Δύο πολιτικά σενάρια για την κρίση

Η ΚΡΙΣΗ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΗ. ΕΠΟΜΕΝΩΣ,
ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΛΙΜΑ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΕΙ
ΕΙΝΑΙ ΕΞΙΣΟΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΜΕ ΤΑ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΘΑ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ.
ΥΣΤΕΡΑ, ΛΟΙΠΟΝ, ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΑΛΑΝΤΕΥΣΕΙΣ
ΚΑΙ ΤΗ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΙΣ ΜΕΤΡΑ,
ΕΚΚΡΕΜΕΙ ΑΚΟΜΑ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: ΠΟΙΟ
ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΥΦΟΣ ΚΑΙ ΗΘΟΣ ΘΑ ΕΜΦΥΣΗΣΟΥΝ
ΟΙ ΗΓΕΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΩΣΤΕ
ΝΑ ΔΙΑΒΟΥΜΕ ΤΗ ΣΤΕΝΩΠΟ;
Το ερώτημα τίθεται πιο συγκεκριμένα: το πολιτικο-κομματικό σύστημα και η κυβέρνηση πριν από όλους θα διαχειριστούν την περίοδο αυτή με τις ρουτίνες του παρελθόντος, τις ανούσιες μικροκομματικές πολώσεις και τους γνωστούς μονόλογους; Ή θα προσπαθήσουν να ενθαρρύνουν μια εθνική κινητοποίηση για αλλαγή μέσα και μέσω της κρίσης; Ο χαρακτήρας της κρίσης επιβάλλει και το δίλημμα. Δεν πρόκειται για μια οικονομικο-κοινωνική δοκιμασία, που θέτει απλώς το ερώτημα «ποιος πληρώνει το μάρμαρο». Πρόκειται για δομική και εθνική κρίση, αφενός γιατί απαιτούνται ριζικές αλλαγές του τύπου ανάπτυξης, αφετέρου γιατί έχει πληγεί βαριά και μακροπρόθεσμα, όχι η εθνική κυριαρχία, αλλά η εθνική διαπραγματευτική ισχύς και η αξιοπρέπεια της Ελλάδας. Αυτός ο χαρακτήρας της κρίσης ορίζει και τα προαπαιτούμενα της διεξόδου. Η κοινωνική και πολιτική αντιπαράθεση ασφαλώς δεν αναστέλλεται, αλλά θα πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο της ευρύτερης εθνικής εγρήγορσης.

Δυστυχώς, το πολιτικο-κομματικό σύστημα και μεγάλο μέρος του πολιτικού προσωπικού αρνούνται προς το παρόν να ανταποκριθούν στη νέα κατάσταση, δυσκολεύονται να αλλάξουν τον εαυτό τους ώστε να αλλάξει και η χώρα. Σαν να επιλέγουν το σενάριο «να μπαλώσουμε τα πράγματα» και ύστερα business as usual. Έτσι, η κυβέρνηση είχε την ατυχή έμπνευση να εξαγγείλει την Εξεταστική Επιτροπή για την παραποίηση των εθνικών στατιστικών στοιχείων. Ο κ. Σαμαράς αποτίναξε την υποχρέωση της συναίνεσης πριν καν την προφέρει. Η παραδοσιακή Αριστερά (ΚΚΕ, ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ) τρομοκρατεί την κοινωνία χωρίς να προσφέρει ίχνος ρεαλιστικών διεξόδων, διακινδυνεύοντας να αναγορευτεί στον ακραιφνέστερο ιδεολογικό εκπρόσωπο της Ελλάδας της χρεοκοπίας. Το πολιτικο-κομματικό σύστημα κινδυνεύει έτσι να απαξιώσει ακόμα περισσότερο τον εαυτό του, προσφέροντας επιχειρήματα στην ισοπεδωτική κριτική ότι πρόκειται για ένα σύμπλεγμα πολιτικών, συνδικαλιστών, δημοσίων υπαλλήλων, για μια αποτυχημένη «κρατική τάξη», όπως έλεγαν οι μελετητές των χωρών της περιφέρειας, που απομύζησε την κοινωνία και χρεοκόπησε το κράτος. Και αυτό την ώρα που ο κόσμος προσβλέπει σε μια σταθερή πολιτική καθοδήγηση, γεγονός που καθιστά ρεαλιστικό ένα άλλο πολιτικό σενάριο δομικών μεταρρυθμίσεων.

Μια πρόβλεψη
Ας διακινδυνεύσουμε μια πρόβλεψη για το πιθανότερο μεσοπρόθεσμα ελληνικό πολιτικό τοπίο, εφόσον δεν θα αλλάξουν ριζικά οι διεθνείς συνθήκες με μια νέα κρίση. Πιστεύω ότι οι πολίτες αντιμετωπίζουν τις επερχόμενες δυσκολίες με περίσκεψη και ρεαλισμό. Κουμπώνονται ακούγοντας τις κραυγές/ευχές για επερχόμενη κοινωνική έκρηξη, αντιμετωπίζουν τις Κασσάνδρες σαν μέρος του παλαιού σκηνικού που οδήγησε στην κρίση. Ο κόσμος θέλει σήμερα κάπου «να ακουμπήσει», κάποιους να εμπιστευτεί. Τι ζητά; Πολιτικό λόγο εθνικής υπευθυνότητας και κοινωνικής συνοχής που να δείχνει ότι έχει συνείδηση των δυσκολιών· ηγετική ικανότητα (leadership)· ασφάλεια στη συνοικία του· προοπτική ελπίδας και εθνικής ανάκαμψης μετά την κρίση. Αυτά αναμένουν οι πολίτες από τους πολιτικούς και τα κόμματα.

Εξαιρώντας την περίπτωση παταγώδους κυβερνητικής αποτυχίας, το πιθανότερο είναι η εξέλιξη των κομματικών συσχετισμών να μην παρουσιάσει σεισμικές αλλαγές ή απότομες στροφές. Τα ενδεχόμενα κοινωνικά ξεσπάσματα θα επιλέξουν δρόμους που θα παρακάμπτουν τις δυνάμεις που προσδοκούν να καρπωθούν τη δυσαρέσκεια (ΚΚΕ, ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ και ποικιλόχρωμοι παλαιοκομματικοί λαϊκιστές). Η πιο ανησυχητική εκδήλωση της κοινωνικής κρίσης θα είναι μάλλον μη πολιτικού χαρακτήρα και θα εκφραστεί με τη διάχυση της ανομίας, κυρίως στις περιθωριοποιημένες αστικές περιοχές και στις νέες γενιές.

Περισσότερο από κόμματα, ο κόσμος θα αξιολογήσει πολιτικά πρόσωπα, θα ανεβάσει τους/τις ηγέτες του μέλλοντος και θα κατεβάσει τους/τις ξεπερασμένους/ες, με βάση τα προαναφερθέντα κριτήρια. Στο επίκεντρο της αξιολόγησης, βρίσκεται προφανώς ο Πρωθυπουργός, δέκτης των προσδοκιών, φορέας σιωπηρά υπερεξουσιών και διευρυμένης εντολής να βγάλει τη χώρα από την κρίση, εκτεθειμένος όμως στον κίνδυνο μιας απότομης απόσυρσης της εμπιστοσύνης αν δεν κρατήσει γερά το τιμόνι.

Οι πολίτες αντιμετωπίζουν τις επερχόμενες δυσκολίες με περίσκεψη και ρεαλισμό