[Δρόµοι]

Ο ευρωπαϊκός…
… ορίζοντας είναι σκοτεινός. Και όχι µόνο εξαιτίας του ισλανδικού ηφαιστείου. Προαναγγελίες κοινωνικής θύελλας έρχονται από παντού, λίγες µόνο µέρες µετά τους εορτασµούς του τέλους του µεγάλου πολέµου στην καρδιά της Ευρώπης, που είχε κοστίσει πενήντα εκατοµµύρια ζωές. Θύµατα όµως έχουν και οι οικονοµικοί πόλεµοι. Ισως µάλιστα να τα βρίσκαµε περισσότερα από τους άλλους, αν υπήρχε αξιόπιστος τρόπος να µετρήσουµε. Τι έκαναν τα έθνη και οι σύµµαχοί τους στον µεγάλο πόλεµο το γνωρίζουµε. Τι πρέπει να κάνει όµως ένα έθνος, όταν παγιδεύεται σε έναν οικονοµικό πόλεµο;

Ο φόβος…
… ενός έθνους µήπως χρεοκοπήσει, µολονότι έχει στο πλευρό του πανίσχυρους συµµάχους, είναι άραγε δικαιολογηµένος; Γιατί να χρεοκοπήσει, αφού αυτοί το στηρίζουν µε την οικονοµική τους δύναµη; Αυτές τις απορίες διατυπώνει ο συγγραφέας και αναλυτής Μπερνάρ Μαρίς στο περιοδικό «Μαριάν». Και δίνει ο ίδιος την απάντηση. «Ισως επειδή η λιτότητα που επιβάλλεται ως προϋπόθεση γι’ αυτή την οικονοµική στήριξη φέρνει αυτό ακριβώς το ανεπιθύµητο αποτέλεσµα. Η κρίση του χρέους των χωρών δεν µπορεί να αντιµετωπιστεί µε ακόµη περισσότερη χρέωση. Γιατί η αδυναµία µιας χώρας να το αποπληρώσει µπορεί να επιφέρει την πτώση και άλλων χωρών που είναι σήµερα αξιόχρεες». Υπάρχουν µερικοί οικονοµολόγοι που, αντί για την οικονοµική ενίσχυση µιας ήδη καταχρεωµένης χώρας µε νέα δάνεια, προτείνουν ως προτιµότερη την αναδιάρθρωση των χρεών της. Σε αυτή την περίπτωση, οι πιστωτές της δυστροπούν στην αρχή, αλλά σχεδόν πάντα προτιµούν να πάρουν πίσω έστω ένα µέρος των χρηµάτων τους παρά να τα χάσουν όλα. Ποιοι είναι όµως οι πιστωτές των κρατών; Και είτε µε αναδιάρθρωση είτε χωρίς, ποιοι πρέπει να πληρώνονται πρώτοι;

Τα κράτη…
… συνήθως ξεπληρώνουν πρώτα τις τράπεζες, απαιτώντας από τους πολίτες τους να βάλουν το χέρι βαθιά στις τσέπες τους. Οµως, λέει ο Μπερνάρ Μαρίς, θα µπορούσαµε να θεωρήσουµε πως τα κράτη είναι οφειλέτες και απέναντι στους πολίτες τους. Τους οφείλουν δηµόσιες υπηρεσίες, ασφάλιση, παιδεία, υγεία και πολλά άλλα. Οταν ξεπληρώνουν δηλαδή αυτά που οφείλουν στις ξένες αγορές, το κάνουν θυσιάζοντας αυτά που οφείλουν στους πολίτες τους. Μερικοί οικονοµολόγοι λοιπόν διακρίνουν τα χρέη των κρατών σε δύο διαφορετικές κατηγορίες. Υπάρχει ένα χρέος κοινωνικό, που είναι καθαρά εθνικό. Και υπάρχει ένα χρέος χρηµατοπιστωτικό, που είναι ταυτόχρονα και εθνικό και διεθνές. Οµως τα κράτη δεν κάνουν αυτή τη διάκριση. Τα βλέπουµε να θυσιάζουν απαράλλαχτα το κοινωνικό χρέος τους προς όφελος του χρέους που οφείλουν στους τραπεζίτες.

Εν ονόµατι τίνος;
Γιατί το κοινωνικό χρέος να µην έχει προτεραιότητα σε σχέση µε το χρέος έναντι των ξένων τοκογλύφων; Ακόµη και µε καθαρά οικονοµική λογική, η εξόφληση του κοινωνικού χρέους θα ασκούσε ευεργετική επίδραση στην εργασία και την παραγωγικότητα, ενώ η εξόφληση του άλλου χρέους πλουτίζει ανθρώπους που είναι οικονοµικά αδρανείς – παράσιτα δηλαδή, κατά το κοινώς λεγόµενο για εκείνους που ξέρουν να πλουτίζουν µονάχα µε τόκους.