Φαινόμενα

Ο τόπος του παραλόγου
Της Πόπης Διαµαντάκου , diaman@dolnet.gr

Τόσο απλά αποτύπωνε τότε η τηλεοπτική σάτιρα τη µαζική «τύφλωση», την αντικατάσταση του αυτονόητου από το απίθανο, το άλµα της λογικής που έκανε η ελληνική κοινωνία για να απολαύσει τις φαντασιώσεις, που εκείνη την εποχή διαµορφώνονταν από τη βιοµηχανία της διασκέδασης – και κάθε άλλο παρά ερήµην της πολιτικής.

Ηταν τότε ένα χαριτωµένο «ενσταντανέ» από µια κοινωνία που τρελαινόταν από το κυνηγητό των απολαύσεων και το ήξερε. Είχε όµως ιδανικό άλλοθι τις δόξες του ιστορικού παρελθόντος του τόπου. Αξιζε κάθε προνόµιο, όσο σκανδαλώδες κι αν ήταν, άξιζε κάθε προσφορά από εκείνους που «βρίσκονταν στα δέντρα» όταν οι δικοί της πρόγονοι παρήγαν πολιτισµό. Κρίµα που ο Γκοντάρ – χωρίς να γνωρίζει προφανώς ο άνθρωπος ότι για τη νεοελληνική τηλεκουλτούρα το όνοµά του συµβολίζει την πλήξη και ότι το έργο του θεωρείται από τους επιφανείς διαµορφωτές της τηλεσκέψης «για τα σκουπίδια» – βρέθηκε σήµερα να δηλώνει ότι χρωστά ο κόσµος τιµή στην Ελλάδα, γιατί είναι ο τόπος που ανέδειξε την αριστοτελική Λογική, η οποία αποτέλεσε και τον πυρήνα του ευρωπαϊκού πολιτισµού.

Είπε και άλλα ο Γκοντάρ. Οτι δεν συµµετέχει στο πανηγύρι των Καννών επειδή έχει εκπέσει ο πολιτισµός της εποχής και παράγει φαινόµενα σαν αυτό που έχει φέρει την Ελλάδα σε δεινή θέση.

Ενας διανοούµενος που µίλησε, από εκείνους που µε τόση ευκολία καταγγέλλουν για τη «σιωπή» τους – εδώ και καιρό – εκείνοι οι οποίοι έκαναν τα πάντα ώστε να µην τους αφήσουν χώρο για να µιλάνε.

Αλλά µε πόση ηδονική χαρά αναπαρήγαν τα εγχώρια µέσα τις δηλώσεις του! Υστερα από τόσον καιρό που αναµεταδίδουν όλα τα υποτιµητικά σχόλια που γίνονται για την Ελλάδα από τα διεθνή µέσα, αίφνης ο υµνητικός λόγος ενός διανοουµένου βρέθηκε απέναντι από τον λόγο των αγορών. Μόνο που έµοιαζε, ακριβώς γι’ αυτό, σαν τη σκληρότερη κριτική που ασκήθηκε στον τόπο από οποιονδήποτε «εχθρό» του αυτό τον καιρό, γιατί τόνιζε τη σηµερινή του γύµνια.

«Κολοκυθιά»
«Ενσταντανέ» σύγχρονου παραλογισµού και µάλιστα χωρίς καµιά παρέµβαση της σάτιρας ήταν, πάντως, ο διάλογος των Καµπουράκη – 0ικονοµέα µε τον κ. Δ. Γιώργα της ΟΛΜΕ, µε τον οποίο επικοινώνησε η εκποµπή για να διευκρινιστεί αν θα γίνουν οι εξετάσεις για τα παιδιά των νυχτερινών λυκείων σήµερα, ηµέρα απεργίας. Η απλούστερη σκέψη ήταν να πάρει απόφαση η ΟΛΜΕ να εξαιρεθούν της απεργίας όσοι καθηγητές έχουν οριστεί επιτηρητές. Οχι, η ΟΛΜΕ δεν µπορεί να κάνει κάτι τέτοιο, γιατί δεν αποφασίζει αυτή την απεργία αλλά η ΑΔΕΔΥ, έλεγε ο συνδικαλιστής. Και γιατί να µη συσκεφθεί η ΟΛΜΕ και να δώσει λύση;

Γιατί τη λύση πρέπει να τη δώσει το υπουργείο (σαν την «κολοκυθιά»). Με τη σειρά του το υπουργείο είχε ανακοινώσει ότι οι εξετάσεις θα γίνουν.

Το «µπαλάκι» εκτινασσόταν από τη µια «όχθη» στην άλλη και θα ήταν ξεκαρδιστικό το πινγκ-πονγκ του συνδικαλιστικού παράλογου, αν «µπαλάκι» δεν ήταν τα ίδια τα παιδιά.


Προσαρµόζεται… και η σάτιρα

«Πάω στο σουπερµάρκετ γιατί πήγαινα και παλιά. Ετσι, να βλέπω τα ράφια…» έλεγε η Ελενίτσα (Γερασιµίδου) στον «Μήτσο» της (Λαζόπουλο) σε ένα από εκείνα τα επιθεωρησιακά νούµερα της τελευταίας στιγµής που δίνουν στο «Τσαντίρι» το πραγµατικό του νόηµα.

«Προσαρµόζοµαι» ήταν το µότο. Χειροκροτούσε ξέφρενα το κοινό, παρακολουθώντας τους δύο ηθοποιούς να αποδίδουν το κείµενο απ’ ευθείας στη σκηνή, γελώντας και οι ίδιοι µαζί µε τον κόσµο.

Ισως ήταν το πιο δυνατό και αυθόρµητο χειροκρότηµα που έχει κερδίσει ο Λαζόπουλος τελευταία.

Οχι µόνο γιατί το κείµενο διακωµωδούσε τη σκληρή πραγµατικότητα, αλλά γιατί ο ξέφρενος χαβαλές µε τις τηλεοπτικές ανοησίες δεν αφορά πλέον µια κοινωνία που αναζητά απ’ την αρχή νόηµα στην ύπαρξή της.