Επιφυλλίδα

Συνεπείς στο ραντεβού με τον αναγνώστη
Του Κώστα Λογαρά

Αν είναι αλήθεια αυτό που λέγεται ότι η ιστορία γράφεται απ΄ τις παρέες, τότε ένα μέρος της καταγραφής αυτής ανήκει δικαιωματικά στα λογοτεχνικά περιοδικά, στα πασίγνωστα του κέντρου αλλά και στα λιγότερο γνωστά της περιφέρειας. Όσα, διατηρώντας ένα υψηλό επίπεδο αισθητικής και ύλης, παρεμβαίνουν δημιουργικά σ΄ έναν διάλογο με γενικότερο γλωσσικό και κοινωνικό ενδιαφέρον: το θεσσαλονικιώτικο «Εντευκτήριο», ο «Πόρφυρας» της Κέρκυρας, το εκ Χαλκίδος κομψοτέχνημα «Τα Νεφούρια», η «Παρέμβαση» απ΄ την Κοζάνη, το «Οροπέδιο» απ΄ τον νομό Ηλείας και κάμποσα ακόμα (που συχνά- πυκνά παρουσιάζει απ΄ τη στήλη του με πραγματικό ενδιαφέρον αλλά και κριτική ματιά ο Κώστας Ρεσβάνης).

Το καθένα απ΄ αυτά έχει το ύφος του, τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του, ταυτισμένο πλέον με την πόλη του. Μικροί πυρήνες όλα τους, γύρω από τους οποίους συσπειρώνονται παρέες ανθρώπων και κοινωνικές ομάδες, μικρότερες ή μεγαλύτερες, αναπτύσσουν έναν προβληματισμό, κρίνουν- αιχμηρότατα πολλές φορές- τα γεγονότα και, διεκδικώντας τον ζωτικό αέρα της πνευματικής τους ύπαρξης, προάγουν τη ζωή ενός τόπου: τη μέσα και την έξω.

Και πάντως, κάθε δίμηνο ή τρίμηνο, στέλνουν χρόνια τώρα ένα πλούσιο ραπόρτο και μεστό που φέρνει πιο κοντά την πόλη τους στις άλλες πόλεις.

Η σημερινή «Επιφυλλίδα» γράφηκε με αφορμή την πρόσφατη βράβευση από την Επιτροπή Κρατικών Βραβείων του Υπουργείου Πολιτισμού δύο σημαντικών περιοδικών της περιφέρειας, του «Πόρφυρα» και του «Εντευκτηρίου». Εκδότες και διευθυντές στο πρώτο ο Περικλής Παγκράτης και ο Δημήτρης Κονιδάρης, στο δεύτερο ο Γιώργος Κορδομενίδης. Φωνές μακροβιότερες της εφήμερης ύλης του Τύπου, τα ευπρόσωπα περιοδικά της περιφέρειας, αποτυπώνοντας τη σκέψη των ανθρώπων και το ύφος τους, αναδεικνύουν μιαν άλλη, ενδιαφέρουσα πολλές φορές- ή έστω διαφορετική- αντίληψη πραγμάτων. Λίγο είναι αυτό; Εν μέσω τόνων άχρηστου χαρτιού και τηλεοπτικού σκουπιδαριού, καθόλου λίγο.

Με βαθιά ματιά και ψύχραιμη χαρτογραφούν την εξέλιξη της πόλης τους, αφηγούνται την πνευματική πορεία της, την περασμένη και την τωρινή και, εντάσσοντάς την στη γενικότερη πολιτιστική παραγωγή, συνυφαίνουν τελικά την ευρύτερη ιστορία του τόπου.

Και κακά τα ψέματα, δίχως πείσμα και μεράκι, κανείς δεν μπαίνει σε μια τέτοια δίνη να συγκεντρώνει κάθε φορά την καινούργια ύλη του περιοδικού, να παρακολουθεί πάνω καταπάνω την εκτύπωσή του, να κάνει τη χαμαλοδουλειά της διανομής. Δίχως το σαράκι της επικοινωνίας, κανείς δεν μπλέκεται σε τέτοιες περιπέτειες ή έγνοιες οικονομικές- αυτές προπάντων. Και μάλιστα, παράλληλα μ΄ ένα σωρό προσωπικές κι επαγγελματικές άλλες σκοτούρες. Θέλει κέφι και οργάνωση για να φτάνει, χρόνια τώρα, ένα λογοτεχνικό περιοδικό στο καθορισμένο ραντεβού του με τον αναγνώστη.

Κι αν τύχει να ξεφυλλίσει κανείς τα τεύχη του ύστερα από καιρούς και ζαμάνια, βλέπει τον χρόνο και την πολιτιστική ζωή να περνά απ΄ τις σελίδες τους. Τις σχέσεις των ανθρώπων, ομάδες με κοινά οράματα, με τις ίδιες αγωνίες για την πόλη τους, ιδέες και φιλοδοξίες πολύ πιο πάνω απ΄ τα περιορισμένα ίσως όρια του τόπου τους. Κι ακόμα, στόχους ματαιωμένους κι απογοητεύσεις ή φιλίες που άντεξαν στα χρόνια κι άλλες που σταμάτησαν βίαια κι έγιναν έχθρα. Γι΄ αυτό, εξίσου ενδιαφέρουσα είναι και η αφήγηση της ιστορίας των ανθρώπινων παθών. Πίσω απ΄ τα τυπωμένα κείμενα, διαβάζει κανείς τις εντάσεις των καιρών, ιδεολογικές συγκρούσεις, πικρόχολες επισημάνσεις, σχόλια- και σχολιανά- φαρμακερά ή παρατηρήσεις που βρήκαν κάποτε με περισσή ευθυβολία τον στόχο τους. (Ανθρώπινα είναι κι αυτά και ζωντανεύουν, αν δεν ερμηνεύουν κιόλας, το κλίμα της συγκεκριμένης εποχής).

Τα ζουμερά αυτά περιοδικά, τόσο τα πασίγνωστα του κέντρου όσο και τα λιγότερο γνωστά της περιφέρειας, μοιάζουν με ιδιότυπες αναφορές που καταφθάνουν από τόπο μακρινό, πολυσέλιδες επιστολές που λαβαίνει ο αναγνώστης από φίλους, σκόρπιους παντού στην επικράτεια.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας