«Αρχιτεκτονική σημαίνει φως»

O Ρέντζο Πιάνο θεωρείται ο αρχιτέκτονας του οποίου τα έργα κάνουν διάλογο με τους χρήστες. Δηλαδή δεν κάνει αρχιτεκτονική για τη φόρμα του κτιρίου, αλλά για τη λειτουργία. Σε αυτήν τη λεπτομέρεια στηρίζεται η έκθεση των σημαντικότερων έργων του γραφείου του RΡΒW στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής στη γαλλική πόλη Μπορντό. Με τίτλο «Repons», η έκθεση είναι αφιερωμένη στο ομώνυμο έργο του συνθέτη Πιερ Μπουλέζ, ο οποίος υπήρξε διευθυντής στο κέντρο σύγχρονης μουσικής ΙRCΑΜ- κτίριο που του παρέδωσε ο Πιάνο όταν ολοκλήρωσε τον σχεδιασμό του γειτονικού Πολιτιστικού Κέντρου Ζορζ Πομπιντού.

Οι μαρτυρίες των χρηστών είναι ζωτικό τμήμα αυτής της έκθεσης αρχιτεκτονικής. Και παρουσιάζονται μαζί με τις μακέτες, τα σχέδια και τις φωτογραφίες των μεγάλων έργων του, σε βίντεο. Η Αδελφή Μπριζίτ, για παράδειγμα, από τη Μονή Κλαριτών, λέει ότι «δεν επρόκειτο να μας φτιάξει ένα κτίριο σαν το Μπομπούρ. Ο Ρέντζο Πιάνο ήρθε κι έμεινε στο μοναστήρι μας. Όχι γιατί ήθελε να ακολουθήσει τον μοναστικό βίο, αλλά για να κατανοήσει την πνευματικότητα του τάγματός μας».

Ο Ρομπέρτο Λούτσι, σχεδιαστής και συνεργάτης του Πιάνο σε τέσσερις κατοικίες στο Μιλάνο, προσθέτει τη δική του μαρτυρία: «Ήμασταν μία παρέα φίλων που δεν είχαν λεφτά. Είχαμε μόνο ένα οικόπεδο και την επιθυμία να κάνουμε ο καθένας το σπίτι του. Ο Πιάνο μας πρότεινε απλούς όγκους που έμοιαζαν με μικρές εργοστασιακές μονάδες χωρίς φέροντες οργανισμούς και με πολλή πρασινάδα ολόγυρα. Αυτές οι κατοικίες στο εσωτερικό θα μπορούσαν να διαρρυθμιστούν ανάλογα με τις επιθυμίες καθενός. Οι ένοικοι δέχτηκαν την πρόταση, αλλά μας θεώρησαν εξωγήινους».

Ανάμεσα στα έργα του Ρέντζο Πιάνο που παρουσιάζονται στο «Repons» ξεχωρίζει το Πολιτιστικό Κέντρο Ζαν Μαρί Τζιμπάου στη Νέα Καληδονία, όπου μέσα στην πυκνή βλάστηση κατασκεύασε δέκα κτίσματα σε σχήμα καλύβας που παραπέμπουν στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική της φυλής Κανάκ.

«Δεν πήγα εκεί με την έτοιμη συνταγή μου για σπαγκέτι», λέει ο αρχιτέκτονας. «Το χειρότερο λάθος θα ήταν να δημιουργούσαμε έναν αποικιακό θρίαμβο επί αυτού του πολιτισμού. Στοιχεία όπως αέρας, νερό, φως και φυτά ήταν η έμπνευση για τον σχεδιασμό των κτισμάτων. Η εξωτερική όψη είναι βασισμένη στις τεχνικές κατασκευής των Κανάκ, ενώ στο εσωτερικό κυριαρχεί η απλότητα και η διακριτική χρήση υλικών όπως γυαλί, ξύλο, ατσάλι».

Ε.Φ.

Στοιχεία όπως αέρας, νερό, φως και φυτά είναι η έμπνευση του Ρέντζο Πιάνο για τον σχεδιασμό κτισμάτων

Με μια ματιά

Γεννήθηκε στη Γένοβα της Ιταλίας το 1937 Σπούδασε στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου και άρχισε να εργάζεται με πειραματικές ελαφριές κατασκευές και καταφύγια 1971:δημιούργησε με τον Ρίτσαρντ Ρότζερς του Κέντρου Ζορζ Πομπιντού στο Παρίσι, που «μιλάει» για το τέλος των αυταρχικών δημόσιων κτιρίων 1998:βραβείο Πρίτζκερ, το αντίστοιχο βραβείο Νόμπελ για τους αρχιτέκτονες 2008:χρυσό μετάλλιο του Αμερικανικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτόνων Πρόσφαταέργα του: το νέο κτίριο των «Νew Υork Τimes» στη Νέα Υόρκη, το πράσινο κτίριο της Ακαδημίας Επιστημών της Καλιφόρνιας
Επέμβαση στην «όμορφη θέα» της Αθήνας

Ο Ρέντζο Πιάνο είναι ένα αρχιτεκτονικό βραβείο Πρίτζκερ ανάμεσά μας. Έχοντας αναλάβει ένα έργο στην περιοχή του Φαληρικού Δέλτα από το Ελληνικό Δημόσιο, μιλάει για την αρχιτεκτονική ως σύνθεση όλων των τεχνών, που δίνει έμφαση στις ανάγκες του ανθρώπου και βάζει τέλος στα αυταρχικά κτίρια. Ο νέος τόπος θα έχει το όνομα Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και θα βρίσκεται στην περιοχή του πρώην Ιππόδρομου στα σύνορα με την Καλλιθέα. Θα είναι το νέο σπίτι της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και της Εθνικής Βιβλιοθήκης μέσα σε μια έκταση πρασίνου που θα λάβει διαστάσεις Μητροπολιτικού Πάρκου.

«Το όνομα της περιοχής παραπέμπει σε όμορφη θέα.

Όμως σήμερα οι χτισμένοι όγκοι και η πυκνή δόμηση φαίνεται πως έκλεψαν από την Καλλιθέα αυτό το προνόμιο. Η ιδέα μας λοιπόν βασίζεται σε αυτήν την επιστροφή της κλεμμένης θέας.

Και για να το πετύχουμε δημιουργούμε έναν λόφο ύψους 30 μέτρων στο σημείο της Βιβλιοθήκης. Στο τελευταίο επίπεδο του κτιρίου δημιουργούμε το Αναγνωστήριο, που θα έχει χαρακτήρα και κατοικήσιμου χώρου (living room), με μεγάλα ανοίγματα προς τη θάλασσα και προς την πόλη. Θα προσπαθήσουμε να εκμεταλλευτούμε το φως που είναι τόσο ιδιαίτερο στην Αθήνα για να δημιουργήσουμε ένα κτίριο ελαφρύ και διάφανο που δεν θα επιβαρύνει το τοπίο», λέει για το έργο που χρηματοδοτεί ως γνωστόν με 550 εκατ. ευρώ το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.