιο µορφωµένος. Και µπορεί ορισµένοι να µη το θυµούνται, αλλά η τηλεόραση δεν υπάρχει για να µοστράρουν την αφεντοµουτσουνάρα τους και να συµπεριφέρονται σαν ιδιοκτήτες εκποµπών ή σαν βασίλισσες ελέω… – αλήθεια τίνος; Παραµένει µέσο προσανατολισµένο στις ανάγκες των καταναλωτών.