Φαινόμενα

Βιομηχανική τηλεπεριπέτεια
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Στήθηκαν σε μια άκρη του παταγονέζικου πουθενά, μια χούφτα άνδρες και γυναίκες, σε μια από τις πιο αστεία σκηνοθετημένες σκηνές φολκλορικού «αξιοθέατου»
Κάπως έτσι άρχισε το πολυδιαφημισμένο ριάλιτι στην εξωτική Παταγονία- την «άκρη του κόσμου», όπως την αποκαλούν, προσθέτοντας μυστήριο και περιπετειώδη ατμόσφαιρα στα τουριστικά ταξίδια έως εκεί. Σε ημικύκλιο οι παίκτες, παρέλαβαν από τα χέρια ενός ντόπιου, ντυμένου με παραδοσιακή στολή, μια τεράστια κούπα, ενώ εκείνος με ύφος πολύ σοβαρής τελετουργίας τούς το παρέδιδε ζητώντας τους «να σεβαστούν τη γη στην οποία βρέθηκαν για να τους σεβαστεί κι εκείνη». Δουλευόμαστε; Τι δουλειά έχει ο σεβασμός με ένα ριάλιτι; Και το εν λόγω, για ντεκόρ θέλει τη γη της Παταγονίας και τίποτε άλλο. Και ντόπιους σαν φολκλορικό μπαλέτο, για να προσδώσει ύφος υπερπαραγωγής σε ένα σύνηθες θέαμα ξεκατινιασμάτων που γίνονται ακόμη αγριότερα στα ριάλιτι του είδους, λόγω της επιπλέον έντασης που προκαλούν οι κακουχίες.

Θα μπορούσε θαυμάσια το εν λόγω ριάλιτι να γυριστεί στον Παρνασσό ή στα βουνά της Πίνδου, που και πιο γραφικά είναι και έχουν την ιστορία τους. Θα ήταν ευκαιρία να αναμετρηθούν και τα κορίτσια με τη σπουδαία παράδοση των γυναικών της Πίνδου, που σκαρφάλωναν κουβαλώντας στις πλάτες τους πυρομαχικά και τραυματίες. Αλλά εκείνες είχαν έναν σκοπό. Ιερό. Οι σύγχρονες τουρίστριες των ριάλιτι περιπέτειας θέλουν απλώς να ξεφύγουν από πληκτικές ζωές. Όπως και τα αγόρια συμπαίκτες τους. Να δραπετεύσουν από το τίποτε μιας συνηθισμένης ζωής και να οδεύσουν προς το «άπαν»- που λέει ο λόγος- της τηλεοπτικής διασημότητας. Η «απόδραση» υπήρξε άλλωστε ο μεγάλος μύθος του τουρισμού και των εξερευνήσεων. Οι ταξιδιώτες-εξερευνητές την εποχή που πρωτοέγινε μόδα ο τουρισμός (19ο αι.) θεωρούσαν ότι έτσι αφήνουν πίσω τους την ισοπέδωση της βιομηχανικής παραγωγής και ξεφεύγουν από την κοινωνία και τους μηχανισμούς επιτήρησης. Στην πραγματικότητα τα κουβαλούσαν όλα μαζί τους.

Ακριβώς το ίδιο συμβαίνει με τα ριάλιτι τύπου «Παταγονία». Στηρίζονται στη μυθολογία της απόδρασης, για να οδηγήσουν μια χούφτα ανθρώπους στην απόλυτη αναπαραγωγή των χειρότερων ελαττωμάτων της ανθρώπινης κοινωνίας και μάλιστα υπό την απόλυτη, ολοκληρωτική επιτήρηση ακριβώς αυτής της κοινωνίας. Τι δήλωναν οι παίκτες ο εις μετά τον άλλον στον φακό προτού φύγουν; Με διαφορετικά λόγια, το ίδιο ακριβώς: «Να βρουν ένα κομμάτι του εαυτού τους που θα τους κάνει περήφανους». Να καταξιωθούν στα μάτια εκείνων που αφήνουν πίσω. Μέσα από μια βιομηχανία τηλεπεριπέτειας, όπου αξιοθέατα (sights) είναι τα ανθρώπινα τοπία και το φυσικά απλό ντεκόρ τους. Ως εκ τούτου, αφού ήπιαν συμβολικά οι 18 τουρίστες-παίκτες από την υποτιθέμενη παραδοσιακή παταγονέζικη κούπα δίνοντας διάφορες ευχές, όπως επιβάλλει η παράδοση, ενώ ο φακός έδειχνε την άγρια γη, πρόβαλαν καβαλάρηδες από το πουθενά με παραδοσιακές στολές και πήραν ο καθείς από έναν παίκτη στην πλάτη του αλόγου του, σε ένα τύπου γουέστερν σόου. Κατόπιν δημιουργήθηκαν δύο ομάδες των εννέα και ρίχτηκαν όλοι στο πρώτο «αγώνισμα»: ποια ομάδα θα ξεπαλουκώσει πιο γρήγορα κάτι καδρόνια και θα σκαρφαλώσει μετά σε έναν στύλο να βάλει φωτιά σε ξερόκλαδα. Ένας ομαδικός πιθηκισμός μιας πρωτόγονης διαδικασίας συγκέντρωσης ξύλων για την κατασκευή καταλυμάτων. Εν προκειμένω τα καταλύματα ήταν έτοιμα, απλώς η νικήτρια ομάδα κέρδιζε το καλό, ένα ξύλινο παράπηγμα, ενώ οι ηττημένοι ένα σαν κοτέτσι.


Κανιβαλικές συγκινήσεις

Είναι προφανές ότι όσο πιο σκληρές συνθήκες αντιμετωπίζουν οι παίκτες τόσο πιο γρήγορα θα «ξεμαλλιαστούν». Α, ναι! Για να μην ξεχνιόμαστε, ξεδιπλώθηκαν και κάτι ελληνικές σημαίες, ενώ δεν έλειψαν και οι φανταρικοί «θούριοι» των νικητών. Κάτι σαν παρωδία γενικής επιστράτευσης. Όσο για τους χαρακτήρες των παικτών; Οι καταλληλότεροι και αυτοί, για να οδηγηθούν στο ξεκατίνιασμα: ένας που αυτοσυστήνεται «ως ευφυής, με ταλέντο να χειρίζεται ανθρώπους», άλλος που αυτοσυστήνεται «ως γεννημένος πρωταθλητής και ψώνιο», μια νεαρά λέει ότι την θεωρούν οι άλλοι «παρτάκια πλην όμορφη και της κάνουν κομπλιμέντα», άλλος θέλει «να βρει τον εαυτό του» και άλλη «δεν ανέχεται τις γυναίκες γιατί είναι ανταγωνιστική». Ιδανικό το κάστινγκ για μια «αληθινή» τεχνητή περιπέτεια με κανιβαλικές συγκινήσεις.