ΓΑΜΟΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ

Από αρκετά νωρίς ο Βαλαωρίτης, στην προσπάθειά του να «κανονικοποιήσει» το έργο του, εντάσσει την ποίησή του στο επετειακό σχήμα και μάλιστα σε συμφραζόμενα της Μεγάλης Ιδέας. Στο ποίημα ΕυαγγελισμόςΕλληνισμός (1859), η λογοτεχνία υπηρετεί σαφώς την ιδεολογία και η επέτειος αναπαρίσταται με όρους αποκαλυπτικής προφητείας για το έθνος. Αναγορευόμενος «εθνικός ποιητής» (των Επτανησίων) το 1863, συνοδεύει τον Βράχο και το Κύμα με μια ενδιαφέρουσα αγόρευση για την επικαιρότητα της 25ης Μαρτίου, ενώ η ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα (1864) του δίνει την ευκαιρία να επανέλθει στο Εικοσιένα με νέο ποίημα, τον Ασπασμό προς τη μητέρα Ελλάδα και να το εντάξει στις πανηγυρικές επετειακές εκδόσεις της πρωτεύουσας. Είτε σε ποιήματα, είτε σε δημόσιες αγορεύσεις του, ο Βαλαωρίτης περιλαμβάνει εμπρόθετα την 25η Μαρτίου στο πρόγραμμά του, κωδικοποιώντας σύμβολα και νοήματα και απευθυνόμενος σε ολοένα και μεγαλύτερο εθνικό ακροατήριο. Κάπως έτσι φτάνουμε στην επέτειο του 1872 που τον καθιερώνει επισήμως και σε πανελλήνια πλέον κλίμακα ως «εθνικό ποιητή». Το πώς η «καθαρεύουσα» Αθήνα και το Πανεπιστήμιο καλούν τον Επτανήσιο στα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του Πατριάρχη, σε μια πάνδημη εκδήλωση οιονεί νομιμοποιητική του βίου και της πολιτείας του, πώς σε αυτό το «θέατρο της εξουσίας» ο ποιητής αποθεώνεται ως πρωταγωνιστής μιας θριαμβευτικής απαγγελίας, ποιες επικρίσεις δέχεται, είναι κεφάλαια μιας συναρπαστικής αφήγησης για τις σχέσεις λογοτεχνίας και ιδεολογίας στον ελληνικό 19ο αιώνα έτσι όπως τις εκθέτει με ιστορικο-φιλολογική τεκμηρίωση και θεωρητική στιβαρότητα ο Γιάννης Παπαθεοδώρου.