Φαινόμενα

Αποκάλυψη ή συντήρηση τώρα;
, Της Πόπης Διαµαντάκου diaman@dolnet.gr

Οσο ισχυρό κι αν είναι το αίτηµα να αλλάξουν οι νοοτροπίες που οδήγησαν τον τόπο στην καταστροφή, καµιά ελπίδα δεν υπάρχει όσο ο τηλεοπτικός συντηρητισµός επιβάλλει, πέραν κάθε ελέγχου και αυτοκριτικής, τους αυτοµατισµούς του Ενα µικρό παράδειγµα: στις 14 Οκτωβρίου «γιόρταζε η δηµοκρατία», µε τους βουλευτές που είχαν αναδείξει οι κάλπες λίγο νωρίτερα να σπεύδουν στη Βουλή για την ορκωµοσία. Το φιλοθέαµον απολάµβανε απ’ ευθείας συνδέσεις και ατέλειωτους σχολιασµούς για τις στυλιστικές επιλογές των κυριών της Βουλής ή των συζύγων των βουλευτών. Την ίδια στιγµή η χώρα βρισκόταν στη µέγγενη του χρέους µε τις γνωστές συνέπειες. Κι όµως, σαν κάτοικοι Ελβετίας που πλήττουν από την πολλή ησυχία, χαζεύαµε τσάντες και τακουνάκια, ευδαίµονες και διασκεδασµένοι.

Ενα δεύτερο µικρό παράδειγµα: την Πέµπτη 20 Μαΐου οι δηµοσιογράφοι αποφασίζουν να µη συµµετέχουν στη γενική απεργία, µε απόλυτο επιχείρηµα ότι την προηγούµενη φορά είχαν συµβεί ακραία γεγονότα µε θύµατα τους τρεις εργαζοµένους στη Μarfin και έπρεπε να είναι σε εγρήγορση οι µηχανισµοί ενηµέρωσης. Την ηµέρα της γενικής απεργίας όλες οι ενηµερωτικές εκποµπές ακολουθούν τη συνήθη θεµατολογία τους, κάνοντας απλές αναφορές στην απεργία και στην πορεία.

Προφανώς θεωρώντας ότι οι συζητήσεις των πάνελ περί του Ασφαλιστικού και της λαίλαπας των µέτρων είναι «αδιαµφισβήτητη» συµβολή στις διαµαρτυρίες των εργαζοµένων. Θα διέκοπταν το πρόγραµµά τους µε απ’ ευθείας συνδέσεις αν συνέβαιναν έκτροπα και µόνον αυτά θα άλλαζαν τη συνήθη ροή των προγραµµάτων.

Ευτυχώς δεν συνέβησαν. Ως εκ τούτου θέαµα για τις κάµερες δεν υπήρχε.

Τι συνδέει τα δύο παραδείγµατα; Οι συντηρητικοί αυτοµατισµοί του θεάµατος.

Τα συνδέει το γεγονός ότι το τηλεοπτικό τελετουργικό εξακολουθεί να ταυτίζεται µε τη «λειτουργία της δηµοκρατίας» και ότι οι ψυχαγωγικοί του στόχοι, δηλαδή η τηλεθέαση, έγιναν «δηµοκρατικές πεποιθήσεις».

Οτι οι «Ροµπέν των δασών» της τηλεπαρουσίασης, είτε εκείνοι που εµφανίζονται υπερασπιστές του δικαιώµατος στη «συνταξούλα» είτε εκείνοι που εµφανίζονται υπερασπιστές του δικαιώµατος στη διασκέδαση, οικειοποιούνται το τηλεοπτικό µέσο και το χρησιµοποιούν, χωρίς να ορρωδούν µπροστά σε οποιονδήποτε δηµοκρατικό κανόνα για να επιβάλουν τη δεσποτεία τους. Και µάλιστα, ενωµένοι όλοι σε ένα κοινό «µέτωπο» εναντίον οποιουδήποτε αµφισβητήσει τις µεθόδους τους, έτοιµοι να του υποδείξουν πώς πρέπει να σκέφτεται για να τους αποθεώσει.

