Συνεντευξη

«Αρχιτεκτονική, πράξη αισιοδοξίας»
Της Εφης Φαλίδα

«Η αρχιτεκτονική ορίζει το φυσικό περιβάλλον, ώστε οι άνθρωποι ως άτοµα και οµάδες να µπορούν να ζουν, να εργάζονται και να συνυπάρχουν αρµονικά», λέει ο γνωστός αρχιτέκτονας.

«Αν το κτίσµα σηµατοδοτεί τη λειτουργία του», σχολιάζει, «και αντανακλά τον κοινωνικό του ρόλο, τότε η αρχιτεκτονική συµβάλλει σε µία αναβάθµιση του περιβάλλοντος χώρου και στον καθορισµό αξιών. Η αρχιτεκτονική πρέπει να δίνει φως στη ζωή, να είναι µία πράξη αισιοδοξίας».

Η πόλη της Αθήνας χρωστά τη µοντέρνα φυσιογνωµία της στον αρχιτέκτονα των ψηλών κτιρίων. Τον δηµιουργό του Πύργου των Αθηνών, του ξενοδοχείου Ρresident, του συγκροτήµατος πολυκατοικιών Ρlaza, του Πράσινου Πύργου στην Αγία Βαρβάρα Ψυχικού, της νέας πτέρυγας του υπουργείου Εξωτερικών στη Βασ. Σοφίας, απέναντι από το κτίριο της Βουλής.

Ανάµεσα στους πυκνούς όγκους των πολυκατοικιών, τα έργα του λειτουργούν ως τοπόσηµα της µοντέρνας πόλης, λένε οι µελετητές του έργου του, αρχιτέκτονες Αντρέας Γιακουµακάτος και Πάνος Δραγώνας, που υπογράφουν την άποψή τους και στη µονογραφία που συνοδεύει ως κατάλογος την έκθεση «Ιωάννης Βικέλας, Αρχιτεκτονικές Αναζητήσεις 1958-2010», η οποία εγκαινιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη.

Δουλειά και κύρος
Στην έκθεση η παρουσία εβδοµήντα έργων καλύπτει πενήντα δύο χρόνια δουλειάς που δείχνει την εξέλιξή της προς µία αρχιτεκτονική κύρους, την οποία συνήθως παραγγέλνουν επιχειρηµατίες και µεγάλοι οργανισµοί για τη δηµιουργία κτιρίων, η µορφή των οποίων προσελκύει τα βλέµµατα και µπορεί να γίνει κατανοητή από το ευρύτερο κοινό. Μία αρχιτεκτονική γοήτρου, την οποία ο ίδιος παρήγαγε συµµετέχοντας µε τα έργα του στην οικονοµική ανάπτυξη της Αθήνας, από το Σύνταγµα (υπουργείο Εξωτερικών, πρώην ξενοδοχείο Αστήρ Παλάς) έως το Μαρούσι (πύργος Αtrina, εµπορικό κέντρο Galleria) και τη σταδιακή εξάπλωση του επιχειρηµατικού κέντρου κατά µήκος της Λεωφόρου Κηφισίας.

Ο Ιωάννης Βικέλας άφησε λοιπόν το στίγµα του χρησιµοποιώντας στοιχεία από το διεθνές συντακτικό της µεταµοντέρνας αρχιτεκτονικής. Από τα τέλη του ‘60 έως και τα τέλη του ‘80, ο αρχιτέκτονας δηµιούργησε κτίσµατα και προσπάθησε να ισορροπήσει το ύψος τους µε τον ανοιχτό, ελεύθερο χώρο του ισογείου και του περιβάλλοντος χώρου. Ψηλά κτίρια αλλά και πλατείες, διαµορφωµένες στοές, εσωτερικοί πεζόδροµοι τους οποίους σχεδίαζε και διαµόρφωνε ώστε να αποκτούν οι άνθρωποι σχέση µε το κτίριο, αλλά και το κτίριο να γίνεται σηµείο επικοινωνίας της περιοχής. Αυτό ήταν το σκεπτικό του το 1967 όταν σχεδίασε τον πρώτο ουρανοξύστη της Αθήνας στους Αµπελοκήπους.

«Αυτό που ξεχώρισε την προσπάθεια για τον Πύργο των Αθηνών από την αντίστοιχη αισθητική εµπειρία ενός πύργου του εξωτερικού ήταν η σκέψη για τη δηµιουργία µιας εντόπιας µορφής µε βάση, κορµό και στέγη», λέει ο αρχιτέκτονας.

ΙΝFΟ

«Ιωάννης Βικέλας, Αρχιτεκτονικές Αναζητήσεις 1958-2010», από απόψε έως 25 Ιουλίου στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου)

Χαρακτηριστικά του έργου του

Η χρήση από το 1962 των υαλοπετασµάτων στις εξωτερικές επιφάνειες ως στοιχείο γοήτρου.

Η αποκάλυψη στοιχείων του σκελετού και η ανάδειξη εξωτερικών υποστυλωµάτων.

Εκτεταµένοι εξώστες σε κτίρια κατοικιών.

Γεωµετρικά στοιχεία στη µορφή των έργων του.


Γέφυρα µε το παρελθόν και την ιστορία

«Η[-1378αρχιτεκτονική ενός δηµόσιου κτιρίου πρέπει να γίνεται µε το σύγχρονο λεξιλόγιο της εποχής µας, χωρίς να δανείζεται στοιχεία από το παρελθόν», τόνισε ο Ιωάννης Βικέλας σχολιάζοντας τη δηµιουργία της νέας πτέρυγας του υπουργείου Εξωτερικών το 1971. «Διαφορετικά είναι σαν να παραδέχεται ότι δεν έχει φωνή. Επρεπε λοιπόν να βρω το πνεύµα που κρύβεται πίσω από το ιστορικό παρελθόν, το οποίο πρόβαλλε αφενός από το απέναντι κτίριο της Βουλής αλλά και από το γειτονικό νεοκλασικό του υπουργείου Εξωτερικών. Και ταυτόχρονα να χρησιµοποιήσω στοιχεία του παρόντος», λέει ο ίδιος.

Εντόπισε λοιπόν πως «το αρχιτεκτονικό παρελθόν µας χαρακτηρίζεται από ρυθµό. Από την ενότητα ενός κτιρίου που οι λεπτοµέρειές του το συνδέουν µε το όλον. Από την αγάπη για το περιστύλιο και την προσήλωση προς την ανθρωπόµορφη αντίληψη των κτιρίων». Ετσι αντιµετώπισε το νέο κτίριο από γυαλί και µάρµαρο µε αυτό το σκεπτικό, προσθέτοντας έντονη διακόσµηση µε φατνώµατα στις εξωτερικές οροφές. Για να το συνδέσει µε το διπλανό νεοκλασικό, έκανε µία ενδιάµεση εγκοπή στον τρίτο όροφο. «Η εκλεκτική υπόµνηση του κλασικού προτύπου στο γείσο της στέγης, τη στοά και την εσοχή που συνδέει την Ακαδηµίας µε την Κριεζώτου ορίζει ένα κτίριο σύγχρονο αλλά και κλασικό, χωρίς όµως κιονόκρανα, παραστάδες και αετώµατα».