Η λίμνη με τους δουλοπάροικους

Η ιστορία της αποξήρανσης της Κωπαΐδας, κατά τον Μπελογιάννη, δείχνει σ΄ όλη της την έκταση «την παντοδυναμία του ξένου κεφαλαίου και τις διαθέσεις του έναντι του λαού και της χώρας».

«Η λίμνη της Κωπαΐδας είχε έκταση κάπου 240.000 στρέμματα· το 1865 δόθηκε το δικαίωμα της αποξήρανσής της στην εταιρεία του Γάλλου Σαραζίν Μομφεριέρου. Σύμφωνα με τη σύμβαση που κυρώθηκε το 1867, οι ξένοι θα γίνονταν κύριοι 80.000

στρεμμάτων, αλλά και των υπόλοιπων θα ΄χαν την επικαρπία για 99 χρόνια. Σαν αντάλλαγμα, η εταιρεία θα δάνειζε στο κράτος 1.700.000 δραχμές με τόκο 7%. Δηλαδή όποιος ξένος επιθυμούσε έπαιρνε ό,τι κι ό,τι απ΄ την Ελλάδα, φτάνει να δάνειζε τους Έλληνες αστοτσιφλικάδες, λες κι είχε βγει η χώρα μας στη δημοπρασία.

Η εταιρεία, μάλιστα, του Μομφεριέρου πούλησε τα δικαιώματά της σ΄ έναν Μπονέρ, κι επειδή τούτος εδώ προσπάθησε να πάρει τη λίμνη χωρίς να δώσει ούτε φράγκο δάνειο, το υπουργικό συμβούλιο τους κήρυξε το 1873 έκπτωτους και τους δύο, και το έργο της αποξήρανσης το ανάλαβε με καινούργια σύμβαση ο Βούρος, γνωστή μας τοκογλυφική φυσιογνωμία που αντιπροσώπευε μια ομάδα τραπεζιτών και τελικά από χέρι σε χέρι πέρασε το 1880 στα χέρια της εγγλέζικης εταιρείας […].

Η εταιρεία τούτη, βάζοντας τους γύρω αγρότες να δουλεύουν για ένα ξεροκόμματο από τα χαράματα ίσαμε το σούρουπο κι εφαρμόζοντας πρωτόγονες και λιγοέξοδες μέθοδες δουλειάς, κατάφερε να αποξηράνει 240 χιλιάδες στρέμματα· απ΄ αυτά τα 28 τα κάτεχαν τρίτοι, 22 έπιαναν τα έργα αποξήρανσης, άρδευσης κ.λπ. και τα υπόλοιπα τα κράτησαν οι ξένοι κεφαλαιούχοι σαν κύριοι ή έχοντας την επικαρπία τους. Οι χωριάτες που την αποξήραναν έγιναν δουλοπάροικοι της εταιρείας.

Το κράτος αναγκάστηκε πολλές φορές να ζητήσει, να παρακαλέσει πες καλύτερα, την εταιρεία για να μετριάσει την εκμετάλλευση των σκλάβων της. Οι ξένοι όμως μας έγραφαν πάντοτε στα παλιά τους τα παπούτσια και τελικά βρήκαν την ευκαιρία για να μας εκβιάσουν μια και καλή, ώστε να μην τους ξαναενοχλήσει κανείς. Οι μέτοχοί της που βρισκόντανε στο Λονδίνο τα κανόνισαν με τους άλλους τοκογλύφους του Σίτυ, και για να μας δώσουν το προσφυγικό δάνειο του 1924, μας εκβιάσανε να υποχωρήσουμε στις αξιώσεις και τους εκβιασμούς της εταιρείας της Κωπαΐδας- δηλαδή εκβιασμός στο τετράγωνο! Κι η ΄΄ελληνική΄΄ κυβέρνηση, για να πάρει το δάνειο, υποχώρησε πρόθυμα αλλά με τα πολλά, ύστερ΄ από μια μεγάλη απεργία των καλλιεργητών, αναγκάστηκε στα τέλη του 1930 να επέμβει σαν μεσολαβητής ο ίδιος ο Βενιζέλος και τελικά η εταιρεία δέχτηκε να ελαττώσει τα ποσοστά της σε 24%-27% για το στάρι.» (σελ. 353).