Σε µια εποχή που σπαρταράει το πολιτικό σύστηµα – πληρώνοντας και το γεγονός ότι αντί να του υπαγορεύουν οι ανάγκες της κοινωνίας τις αποφάσεις βρήκε πιο βολικό να του υπαγορεύει η τηλεόραση µεθόδους άσκησης εξουσίας – σε µια εποχή που η ελληνική κοινωνία για πρώτη φορά είναι πρόθυµη να κάνει την αυτοκριτική της, οι µόνοι που παραµένουν ακλόνητοι, χωρίς καµιά διάθεση αυτοκριτικής, συσπειρωµένοι και αλληλοχαϊδευόµενοι, είναι ακριβώς εκείνοι που σφράγισαν την παραγωγή δηµόσιου ήθους και λόγου κυριαρχώντας στο τηλεοπτικό θέαµα επί σειρά ετών (γεγονός για το οποίο επίσης αυτοθαυµάζονται).

Κι όµως, οι ίδιοι (από τον Παπαδάκη έως τον Αυτιά) που έστρωναν χαλί στα τηλεσαλονάκια τους σε υπουργούς να παραστήσουν ότι παράγουν έργο υπέρ του λαού, προσφέροντάς τους ατοµικές περιπτώσεις να επιλύσουν, καταγγέλλουν σήµερα το «σαθρό πολιτικό σύστηµα» και µάλιστα τους αυτοµατισµούς που επιδεικνύει για να συντηρηθεί.

Ακόµη και η τελευταία περιστασιακή πανελίστρια µεσηµεριανάδικου καταγγέλλει τους πολιτικούς, προτού επιδοθεί σε παθιασµένους ύµνους υπέρ «θεσµών» του τηλεθεάµατος, ορισµένοι εκ των οποίων ανασύρθηκαν ( ή ετοιµάζονται να ανασυρθούν) ακόµη και από τη ναφθαλίνη, για να συσπειρωθούν όλοι µαζί αυτή την κρίσιµη ώρα υπέρ της συντήρησης ακριβώς εκείνου του είδους της τηλεόρασης που, ξέφραγη, οδήγησε στην απόλυτη σύγχυση κριτηρίων και αξιών. Ακόµη σήµερα, προβάλλει ο Γιώργος Αυτιάς εαυτόν για την «πλάτη που έβαλε για να σωθεί η σύνταξη για χήρες και ορφανά» και έτσι άλλαξε τον νόµο υπουργός της προηγούµενης κυβέρνησης, αυτής που ωστόσο οδήγησε τον τόπο στην ολοκληρωτική καταστροφή.

Αποδείχθηκε µε τον πιο σκληρό τρόπο ότι η χώρα κατέρρεε, ενώ επιµέρους ρυθµίσεις έλυναν περιστασιακώς (και ψηφοθηρικώς) προβλήµατα, ενώ οι νοοτροπίες που τα παρήγαν όχι µόνο παρέµεναν αλλά αποθεώνονταν από τους τηλεϋπερασπιστές τους. Τις ίδιες νοοτροπίες υπηρετούν και σήµερα.


Τι να πει και ο στυλίστας!

Ποιο χρώµα αντιπαθεί η Ρούλα Κοροµηλά; (ερώτηση δηµοσιογράφου στον στυλίστα της παρουσιάστριας για λογαριασµό του «Πολύ µπλα µπλα).

«Το µοβ, γιατί και στην Ιταλία θεωρείται πένθιµο».

Ασχετο; Οοοχι! «Είχε τη σχέση µε τον Στέφανο Σαρτίνι και την έχει επηρεάσει σε πολλά», έρχεται η επεξήγηση. Ολα στην αρένα. Η παλιά σχέση. Ακόµη και η ασθένειά της, που επιµένουν να την αναφέρουν οι υποστηρικτές (αλήθεια τίνος;), δυστυχώς και η ίδια, θεωρώντας την ισχυρό συναισθηµατικό «αγκίστρι» για το κοινό. Τι πιο προσβλητικό και ρατσιστικό από αυτόν τον συναισθηµατικό εκβιασµό, την υποχρεωτική συµπάθεια που πρέπει να αισθανθεί το φιλοθέαµον.

Γιατί, µπορεί µεν το συναίσθηµα να καταργεί την κρίση – αυτός είναι ο στόχος – αλλά είναι σαν να αποδέχονται, όσοι αναφέρονται διαρκώς στην ασθένειά της, ότι δεν αντέχει η Ρούλα Κοροµηλά µια παλικαρίσια αναµέτρηση µε αυτό που επέλεξε να κάνει, και χρειάζεται «ειδική µεταχείριση» και, κυρίως, φιµωµένη την κριτική. Σε κανέναν επαγγελµατία δεν αξίζει αυτό και πολύ περισσότερο στο κοινό του.