Το Πνεύμα του Τόνου

Ενας μπούσουλας
Του Κώστα Γεωργουσόπουλου

Καμιά φορά στις μεγάλες στιγμές κρίσης καλό θα είναι να ανατρέχουμε σε κάποια θεμελιώδη κείμενα που αν δεν βοηθάνε να τις ξεπεράσουμε, πάντως μας διαφωτίζουν να ανακαλύψουμε τα βαθύτερα αίτια, τις αφορμές και τα ελατήρια που πιθανόν στο παρελθόν δεν ήταν ίδια αλλά είχαν αρκετά γνωρίσματα ώστε να μας συντρέξουν τουλάχιστον να μην επαναλάβουμε τα λάθη των παλαιοτέρων.

Νομίζετε πως θα ήταν σήμερα περιττό να ρίχναμε (κυρίως οι υπεύθυνοι που διαχειρίζονται την κρίση)

μια ματιά σε δύο αξιολογότατα επιστημονικά τεκμηριωμένα κείμενα, πραγματείες του μακαρίτη φίλου Τάσου Λιγνάδη που εκτός από σημαντικός κριτικός και δοκιμιογράφος θεάτρου υπήρξε και έγκυρος ιστορικός διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών και λέκτωρ μέχρι το επάρατο 1967 που παραιτήθηκε; Το διδακτορικό του έχει τίτλο «Το πρώτο δάνειον της Ανεξαρτησίας» (1970) και αποκαλύπτει όλη την ίντριγκα και τη ρεμούλα που το συνόδευσε. Αλλά το θεμελιώδες ιστορικό έργο του Λιγνάδη (1975) φέρει τον σημαδιακό τίτλο «Η ξενική εξάρτησις κατά τη διαδρομή του ελληνικού κράτους». Είχα τη χαρά να έχω στη βιβλιοθήκη μου (δώρο αξιόλογου συγγενούς μου)

το δημοσιογραφικό αλλά άκρως τεκμηριωμένο βιβλίο σε τέσσερις τόμους του Επαμεινώνδα Μάλαινου, οι «Ξενικαί εξαρτήσεις…» και το είχα δανείσει στον συνάδελφο τότε στην εκπαίδευση και φίλο Λιγνάδη. Θα υπάρχει, ελπίζω, ακόμη στην πλούσια βιβλιοθήκη του. Ο Λιγνάδης εμβάθυνε στο θέμα, το χειρίστηκε με επιστημονική μέθοδο και θα ήταν σήμερα ένας καλός μπούσουλας που θα εξηγούσε τα τραυματικά μας σύνδρομα από αυτήν την παιδική σχεδόν αρρώστια του ελληνικού κράτους.