ΔΡΟΜΟΙ

Ο πρόσφατος…
… σεισμός στη Χιλή ήταν εξαιρετικά ισχυρός. Τότε γιατί δεν θρηνήσαμε τόσα πολλά ανθρώπινα θύματα; Επειδή η χώρα διέθετε εδώ και πολλά χρόνια αντισεισμικό οικοδομικό κανονισμό.

Πολιτικοί…
… σχολιαστές από την Αμερική έσπευσαν να απονείμουν τα εύσημα γι΄ αυτό σε κάποιον που δεν του ανήκουν: στον οικονομολόγο Μίλτον Φρίντμαν, που υπαγόρευσε τις νεοφιλελεύθερες οικονομικές θεωρίες του στον δικτάτορα Πινοσέτ όταν ανέτρεψε τον Αλιέντε. «Το πνεύμα του Φρίντμαν σίγουρα πλανιόταν πάνω από τη Χιλή για να την προστατέψει», έγραφε μετά τον σεισμό ο Μπρετ Στίβενς στην εφημερίδα «Γουόλ Στριτ Τζόρναλ». «Δεν είναι τυχαίο που οι Χιλιανοί ζούσαν σε σπίτια από τούβλα, ενώ οι Αϊτινοί σε σπίτια από άχυρο». Σύμφωνα με τον Αμερικανό δημοσιογράφο, οι οικονομικές πολιτικές που επέβαλε ο Φρίντμαν ήταν ο λόγος που η Χιλή είναι σήμερα μια χώρα που ευημερεί, με «έναν οικοδομικό κανονισμό που είναι από τους αυστηρότερους του κόσμου». Όμως, ο ισχυρισμός του δημοσιογράφου αναιρείται από μία ανακρίβεια. Την επισημαίνει η συγγραφέας Ναόμι Κλάιν: «Ο σύγχρονος αντισεισμικός κανονισμός υιοθετήθηκε στη Χιλή το 1972. Δηλαδή ένα χρόνο πριν ο Πινοσέτ καταλάβει την εξουσία με πραξικόπημα που στηρίχτηκε από τις ΗΠΑ. Αν κάποιος αξίζει έπαινο γι΄ αυτόν τον νόμο, αυτός δεν είναι ο Φρίντμαν ούτε ο Πινοσέτ, αλλά ο ανατραπείς πρόεδρος Σαλβαδόρ Αλιέντε. Και είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο που αυτός ο νόμος ψηφίστηκε ενώ η χώρα βρισκόταν ακόμη στον κλοιό οικονομικού εμπάργκο που της είχε επιβάλει ο πρόεδρος Νίξον μετά την εκλογή του σοσιαλιστή Αλιέντε, το 1970». Αργότερα, το 1993, ο νόμος του Αλιέντε επικαιροποιήθηκε, πολύ μετά τον Πινοσέτ και την αποκατάσταση της δημοκρατίας.

Ο νόμος…
… αυτός άλλωστε δεν θα μπορούσε ποτέ να είχε προέλθει από τον Φρίντμαν και τις πολιτικές του. Επειδή, όπως εξήγησε ο οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν, ο αρχιερέας του νεοφιλελευθερισμού θεωρούσε τους αντισεισμικούς οικοδομικούς κανονισμούς εμπόδιο στην ελευθερία των καπιταλιστικών αγορών. Σε συνέντευξή του, ο Φρίντμαν είχε δηλώσει πως τέτοιοι κανονισμοί είναι στην ουσία δημόσιες δαπάνες και «έχουν κόστος το οποίο οι ιδιώτες ίσως να μην επιθυμούν να αναλάβουν». Μετά το πραξικόπημα και τον θάνατο του Αλιέντε, ο Πινοσέτ και οι άνθρωποι του Φρίντμαν έκαναν τα πάντα για να διαλύσουν τον δημόσιο τομέα της Χιλής, πουλώντας μισοτιμής τις κρατικές επιχειρήσεις. Οι πολιτικές του Φρίντμαν επέφεραν την αποβιομηχάνιση της χώρας και αύξησαν το χρέος, την ανεργία και τη διαφθορά, τόσο που ο ίδιος ο Πινοσέτ υποχρεώθηκε το 1982 να αποπέμψει τους συμβούλους που επέβλεπαν την εφαρμογή τους.

Οι άνθρωποι…
… του Φρίντμαν ευτυχώς δεν κατόρθωσαν να γκρεμίσουν όλα όσα είχε πετύχει ο Αλιέντε, λέει η Ναόμι Κλάιν. Ούτε πρόφτασαν να καταργήσουν τον αντισεισμικό οικοδομικό κανονισμό του. Κι ήταν αυτό ένα ιδεολογικό λάθος τους, για το οποίο οφείλουμε να τους ευγνωμονούμε.